De tijd dat het Ruhrgebied bekend stond als grijs, grauw en ongezond ligt al lang achter ons. Inmiddels is deze regio verrassend groen én zeer geschikt om op de fiets te ontdekken.
Is er een rivier in Europa die een slechtere reputatie had dan de Ruhr – en dat decennialang? Bij de naam en regio, vernoemd naar de zijtak van de Rijn die grofweg van Winterberg naar Duisburg stroomt, denk je nog steeds aan gigantische staalfabrieken, aan zware industrie, aan mijnwerkers met zwartgeblakerde gezichten en handen als kolenschoppen. Maar vandaag, aan de zuidkant van Essen, wordt maar weer eens duidelijk dat die tijden in het Ruhrgebied voorbij zijn.
De rivier kabbelt in de middagzon, mensen zitten ontspannen op trapjes aan de oever. Over het pad dat parallel aan het water loopt, wordt met een glimlach gefietst. Aan de rand van Essen is het landschap open en uitgestrekt. Het groen overheerst: van de weilanden aan de overkant van de rivier, van het bos dat door het lichtglooiende landschap boven de horizon uitsteekt, en van de bomen langs het fietspad, waarvan de toppen zachtjes wuiven in de wind. Tussen al dat lieflijke groen laat de grijze geschiedenis van het Ruhrgebied zich tegenwoordig op veel plekken subtieler zien. Een stalen brug die nu uitsluitend door wandelaars en fietsers gebruikt wordt, maar waar vroeger goederentreinen overheen denderden. Of stenen fabrieksschoorstenen die verraden dat het leven er hier vroeger behoorlijk anders uitzag dan vandaag de dag.
We volgen de stroom van het water tot aan het meer
Dobberende bootjes
We fietsen de net geen 50 kilometer lange Gartenstadt-route, want als er één manier is om je gemakkelijk door al dat groen te bewegen, dan is het op de fiets. Van de zeventien verschillende fietsroutes die er in de omgeving zijn uitgezet, is dit waarschijnlijk de groenste van allemaal. Op ons beginpunt van vandaag, Finca & Bar Celona aan de zuidrand van Essen, zit het terras aan het einde van de ochtend al vol met fietsers. Bijna direct aan de waterkant hoeven we alleen maar de stroom van het water te volgen en door te trappen, tot we vanzelf bij de Baldeneysee uitkomen. Het is het grootste van zes stuwmeren die de Ruhr telt, en hier voelt een stadsleven heel ver weg. Op het meer dobberen zeilbootjes. In plaats van het geraas van verkeer klinkt het rustgevende geluid van water dat zachtjes tegen de kant klotst. En de rust houdt voorlopig nog aan. Na het stuwmeer volgt Kettwig, een dorpje vol vakwerkhuizen. Iets verderop staat een vliegvisser met lieslaarzen midden in de rivier. Het water komt tot net boven zijn knieën. Pas in de buurt van Mülheim an der Ruhr wordt het weer drukker en neemt de stad het weer over. Heel even is het contrast bij het station wel heel erg groot, als ik moet wachten bij een verkeerslicht en de drukte van het centrum de overhand krijgt. Maar zelfs daar is midden in het Ruhrgebied een oplossing voor bedacht. Via een fietsviaduct schieten we zo omhoog, de Radschnellweg Ruhr RS1 op: een fietspad naast de bestaande spoorlijn, dat regelrecht naar het volgende stadscentrum leidt. Pas op het moment dat er een trein voorbijraast of we een snelweg kruisen, wordt weer echt duidelijk hoe stedelijk deze omgeving is. Maar als deze route iets laat zien, is dat je daar zo aan kunt ontsnappen.
