Sommige medicijnen tegen de ziekte van Alzheimer kunnen onverwachte bijwerkingen geven. Zo krijgen sommige mensen last van levendige dromen of zelfs nachtmerries. Hoe komt dat, om welke medicijnen gaat het en wanneer is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts?
Om welke medicijnen gaat het?
Het gaat om drie veelgebruikte medicijnen tegen de ziekte van Alzheimer:
- donepezil
- rivastigmine
- galantamine
Deze middelen behoren tot de zogenoemde groep cholinesteraseremmers. Ze zorgen ervoor dat de stof acetylcholine langer actief blijft in de hersenen. Dat kan het geheugen en de aandacht ondersteunen, maar heeft ook invloed op de slaap.
Levendige dromen of nachtmerries
Als je deze medicijnen gebruikt, kun je levendige dromen hebben. Ook kun je nachtmerries hebben waardoor je angstig wakker wordt of onrustig slaapt.
Uit de meldingen van Bijwerkingencentrum Lareb blijkt dat deze klachten meestal ontstaan binnen enkele dagen na het starten van het medicijn of na een verhoging van de dosering. De klachten verdwijnen meestal ook weer snel als de dosering wordt verlaagd of als het medicijn wordt gestopt. Let op: stop alleen nooit op eigen initiatief, maar overleg altijd eerst met jouw behandelend arts.
Dementie zelf kan ook de oorzaak zijn
Niet iedere nachtmerrie wordt veroorzaakt door medicijnen. Mensen met dementie hebben ook zonder deze middelen vaker last van slaapproblemen. Ze slapen soms onrustig, dromen meer of hebben nachtmerries. Ook kunnen sommige mensen tijdens hun dromen bewegen of praten doordat de REM-slaap is veranderd. Dat maakt het soms lastig om vast te stellen of het medicijn de oorzaak is.
Wie heeft meer kans op deze bijwerking?
De kans op nachtmerries lijkt groter:
- bij hogere doseringen van de medicijnen;
- bij mensen die eerder al levendige dromen hadden.
Mogelijk dat het innemen van de alzheimermedicatie in de ochtend in plaats van de avond de klachten kan verminderen. Maar ook hier geldt: verander het innametijdstip alleen in overleg met de arts of apotheker.
Daarnaast blijkt dat mensen met een bijzondere vorm van alzheimer, de zogenoemde Posterior Corticale Atrofie (PCA), vaker levendige dromen en nachtmerries krijgen na de start van deze medicijnen.
Hoe komt dit?
Tijdens de slaap doorlopen we verschillende slaapfasen. In de zogenoemde REM-slaap dromen we het meest. Cholinesteraseremmers veranderen deze REM-slaap. De REM-fase begint eerder, duurt langer en wordt intensiever. Daardoor worden dromen levendiger en kunnen ze leiden tot nachtmerries.
Wanneer moet je de huisarts bellen?
Zijn de nachtmerries begonnen kort nadat je bent gestart met alzheimermedicatie of na een verhoging van de dosering? Neem dan contact op met je huisarts, specialist of apotheker. Doe dat ook als jij of jouw naaste hierdoor slecht slaapt, angstig wordt of als de nachtmerries leiden tot verwardheid of gevaarlijke situaties, bijvoorbeeld wanneer iemand tijdens de slaap uit bed stapt of onrustig wordt. Bespreek deze klachten altijd met een zorgverlener. Stop niet op eigen initiatief met de medicatie.
Dit artikel is geschreven door Bijwerkingencentrum Lareb. Dit is het Nederlandse meld- en kenniscentrum voor bijwerkingen van medicijnen, vaccins en gezondheidsproducten. Ook is Lareb het kenniscentrum voor medicijngebruik rondom de zwangerschaps- en borstvoedingsperiode: Moeders van Morgen. Om de veiligheid van medicijnen en vaccins te bewaken, verzamelt en analyseert Lareb meldingen van mogelijke bijwerkingen. Daarnaast doet Lareb vragenlijstonderzoeken en verspreidt Lareb kennis over bijwerkingen zo veel mogelijk.
