Exact een eeuw na het overlijden van Antoni Gaudí piekt de populariteit van de Catalaanse
architect als nooit tevoren. In juni komt de paus de hoogste toren van de Sagrada Família inhuldigen en begin juli start de Tour de France in Barcelona als eerbetoon aan Gaudí.
Barcelona is een van die steden waar je naartoe kan blijven reizen zonder je ooit te vervelen. Bij de grootste toeristische troeven van de Catalaanse hoofdstad horen ongetwijfeld de wonderlijk mooie gebouwen van Antoni Gaudí, die er bijna zijn hele leven aan het werk was. De huidige lange wachtrijen voor een bezoek aan Gaudí’s creaties staan in schril contrast met het eenzame bestaan aan het eind van zijn leven. De architect was zo geobsedeerd bezig met de constructie van de Sagrada Família, dat een dagelijks gebed in de Església de Sant Felip Neri nog zijn enige ontspanning was. Toen een sjofel geklede Gaudí op 7 juni 1926 door een tram werd aangereden, herkende niemand hem. Levensgevaarlijk gewond belandde hij in de armenzaal van het Hospital de la Santa Creu, waar hij drie dagen later op 73-jarige leeftijd overleed.
Inspiratie uit de natuur
Op zoek naar sporen en verhalen over Gaudí start ons bezoek aan Barcelona in Gràcia, een minder toeristisch stadsdeel. Tussen 1883 en 1888 realiseerde Gaudí er het Casa Vicens, zijn eerste belangrijke project. Opdrachtgever was tegelfabrikant Manuel Vicens i Montaner, die een landhuis bestelde om de zomers in door te brengen. Gràcia was in die dagen nog een dorp buiten Barcelona. Intussen zijn er appartementencomplexen en weinig originele gebouwen rond het Casa Vicens opgetrokken, waardoor het landelijke aspect is verdwenen. Helaas bleef ook van de tuin niet veel meer over, maar nog net voldoende om de vier gevels met torentjes, engeltjes en kleurrijke tegels te bewonderen. Volgens de museumbrochure creëerde Gaudí dit huis als een manifest om zijn vrijheid als architect uit te drukken. Wandelend door het huis valt meteen op hoe sterk hij zich voor de decoratie liet inspireren door de natuur. Afrikaantjes, varens, madeliefjes en andere planten en bloemen staan op tegels of als graffiti op de muren afgebeeld. Ook afbeeldingen van vogels zijn aangebracht op initiatief van Gaudí. Het plafond van de rookkamer liet hij decoreren met muqarnas, wat inspiratie uit de Moorse bouwkunst verraadt. Overweldigd door de decoratieve details gaan we voor het nemen van een foto op de grond liggen om de plafonds nog beter te kunnen observeren, maar de bewaker van dienst roept ons meteen tot de orde. Een beetje gegeneerd gaat het snel verder richting terras, waar de smeedijzeren reling ook als zitbank is ontworpen. Wat een geniaal ontwerp. Nee, we durven er niet op te gaan zitten.
Gaudí liet zich inspireren door de natuur en door Moorse bouwkunst
Reserveer voor Parc Güell
Van Casa Vicens is het anderhalve kilometer wandelen tot aan een veel bekendere Gaudí-locatie: het Parc Güell, goed voor 4,5 miljoen bezoekers per jaar! Tijdens ons bezoek op een zonnige maandagmiddag in de lente is het een half uurtje aanschuiven aan de ingang. Dat valt mee. Door een recent aangekondigde strengere limiet op het aantal bezoekers kun je er de komende jaren op sommige dagen niet meer naar binnen. Reserveer dus vooral tijdig je tickets voor een bezoek aan het 15 hectare grote park, dat zich op een lichte helling uitstrekt.
Uitzicht over stad en zee
Van de peperkoekhuisjes bij de hoofdingang leidt er een wonderlijke trap naar een woud van zuilen, dat doet denken aan een Griekse tempel. Net boven de zuilen komen we uit op een open plein, waar je op kleurrijk gedecoreerde banken in de zon kunt zitten. Om het schitterende uitzicht goed te kunnen bewonderen, moet je weer even in de rij. Iedereen lijkt op dezelfde plek te willen staan voor een selfie of een romantisch kiekje met de stad en de zee op de achtergrond. Hogerop in het park wordt het rustiger en is het gezellig flaneren en picknicken te midden van dennen en olijfbomen. Na het verlaten van Parc Güell lopen we nog even binnen in de Gaudí Experiència, waar in een 4D-projectiezaal elk half uur een film over de architect speelt. De vertoning zorgt voor spectaculaire beelden, maar over zijn leven steek je als bezoeker uiteindelijk niet veel op. Dan kun je beter mee met de avondrondleiding door het Palau Güell in een zijstraat van de hyperpopulaire Ramblas. De dame die daar enthousiast gidst in het door Gaudí ontworpen stadspaleis van zakenman Eusebi Güell, doet er alles aan om ons mee te trekken tot diep in de ziel en de wereld van Gaudí. Na het beluisteren van het huisorgel, sluit ze af met een persoonlijke noot: “Sinds ik hier als gids ben aangesteld, heb ik via Gaudí opnieuw de weg naar het geloof gevonden. Gaudí’s oeuvre is een architecturaal gebed tot God.”
