Dementie is een ziekte waar veel mensen bang voor zijn. Logisch, want het raakt aan iets heel wezenlijks: je geheugen, je zelfstandigheid en je gevoel van grip. Toch is dementie niet alleen een verhaal van verlies. In zijn nieuwe boek Dementie – Vertragen, begrijpen en begeleiden laat arts en hoogleraar Dietrich Grönemeyer zien dat er meer mogelijk is dan vaak wordt gedacht. Geen wondermiddelen, maar wel manieren om het risico op dementie te verkleinen, de hersenen zo gezond mogelijk te houden en het dagelijks leven met dementie beter te ondersteunen.
Lees ook: Waarom kunst goed is voor je gezondheid
Niet alleen Alzheimer
Bij dementie denken veel mensen meteen aan de ziekte van Alzheimer. Dat is de bekendste vorm, maar zeker niet de enige. Er bestaan ook vasculaire dementie, Lewy-body-dementie en frontotemporale dementie. Bovendien kunnen geheugenproblemen soms een heel andere oorzaak hebben, zoals een vitamine B12-tekort, een depressie, medicijngebruik of een schildklieraandoening. Vergeetachtigheid hoort soms bij het ouder worden, maar als iemand steeds vaker de draad kwijtraakt, verdwaalt op bekende plekken of moeite krijgt met dagelijkse handelingen, is het verstandig om de huisarts te bezoeken.
Lees ook: Heb ik een vitamine B12-tekort?
Leefstijl doet ertoe
Een belangrijke boodschap uit het boek is dat je niet volledig machteloos bent. Steeds meer onderzoek laat zien dat een gezonde leefstijl de kans op dementie kan verkleinen en de hersenen langer gezond kan houden. Leeftijd en erfelijke aanleg blijven belangrijke risicofactoren, maar ook voeding, beweging, slaap, sociale contacten en ontspanning spelen een rol. Wat goed is voor je hart en bloedvaten, blijkt bovendien vaak ook goed te zijn voor je hersenen.
Blijf in beweging
Regelmatig bewegen is een van de belangrijkste adviezen. Beweging verbetert de doorbloeding van de hersenen, ondersteunt de bloedvaten en helpt bij het behoud van cognitieve functies. Je hoeft daarvoor geen fanatieke sporter te zijn. Ook wandelen, fietsen, tuinieren of dansen dragen bij aan een gezond brein. Grönemeyer noemt daarnaast tai chi en tafeltennis als verrassend goede activiteiten. Bij tai chi train je tegelijk je balans, concentratie en coördinatie. Tafeltennis vraagt snelheid, reactievermogen en denkwerk. Juist die combinatie houdt verschillende hersengebieden actief.
Vergeet je oren niet
Goed horen en zien is belangrijker dan veel mensen denken. Wanneer je gehoor of zicht achteruitgaat, worden gesprekken moeilijker en trekken mensen zich vaker terug uit sociale situaties. Dat vergroot de kans op eenzaamheid, een bekende risicofactor voor cognitieve achteruitgang. Laat daarom regelmatig je gehoor en ogen controleren. Een hoortoestel of nieuwe bril kan niet alleen de kwaliteit van leven verbeteren, maar ook helpen om actief mee te blijven doen.
Lees ook: Toe aan een hoortoestel: wat kost het? En wat moet je zelf betalen?
Eet voor je brein
Volgens Grönemeyer hoeft gezond eten niet ingewikkeld te zijn. Kies vooral voor veel groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten, vis en gezonde vetten zoals olijfolie. Beperk sterk bewerkte producten en eet voldoende eiwitten. Bepaalde voedingsstoffen zijn belangrijk voor de hersenen, zoals vitamine B12, andere B-vitamines en omega 3-vetzuren. Een tekort aan vitamine B12 kan bijvoorbeeld geheugenproblemen veroorzaken. Laat bij twijfel eerst onderzoeken of er daadwerkelijk sprake is van een tekort voordat je supplementen gaat gebruiken.
Blijf onder de mensen
Sociale contacten blijken minstens zo belangrijk als gezond eten of bewegen. Mensen die actief blijven, gesprekken voeren, vrijwilligerswerk doen of nieuwe dingen blijven leren, houden hun hersenen langer uitgedaagd. Voor mensen die al dementie hebben, geldt bovendien dat contact en aandacht vaak langer blijven binnenkomen dan woorden alleen. Een vertrouwd liedje, een wandeling of een hand vasthouden kan veel betekenen.
Wanneer naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als geheugenproblemen het dagelijks leven beïnvloeden. Bijvoorbeeld wanneer iemand regelmatig afspraken vergeet, verdwaalt, moeite krijgt met geldzaken of opvallend verandert in gedrag of persoonlijkheid. Vroege diagnostiek is belangrijk, omdat sommige oorzaken van geheugenproblemen behandelbaar zijn.
Het boek Dementie
Dementie – Vertragen, begrijpen en begeleiden van prof. dr. Dietrich Grönemeyer is verschenen bij Kosmos Uitgevers. In het boek combineert hij de nieuwste wetenschappelijke inzichten met persoonlijke ervaringen en praktische adviezen voor mensen met dementie, mantelzorgers en familieleden. Onderwerpen als voeding, beweging, sociale verbinding, omgaan met de diagnose en het dagelijks leven met dementie komen uitgebreid aan bod. Het boek laat vooral zien dat er, naast medische zorg, ook veel andere mogelijkheden zijn om de kwaliteit van leven te verbeteren.
Prof. dr. Dietrich Grönemeyer (1952) is arts, hoogleraar en internationaal bekend vanwege zijn werk op het gebied van preventieve geneeskunde en innovatieve behandelmethoden. Hij zet zich al jarenlang in voor een mensgerichte gezondheidszorg, waarin leefstijl, preventie en eigen regie centraal staan. Naast zijn wetenschappelijke werk schreef hij diverse populair-wetenschappelijke boeken over gezondheid, voeding en gezond ouder worden
