De maatschappelijke kosten van dementie in Nederland bedragen bijna 32 miljard euro per jaar. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van de Erasmus Universiteit, uitgevoerd in opdracht van Alzheimer Nederland. Voor het eerst zijn niet alleen de directe zorgkosten berekend, maar ook de kosten voor mantelzorg, gemeenten, werkgevers en andere indirecte gevolgen van de ziekte.
Volgens de onderzoekers komt de totale rekening uit op 31,8 miljard euro per jaar. Alleen de directe zorgkosten bedragen al ruim 16 miljard euro. Dat is bijna 10 procent van alle zorguitgaven in Nederland.
Mantelzorg kost samenleving ruim 10 miljard euro
Een groot deel van de maatschappelijke kosten komt door mantelzorg. Partners, kinderen en andere naasten besteden samen meer dan een half miljard uur per jaar aan zorg voor mensen met dementie.
Lees ook: 9 slimme hulpmiddelen die mantelzorg makkelijker maken
De onderzoekers rekenden die tijd om naar een economische waarde. Alleen al de ondersteuning van thuiswonende mensen met dementie kost ruim 9,5 miljard euro per jaar. Voor mantelzorg aan mensen in verpleeghuizen komt daar nog ruim 1 miljard euro bovenop.
Daarnaast heeft mantelzorg vaak gevolgen voor betaald werk. Familieleden gaan minder uren werken, melden zich ziek of stoppen soms helemaal met werken om zorg te kunnen verlenen. Bij mensen die op jonge leeftijd dementie krijgen, lopen de jaarlijkse gederfde inkomsten volgens het onderzoek op tot 269 miljoen euro.
Ook gemeenten en politie maken extra kosten
Niet alleen de zorgsector merkt de impact van dementie. Gemeenten maken bijna 3 miljard euro aan extra kosten, bijvoorbeeld voor ondersteuning en begeleiding. Ook politie en hulpdiensten krijgen vaker te maken met mensen met dementie die verward gedrag vertonen. Volgens Alzheimer Nederland laat het onderzoek zien dat bezuinigingen op zorgkosten vaak leiden tot hogere kosten op andere plekken. Wiesje van der Flier, directeur-bestuurder van Alzheimer Nederland: “Dementie is een grote opgave voor de mensen die het treft, hun naasten, de buurt en de bredere maatschappij. Het aantal mensen met dementie is groot en neemt verder toe de komende jaren. Zorg en ondersteuning beheersbaar en toegankelijk houden, zonder mantelzorgers te overbelasten, is daarom één van de grootste opdrachten van deze tijd. Dit rapport laat zien dat snelle bezuinigingen op de zorg als een boemerang terugkomen bij mantelzorgers en gemeentes. Nu we dankzij dit rapport de maatschappelijke inzet en kosten van dementie in beeld hebben, moeten we niet later, maar nu handelen.”
Zelfs kleine kostenposten tellen mee
Voor het onderzoek werden ook kleinere uitgaven meegenomen. Denk aan reiskosten voor ziekenhuis- en huisartsbezoeken, woningaanpassingen, technologische hulpmiddelen zoals gps-trackers en het thuisbezorgen van medicijnen. Alleen al het thuisbezorgen van medicijnen kost volgens het rapport ongeveer 11 miljoen euro per jaar. De onderzoekers gebruikten gegevens van onder meer Vektis, het CBS en het Zorginstituut Nederland. Daarbij moesten regelmatig aannames en berekeningen worden gemaakt. Volgens hoofdonderzoeker en zorgeconoom Robbert Huijsman kan het uiteindelijke bedrag daarom ongeveer 10 procent hoger of lager uitvallen.
Aantal mensen met dementie blijft stijgen
Nederland telt momenteel naar schatting 320.000 mensen met dementie. Door de vergrijzing zal dat aantal de komende jaren verder oplopen. Volgens de onderzoekers dreigen ook de maatschappelijke kosten daardoor sterk te stijgen. In sommige toekomstscenario’s verdrievoudigt het aantal sterfgevallen door dementie richting 2050 bijna. Tegelijkertijd wordt verwacht dat er juist minder mantelzorgers beschikbaar zullen zijn.
‘Investeren kan kosten juist beperken’
Volgens Alzheimer Nederland is het daarom belangrijk om nu meer te investeren in preventie, onderzoek en ondersteuning. Een deel van de gevallen van dementie hangt samen met leefstijl, benadrukt de organisatie. Ook onderzoek naar medicijnen, vroege diagnoses, dementievriendelijke wijken en betere ondersteuning voor mantelzorgers kunnen volgens de onderzoekers helpen om de maatschappelijke kosten te beperken. Zorgeconoom Huijsman zegt tegen de Telegraaf dat de stijging van de kosten mogelijk flink kan worden afgeremd. “Als we alles zouden doen waarvan we nu weten dat het effect heeft op de ontwikkeling van dementie, dan kan die groei mogelijk met 40 tot 45 procent worden afgevlakt.”
Lees ook: Kun je door B12-tekort dementie krijgen?
Over het onderzoek
Het rapport Impact van dementie, een kostenanalyse van de inzet en kosten rondom mensen met dementie en hun naasten wordt op 27 mei gepresenteerd tijdens een publieksdag dementie in Zeist. Het onderzoek is uitgevoerd door hoogleraar Robbert Huijsman van de Erasmus Universiteit Rotterdam, in samenwerking met medewerkers van Alzheimer Nederland.