Geen liefdesleven, wel veel passie
Een tweede dag in het spoor van Gaudí brengt ons naar de brede boulevards in het stadsdistrict Eixample, waar we aansluiten bij de Engelstalige architectuurwandeling Gaudi & Barcelona. Gids Pia begint haar rondleiding met een verhaal over Barcelona in de tijd van de Romeinen, gevolgd door de ontwikkeling van de stad tijdens de middeleeuwen, om uiteindelijk bij de ingrijpende stadsuitbreiding aan het eind van de 19de eeuw te komen. De aanleg van brede lanen in de gloednieuwe wijk Eixample bracht toen licht en lucht voor de Barcelonezen. Succesvolle ondernemers en rijke burgers wilden er ineens wonen. Voor Gaudí en de andere modernistische architecten bood die gunstige situatie ongelooflijk veel kansen. Het eerste gebouw uit de creatieve geest van Gaudí, waar we tijdens de architectuurwandeling halt houden, is Casa Calvet. “Het enige huis waarmee hij een prijs heeft gewonnen”, weet Pia, terwijl ze ons een oude biografie met afbeeldingen van het interieur laat zien. In Casa Calvet ontwierp Gaudí luxueuze appartementen, die nog altijd bewoond zijn. Een interieurbezoek zit er dus niet in, al bevinden zich op de begane grond wel een koffiebar en een Chinees restaurant. “Over de amoureuze escapades van Gaudí kan ik helaas niets vertellen”, lacht gids Pia onze vraag weg. “Die bestaan namelijk helemaal niet. Hij is alleen hele tijd verliefd geweest op Pepeta Moreu, maar tot een huwelijk is het nooit gekomen. Ontgoocheld in de liefde heeft hij zich toen maar op de architectuur gestort.”
Gaudí’s oeuvre is voor mij een architecturaal gebed tot God
Casa Battló en La Pedrera
Tot wat Gaudí’s extreme passie voor architectuur heeft geleid, zien we even verderop langs de prestigieuze Passeig de Gràcia. Als we het Casa Battló naderen, staan minstens tweehonderd mensen het huis te bewonderen. Volgens Pia is de gevel geïnspireerd op Monets schilderij van de waterlelies, al heeft de eerste verdieping van de gevel ook iets van een skelet. Helemaal boven blijkt het dak dan weer een verwijzing naar de draak, die door de Barcelonese patroonheilige Sint-Joris werd verslagen. Ook het interieur fascineert met onder meer een lichtkoker, die door de decoratie met blauwe keramiek je het gevoel geeft dat je in een aquarium loopt. Aan diezelfde Passeig de Gràcia bevindt zich ook het Casa Milà, beter bekend als La Pedrera.
Hoogste kerk ter wereld
“Gaudí is hier supermodern te werk gegaan”, vertelt Pia. “Voor een betere lichtinval zijn er bijvoorbeeld twee binnenplaatsen. Maar de opdrachtgever en veel van zijn tijdgenoten waren nog niet klaar voor verregaande vernieuwing. Er ontstonden veel discussies tussen beide heren, waardoor Gaudí daarna geen woningen meer heeft ontworpen. Vanaf dan lag bij hem de focus alleen nog op de Sagrada Família.” Met een audiogids in de hand bezoeken we het geweldige La Pedrera, met als hoogtepunt een wandelingetje tussen de mysterieuze schoorstenen. Op het grote dakterras kun je ook genieten van het uitzicht op de Sagrada Família, die echt als een gigant boven de rest van de stad uitsteekt. Het doel was om honderd jaar na de dood van Gaudí zijn meesterwerk volledig te hebben afgerond, maar zover zijn we nog niet. In februari is wel een kruis op de centrale Jezus Christustoren geplaatst, waardoor de Sagrada Família met een hoogte van 172 meter nu de hoogste kerk ter wereld is.
Meer informatie over Barcelona: barcelonaturisme.com
Meer over de Engelstalige architectuurwandelingen: barcelonarchitecturewalks.com