Hoogovens beklimmen
Tegelijkertijd is er nog zoveel industriehistorie overgebleven dat als je het op wilt zoeken, je in het Ruhrgebied overal terechtkunt. Industriecomplex Zeche Zollverein, net buiten Essen, werd begin deze eeuw bestempeld als Unesco Werelderfgoed en is nu een Wereldberoemd museum. In het noorden van Duisburg wordt die donkere geschiedenis van het gebied zo open mogelijk getoond. Entree betalen is niet nodig voor het Landschafspark- Nord, dat 24 uur per dag open is. Het is een stadspark zoals er waarschijnlijk geen ander in de wereld is. 180 hectare groot, met kilometers aan wandel- en fietsroutes. Er huist een klimterrein van de Duitse Alpinevereniging en in een van de oude gashouders is nu een duikbassin. Naar goed Duits gebruik vindt er eind van het jaar een kerstmarkt plaats en zijn er het hele jaar door evenementen, van klassieke concerten tot fakkeltochten. Ook de oude hoogovens zijn toegankelijk voor iedereen. Ooit produceerden ze op grote schaal staal voor fabrikant Thyssen (later opgegaan in Thyssen-Krupp), nu zijn ze te beklimmen. Tot 70 meter lopen er ijzeren trappen omhoog, tot je op het uitkijkplatform bent en de regio aan je voeten ligt. De resten van het Ruhrgebied zijn vanaf hier duidelijk te zien, maar ook hier valt vooral het groen op en de ruimte tussen de bebouwing, die je, zoals we nu weten, het beste op de fiets ervaart.
Maak je keuze uit 17 fietsroutes
3 tips van een kenner
Veel reisgidsen over het Ruhrgebied zijn er niet, maar een aanrader is de in 2024 verschenen reisgids Ruhrgebied in de Time to Momo-serie. Van de 35 tips in zijn gids deelt auteur Geert Lemmens zijn persoonlijke favorieten.
❶ Nordsteinpark in Gelsenkirchen
Een park met picknickplekken, klimrotsen, wandel- en fietsroutes en de Zeche Nordstern, met een lifttoren die je naar een uitzichtplatform over de omgeving brengt. Ook de Bogenbrücke is bijzonder. Heb je trek, ga dan naar de goedbezochte Heiner’s Biergarten.
❷ Restaurant Gdanska in Oberhausen
Al vanaf 1870 kwamen Polen in groten getale naar West-Duitsland om er te werken in de fabrieken. Ze brachten hun gezinnen mee naar hun nieuwe Heimat, net als hun identiteit en cultuur. Culinair is dat nog terug te zien in Restaurant Gdanska, waar je gevulde pierogi eet: uitgebakken spek, malse runderrollade en Silezische knoedels met rode kool. Ook kun je er traditionele Ruhrpott-gerechten – ontstaan in de tijd van de zware industrie – bestellen.
❸ Zeche Zollverein
Als je interesse hebt in de industriële geschiedenis van het Ruhrgebied, dan mag een bezoek aan Zeche Zollverein echt niet ontbreken. Ooit was het de grootste kolenmijn ter wereld, nu een van de Ankerpunkte langs de Route van de Industriecultuur.
Tip: neem een Nederlandstalige rondleiding, daar kun je je online voor aanmelden. En sla vooral de iconische oranje roltrappen van architect Rem Koolhaas niet over. Time to Momo Ruhrgebied, €23,99, te bestellen via timetomomo.com
Ruhrgebied praktisch
Hoe kom je er?
Essen, centraal gelegen in het Ruhrgebied, ligt op ongeveer 180 kilometer van Utrecht, dat is zo’n twee uur rijden. Eigen fiets mee? Dan is ook de trein een uitermate geschikt vervoersmiddel. Dagelijks rijden er via Arnhem internationale treinen. Kijk voor tickets en treintijden op bahn.de of nsinternational.com
Fietsroutes
Op de website van Radrevier Ruhr, onderdeel van Ruhr Tourismus, vind je 17 verschillende fietsroutes die variëren in regio, thema en lengte, evenals informatie over routes voor mountainbikers, gravel- of wielrenners. radrevier.ruhr
Let op: hoewel de routes gebruikmaken van een knooppuntensysteem, is het advies de routes te downloaden via de app Komoot.
Overnachten
Wij sliepen in hotel Alte Lohnhalle. Waar vroeger de loonstrookjes werden uitbetaald, vind je nu een comfortabel hotel met ruime kamers. De industriële sfeer is nog steeds aanwezig, de afstand naar het centrum van Essen is ongeveer een kwartier fietsen. Prijs voor een tweepersoonskamer vanaf €120 per nacht. alte-lohnhalle.de
Meer informatie online
• germany.travel
• ruhr-tourismus.de
