Een oudere die struikelt op straat, een fietser die onderuitgaat of een buur die in de tuin valt: het gebeurt dagelijks. Je wilt direct helpen, maar wat is verstandig? Moet je iemand overeind trekken, een glas water geven of meteen 112 bellen? Dit is wat je als omstander het beste kunt doen, zonder onbedoeld extra letsel te veroorzaken.
Voordat je naar het slachtoffer toe gaat, kijk je eerst of de omgeving veilig is. Ligt iemand op een fietspad, drukke weg of een andere gevaarlijke plek? Waarschuw dan het verkeer of vraag anderen om daarbij te helpen. Verplaats iemand alleen als blijven liggen direct levensgevaar oplevert, bijvoorbeeld doordat er verkeer aankomt. Is er geen acuut gevaar, laat de persoon dan liggen totdat duidelijk is wat er aan de hand is.
Stel gerust en kijk hoe iemand eraan toe is
Spreek de persoon rustig aan en vraag wat er is gebeurd. Reageert iemand goed en kan hij of zij normaal antwoorden? Vraag vervolgens waar de pijn zit en of bewegen lukt. Let ook op signalen als verwardheid, sufheid of moeite met praten. Die kunnen wijzen op ernstiger letsel. De neiging is groot om iemand meteen overeind te helpen. Toch is dat niet altijd verstandig. Bij een botbreuk of letsel aan hoofd, nek of rug kan optillen juist extra schade veroorzaken.
Wanneer bel je 112?
Bel direct 112 als iemand niet reageert, buiten bewustzijn is, veel bloed verliest of vermoedelijk ernstig letsel heeft. Ook als iemand niet meer kan opstaan, hevige pijn heeft of je twijfelt of de situatie veilig is, is het verstandig om de meldkamer te bellen. De centralist beoordeelt welke hulp nodig is en geeft zo nodig instructies totdat de hulpdiensten arriveren. Bij een partner, familielid of buur die aanspreekbaar is en geen spoedklachten heeft, kun je ook overleggen met de huisarts of huisartsenpost. Bij een onbekende is 112 meestal de aangewezen route als je denkt dat medische hulp nodig is.
Zelf doen
Lijkt er geen sprake van ernstig letsel en geeft iemand aan dat opstaan lukt? Laat hem of haar dan zo veel mogelijk zelf bewegen. Je kunt eventueel een stoel of bank als steun gebruiken, maar voorkom dat je iemand onder de armen omhoog trekt. Zodra iemand tijdens het opstaan toch veel pijn krijgt of duizelig wordt, stop je direct en schakel je alsnog hulp in.
Familie benaderen
Vraag of je een partner, familielid of buur kunt bellen. Weet iemand dat niet meer of kan hij of zij niet goed praten? Kijk dan of de telefoon een ICE-contact (In Case of Emergency) of medische gegevens bevat die vanaf het vergrendelscherm toegankelijk zijn. Sommige mensen dragen ook een SOS-armband of ketting met medische informatie. Lukt het niet om een contactpersoon te vinden, dan nemen ambulancepersoneel of de politie dit over.
Lees ook: Wat is een ICE-contact en hoe stel je het in op je telefoon?
Vraag ook naar medicijnen
Als iemand aanspreekbaar is, vraag dan of hij of zij medicijnen gebruikt, vooral bloedverdunners. Die vergroten de kans op inwendige bloedingen na een val, zeker bij hoofdletsel. Weet iemand het niet of kun je het niet achterhalen, meld dat dan aan de meldkamer of ambulancebroeders. Zij houden daar rekening mee.
Blijf totdat hulp is geregeld
Ga niet direct weg als iemand weer overeind staat. Blijf nog even in de buurt en kijk of er alsnog klachten ontstaan, zoals duizeligheid, misselijkheid of toenemende pijn. Is de persoon alleen thuis, zorg dan dat een familielid, buur of bekende op de hoogte is. Zo voorkom je dat iemand later alsnog zonder hulp komt te zitten.
