Sommige medicijnen kunnen het risico op vallen vergroten. Dat komt doordat ze duizeligheid, slaperigheid of een lagere bloeddruk kunnen veroorzaken. Daardoor kun je sneller je evenwicht verliezen. Bij welke medicijnen speelt dit?
Een veelvoorkomende oorzaak van vallen door medicijnen is duizeligheid. Sommige mensen voelen zich licht in het hoofd als zij opstaan uit een stoel of bed. Medicijnen die de bloeddruk verlagen kunnen dit versterken. Ook kunnen sommige medicijnen draaiduizeligheid veroorzaken, waardoor het moeilijker wordt om het evenwicht te bewaren.
Hoogleraar evenwichtsstoornissen: ‘Duizeligheid is geen diagnose, het is een symptoom’
Andere medicijnen maken juist slaperig of minder alert. Hierdoor reageren mensen minder snel wanneer zij struikelen of hun evenwicht verliezen. Er zijn ook medicijnen die invloed hebben op de spieren of de balans. Daardoor kan lopen minder stabiel worden en neemt de kans op vallen toe. Wie met welke klachten te maken krijgt, verschilt erg per medicijn en per persoon.
Om welke medicijnen gaat het?
Verschillende soorten medicijnen kunnen het valrisico verhogen. Het gaat bijvoorbeeld om:
- Slaapmiddelen en kalmeringsmiddelen
- Medicijnen tegen angst, depressie of wanen
- Sommige medicijnen tegen hoge bloeddruk of hartklachten
- Bepaalde medicijnen tegen epilepsie
- Sterke pijnstillers tegen zenuwpijn of andere ernstige pijn
- Medicijnen die de bloedsuikerspiegel verlagen
Deze medicijnen kunnen invloed hebben op het evenwicht, de alertheid of de bloeddruk. Daardoor kan iemand sneller vallen.
Wie lopen meer risico op een val?
Medicijnen zijn niet altijd de enige oorzaak van een val, maar ze kunnen er wel aan bijdragen. De kans op vallen is vaak het grootst in de eerste dagen nadat een medicijn is gestart of nadat de dosering is verhoogd. Ook het gebruik van meerdere medicijnen tegelijk kan het risico vergroten. Sommige mensen hebben extra kans om te vallen. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen die problemen hebben met lopen, hun evenwicht of spierkracht, of die in het afgelopen jaar al eens zijn gevallen. Ook verminderd zicht kan het valrisico vergroten. Denk hierbij aan minder scherp zien of moeite hebben om diepte en contrast te onderscheiden.
Naarmate we ouder worden, verandert de manier waarop het lichaam medicijnen verwerkt. Hierdoor kunnen medicijnen langer in het lichaam blijven of sterker werken dan bedoeld. Ouderen zijn daardoor vaak gevoeliger voor bijwerkingen zoals sufheid, duizeligheid en een plotselinge daling van de bloeddruk.
Kun je zelf iets doen?
Stop nooit zelf met medicijnen. Wel kun je het volgende doen:
- Sta rustig op uit bed of een stoel
- Meld duizeligheid of bijna-vallen aan je huisarts of apotheker
- Laat regelmatig controleren of alle medicijnen nog nodig zijn
- Gebruik medicijnen precies zoals voorgeschreven
Soms kan een aanpassing van de dosering of een ander medicijn het valrisico verminderen. Bespreek dit altijd met een zorgverlener.
Wanneer moet je de huisarts bellen?
Een val kan grote gevolgen hebben. Door klachten op tijd te bespreken, kun je soms voorkomen dat je opnieuw valt. Neem contact op met je huisarts of apotheker als je kort na het starten met een medicijn last krijgt van duizeligheid, sufheid of evenwichtsproblemen. Doe dat ook als je bent gevallen of bijna bent gevallen. Zeker wanneer je meerdere medicijnen gebruikt, kan het verstandig zijn om je medicijnen samen met een zorgverlener te laten beoordelen.
Gebruik je geen medicijnen, maar heb je wel last van deze klachten? Neem dan ook contact op met je huisarts. Duizeligheid, evenwichtsproblemen en vallen kunnen namelijk verschillende oorzaken hebben. Het is belangrijk om te onderzoeken waar de klachten vandaan komen.
Lees ook: Last van duizeligheid en evenwichtsklachten? ‘Er is vaak iets aan te doen’
Dit artikel is geschreven door Bijwerkingencentrum Lareb. Dit is het Nederlandse meld- en kenniscentrum voor bijwerkingen van medicijnen, vaccins en gezondheidsproducten. Ook is Lareb het kenniscentrum voor medicijngebruik rondom de zwangerschaps- en borstvoedingsperiode: Moeders van Morgen. Om de veiligheid van medicijnen en vaccins te bewaken, verzamelt en analyseert Lareb meldingen van mogelijke bijwerkingen. Daarnaast doet Lareb vragenlijstonderzoeken en verspreidt Lareb kennis over bijwerkingen zo veel mogelijk.
