Rondom het grootste meer van ons land barst het van de zomerse hotspots: van het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen tot de oneindige Afsluitdijk. 7 hoogtepunten langs de ruim 300 kilometer om het water.
1 Fiets tegen de wind in over de Afsluitdijk
Is het uitzicht in Nederland ergens weidser dan midden op de Afsluitdijk? Links de golven van de Waddenzee, rechts het kabbelende water van het IJsselmeer en voor en achter je één lange streep dijk tot aan de horizon. Nog steeds is de Afsluitdijk een van de beroemdste waterbouwkundige werken ter wereld, en erover fietsen is een soms bijna hallucinante ervaring. De 32 kilometer tussen Den Oever in Noord-Holland en Zurich in Friesland is overal hetzelfde, maar toch telkens anders. Onderweg is er genoeg te leren, bijvoorbeeld in het Afsluitdijk Wadden Center, of bij het Kazemattenmuseum in Kornwerderzand, waar tientallen betonnen bunkers uit de Tweede Wereldoorlog staan. Natuurliefhebbers kunnen vanaf 2027 de Vismigratierivier bezoeken, een kilometerslange, slingerende rivier dwars door de dijk, die ervoor zorgt dat onder meer rivierprik, zeeforel en Atlantische zalm vrij tussen beide wateren kunnen blijven zwemmen.
• Afsluitdijk Wadden Center, open van wo t/m zo van 10-17.30 u. afsluitdijkwaddencenter.nl. Toegang: €6,50. Het Kazemattenmuseum, open van wo t/m zo van 10-17 u. Prijs: €11, gratis met Museumkaart.
2 Reis door de tijd in Enkhuizen
Ooit was vissersdorp Enkhuizen een van de meest welvarende steden van Nederland. Over die geschiedenis, met het omstreden VOC-tijdperk, leer je in het Zuiderzeemuseum. Leuk voor jong en oud, want naast moderne exposities en tentoonstellingen zie je in het openluchtgedeelte van het museum de historische huizen en werkplaatsen uit de tijd dat het IJsselmeer nog een beruchte, woelige binnenzee was. Er zijn demonstraties te zien van oude ambachten, zoals touwslaan, vis roken en zeilen maken – beroepen die je rondom het meer nog steeds tegenkomt. Het maakt deze plaats het ideale startpunt voor een rondreis langs het IJsselmeer. En Enkhuizen barst ook buiten het museum van de cultuur en historie. De beroemde oude stadspoort de Drommedaris, de Westerkerk en kleinere musea zoals het Flessenscheepjes Museum maken Enkhuizen perfect voor een dagtrip.
• Het Zuiderzeemuseum is dagelijks geopend van 10-17u. Prijs volwassene: €21. Gratis met Museumkaart. Meer info: zuiderzeemuseum.nl
3 Ga het water op in Makkum
Een van de fijnste stranden aan het IJsselmeer ligt bij Makkum. Het ondiepe water is perfect voor een duik in de zomer en door het brede zandstrand met ’s avonds een prachtige zonsondergang heb je hier eerder het idee dat je aan zee bent dan aan een meer. Dat maakt het op drukke zomerdagen zelfs een uitstekend alternatief voor de overvolle kustplaatsen aan de Noordzee. Daarnaast is Makkum onlosmakelijk verbonden met het water. Van de oude koopmanshuizen aan de grachten in het centrum tot de grote jachthaven aan het IJsselmeer waar zeilers een perfecte uitvalsbasis hebben – overal zie je het water terug. Liever zelf varen dan alleen bootjes kijken? Huur dan een sloep en ga de Friese wateren op. Op ongeveer anderhalf uur varen ligt Workum, een van de Friese Elfsteden. Perfect voor een lunchstop tijdens een heerlijke dag op slootjes, kanalen en ook het IJsselmeer zelf.
• Een bootje of sloep huren in Makkum kan onder meer bij Zuidwaard Sloepverhuur Makkum (zuidwaard.nl). Prijs luxe sloep voor 1 dag met 6 personen: €190. Motorboot €140. Vaarbewijs niet nodig.
