De andere Veluwe

De Veluwe is uiteraard een heerlijk fietsgebied met bossen, hei en vennen. Maar we kiezen nu eens drie routes vanwege het erfgoed van Hanzesteden en havensteden, en van streekproducten en kastelen.

Natuurlijk, we weten wel dat de Veluwe een streek is die bekendstaat om de bossen, heidevelden en uitgestrekte landschappen. Maar de regio biedt ook een duik in de geschiedenis, met Hanzesteden, molens, kastelen en adellijke landhuizen tussen het vele water en de eindeloze boomgaarden. We kiezen fietsroutes die ideaal zijn om die andere facetten te ontdekken. Terwijl je rustig fietst en toch een mooie afstand aflegt. Met de app Op Pad kun je een route op maat samenstellen aan de hand van het knooppuntennetwerk.

1. Hanzeroutes

In de middeleeuwen waren de Hanzesteden een machtig netwerk van handelscentra verspreid over Noord-Europa, van de Baltische kusten tot de Nederlanden. Er werd gehandeld in barnsteen, laken, bont, zout en vis. In een tijd waarin Rotterdam en Amsterdam nog maar bescheiden steden waren, klopte het economische hart van het land langs de IJssel en de vroegere Zuiderzee, met uitlopers tot diep in het achterland.Daarom is dit deel van de Veluwe bezaaid met versterkte havensteden, oude vissersplaatsen en eeuwenoude handelswegen.

Ansichtkaartstadje Elburg
Twee fietstochten laten je kennismaken met dat erfgoed. De noordelijke Hanzefietsroute (Hanzeroute Noord, 52 km) verbindt de stadjes Elburg en Hattem. De route volgt deels het tracé van de vroegere Hessenwegen, de handelsroutes die werden gebruikt door Duitse kooplieden uit Hessen. Elburg, aan het begin van het traject, is een ansichtkaartstadje, met rechtlijnige straten veilig verscholen achter stadsmuren. Hattem, dat de tocht afsluit, is de perfecte aanvulling, met een oud centrum dat nog altijd wordt gedomineerd door de indrukwekkende middeleeuwse Dijkpoort. De zuidelijke Hanzefietsroute (Hanzeroute Zuid, 67 km) draait rond de voormalige Zuiderzee. Scheepvaart was er gevaarlijk maar onmisbaar voor het vervoer van goederen en voor de visvangst. De zee werd het IJsselmeer, maar in Harderwijk, vertrekpunt van deze tocht, blijft de maritieme geschiedenis tastbaar.

2. In het spoor van streekproducten

Wanneer je in de buurt komt van de overstromingsvlaktes van de IJssel, fiets je langs boomgaarden met pruimen-, peren- en appelbomen. Misschien zet je even je fiets aan de kant om fruit te kopen aan een kraampje, rechtstreeks bij fruittelers of gewoon bij particulieren. De Streekproductenroute (50 km) laat je kennismaken met deze landelijke kant van de Veluwe, met zijn kleine producenten en lekkere tussenstops, tussen boomgaarden, groentetelers, boerderijen en stukjes bos. In Heerde, het vertrekpunt van de tocht, heeft men oog voor lokale producten. De gemeente kreeg trouwens het Cittaslow-label, een internationaal keurmerk dat de levenskwaliteit, landschappen, streekproducten en een vorm van ecogastronomie in de kijker zet. Op het parcours is een culinaire halte voorzien: Koffie- en Theehuys de KorenMolen is gevestigd in een oude graanmolen die omgevormd werd tot theehuis.

3. Langs kastelen

Na de middeleeuwen bouwden welgestelde stedelingen, rijk geworden door de handel en de politiek, in de Veluwezoom kastelen en buitenverblijven. Zo veel zelfs dat de regio vandaag nog de bijnaam Gelders Arcadië draagt. Je vindt er nog steeds meer dan honderd domeinen en landhuizen in het glooiende landschap. 

Van verdedigingskasteel tot buitenverblijf
De fietstocht Langs Kastelen en Landgoederen (55 km) vertrekt in Arnhem. Al snel fiets je op de hei. Zo kom je onder meer bij twee landgoederen die tot de honderd grootste monumenten van Nederland behoren: Kasteel Middachten en Kasteel Rosendael. Middachten, nog altijd omgeven door een gracht, gaat terug tot de 12de eeuw. Het huidige gebouw dateert uit de 17de eeuw. Het is een mooi voorbeeld van een verdedigingskasteel dat geëvolueerd is naar een comfortabel buitenverblijf. Die transformatie is helemaal voltooid in Rosendael, verscholen in een groot park vol waterpartijen, vlak bij een theepaviljoen en een verrassende schelpengalerij. Er bestaat ook een kortere variant van de route (Langs Kastelen en Landgoederen – Oost, 46 km), die vooral in de buurt van de twee kastelen blijft.