Met enige regelmaat worden valse QR-codes op parkeerautomaten geplakt door criminelen, zoals deze zomer in Den Haag. Via deze stickers proberen criminelen geld en bankgegevens te achterhalen. Deze stickers zijn altijd oplichting, want betalen bij de parkeerautomaat kan nergens met een QR-code.
Betalen via een QR-code is een gebruikelijke betaalmethode die op steeds meer plaatsen mogelijk is. Logisch dat veel mensen onnadenkend ook bij parkeerautomaten een QR-code accepteren. Dat is een vergissing, want geen enkele Nederlandse gemeente gebruikt deze code om parkeren af te rekenen. Parkeergeld betalen kan uitsluitend via de automaat met een betaalpas, door de pas in de automaat te steken of door contactloos te betalen. Een tweede mogelijkheid om te betalen voor het parkeren is via een erkende parkeerproviderapp. De parkeerder vult de benodigde gegevens dan in op de eigen telefoon.
Door het scannen van een valse QR-code komt de parkeerder op een website terecht waar om bankgegevens wordt gevraagd. De automobilist die deze gegevens invult, loopt het risico dat er geld van de bankrekening wordt gestolen.
Een valse QR-code is vaak te herkennen doordat de sticker los op de automaat is geplakt, of er anders uitziet dan gebruikelijk. Ook de website die verschijnt na het scannen, kan er vreemd uitzien en afwijken van de officiële betaalomgeving.
Handhavers in Den Haag waren al snel op de hoogte van de valse QR-codes en gingen parkeerautomaten actief controleren. Ook in diverse andere gemeenten zijn sinds het najaar van 2024 valse QR-codes aangetroffen. Zo hebben Amsterdam, Rotterdam, Maastricht, Alphen aan den Rijk, Stittard-Geleen, Veere en Emmen gewaarschuwd voor deze valse codes.
Bekeuring
Een parkeerder die zijn parkeergeld aan een oplichter heeft betaald, kan alsnog een parkeerboete of naheffing krijgen. Bij de gemeente of de officiële parkeerdienst staat de auto namelijk geregistreerd als niet betaald. Er is geen parkeergeld ontvangen, en dus volgt er een boete.
Een slachtoffer kan bezwaar maken tegen deze boete met als argument dat hij heeft betaald. De vraag is hoe kansrijk zo’n bezwaar is. Als een slachtoffer echt op het verkeerde been is gezet en heeft betaald, kan hij dan de gemeente of exploitant iets verwijten?
Volgens internetjurist Arnoud Engelfriet is het meest kansrijke argument dat de betaling aan de oplichter telt als een betaling aan de gemeente of parkeergarage. Volgens de wet (artikel 6:34 BW) telt de betaling aan de oplichter als een betaling aan de gemeente als het slachtoffer kon denken ‘dit is hoe ik aan de gemeente moet betalen.’
Bij een QR-code ligt dat lastig, want er is geen enkele Nederlandse gemeente die een QR-code gebruikt bij het parkeren. In praktijk is het door een uitspraak van de Hoge Raad nog lastiger als een oplichter zich voordoet als een gemeente. Betaling aan een oplichter telt alleen als je mocht denken dat een QR-code een normale manier van betalen is. Zoals gezegd, die manier van betalen is niet normaal.
Hoewel er juridisch waarschijnlijk geen goede grond is om bezwaar te maken, blijft het verstandig dat toch te doen. Vorig jaar zijn er in Den Haag ook valse QR-codes op parkeerautomaten geplakt. Parkeerders die konden aantonen dat zij aan een oplichter hadden betaald, kregen uit coulance geen parkeerboete van de gemeente.
Daarnaast is het verstandig om bij betaling contact op te nemen met de bank om de paste blokkeren en aangifte te doen bij de politie.