4 Pak de trein en wandel langs het water
Pak vanuit Leeuwarden de stoptrein naar Stavoren; vanaf de laatste paar stations komt het IJsselmeer in zicht. Dat betekent ook dat een heerlijke wandeling perfect te combineren is met de trein. Een officiële NS-wandeling is het niet, maar op de 11 kilometer tussen Hindeloopen en Stavoren stap je door een weids en uitgestrekt landschap. Het grootste deel van de route volgt de dijk langs het water, waar zeilboten de horizon vrolijk onderbreken. Onderweg zie je smalle strandjes aan het water aan de ene kant; aan de andere weilanden waar je maar zo een grutto of kievit kan zien. De wandeling is makkelijk in te korten of uit te breiden, met stations in Workum en Koudum-Molwerkum. En echte doorstappers kunnen de bordjes van het Friese Kustpad volgen, waar deze wandeling deel van uitmaakt. Het Friese Kustpad loopt door tot Lauwersoog, maar dan ben je al ruim 150 kilometer verder.
5 Bewonder een wereldwonder in Lemmer
Vraag naar het belangrijkste gebouw van Friesland en je komt al snel uit in Lemmer. Daar staat een officieel wereldwonder, opgenomen in de Unesco Werelderfgoedlijst. Het Ir. D.F. Woudagemaal is het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld en zorgt er al sinds 1920 voor dat Friesland droge voeten houdt. Zijn de weersomstandigheden onstuimig, dan wordt het gemaal ingezet om overtollig water weg te pompen. Een bezoek is makkelijk te combineren met Lemmer Beach, een heerlijk zandstrand met leuke beachclub.
• Woudagemaal, open van 10-17 u (di t/m za), 13-17 u (zo). Toegang: €11. Meer informatie: woudagemaal.nl.
6 Duik in de tradities op Urk
Ooit was Urk een van de oorspronkelijke eilanden in de Zuiderzee, maar door de drooglegging van de Noordoostpolder is het dorp sinds 1942 omringd door land. Het weerhoudt de Urkers er niet van nog steeds op Urk te wonen, en zo barst het dorp van de tradities. Boek je een Ginkiestocht, dan komen al die tradities en de geschiedenis van Urk terug in een wandeling door de oude steegjes van de dorpskern. In de oude haven liggen nog steeds viskotters en aan de kade barst het van de visrestaurants. Urk
is een inkijkje in het Nederland van vroeger, met een historie vol bonkige zeecultuur. Het kerkje aan de zee, het Vissersmonument en de Vuurtoren (te beklimmen in de zomer) laten zien waarom. Let wel op: bezoek het dorp niet op zondag, dan heerst de rust.
• Ginkiestocht, €6,50 p.p., via touristinfourk.nl te reserveren. Meer informatie over Urk: visitflevoland.nl.
7 Combineer met het veer
In de ochtend een kop koffie en een historische wandeling in Enkhuizen en diezelfde middag een terrasje pakken in de zon in Stavoren, in Hoorn met de museumstoomtram of een visje eten in Urk? In de zomermaanden hoef je niet om het IJsselmeer heen, maar steek je het water makkelijk over met een veerdienst. De meeste veerboten varen vanuit Enkhuizen en dat doen ze meerdere keren per dag. Extra leuk: de veerdiensten hebben een historisch tintje. Zo vaart tussen Enkhuizen en Stavoren de Bep Glasius, de nog oudst varende veerdienst van ons land: sinds 1886 in gebruik. Passagiersschip De Zuiderzee vaart al sinds 1890 vanaf Urk. Tegenwoordig gericht op toeristen, inclusief klederdrachtshow en verse kibbeling aan boord.
• Meer info: veerboot.info (prijs overtocht enkel
Extra tips voor wielrenners
Een van de bekendste en roemruchtste fietsroutes van Nederland loopt volledig langs de oevers van het IJsselmeer: de LF Zuiderzeeroute. Deze is in totaal 440 kilometer lang en gaat ook rond het Markermeer. Je kunt de route makkelijk opdelen in etappes én inkorten door de Markerwaarddijk tussen Lelystad en Enkhuizen te pakken. Kijk voor een overzicht van etappes en meer informatie op nederlandfietsland.nl
