Ruimer wonen, lagere maandlasten en altijd iemand in de buurt om te helpen: een huis kopen met vrienden heeft veel voordelen. Maar het valt of staat bij goede afspraken. Hypotheekexperts Jilles Bouter en Edwin van Veluw leggen uit wat de haken en ogen zijn.
Samenwonen met vrienden is zeker niet alleen iets voor studenten en starters. Ook op latere leeftijd kan het een slimme keuze zijn. Je deelt de maandlasten, hebt misschien maar één wasmachine nodig en kunt voor elkaar klaarstaan als iemand zorg nodig heeft. Edwin van Veluw, hypotheekadviseur bij Triodos Bank, heeft al veel mensen geholpen om te co-wonen – dus: zelfstandig wonen mét gedeelde ruimtes. Vaak gaat het om (groot)ouders die met een kind een huis kopen, of om broers en zussen. Maar soms kloppen ook vrienden bij hem aan om samen een huis te kopen. Van Veluw ziet er de voordelen wel van in om met meerdere huishoudens een woning te kopen: “Vanuit zorgperspectief is dat een slimme zet: door samen te wonen en voor elkaar te zorgen, kunnen mensen langer zelfstandig blijven wonen.”
Met wie mag het?
In Nederland mag je met bijna iedereen een huis kopen, dus ook met vrienden. In de praktijk zijn er alleen wel voorwaarden. Zo ziet niet elke hypotheekaanbieder vrienden als een ‘duurzame relatie’, zoals dat wel geldt voor een liefdesrelatie. Koop je in je eentje met één vriend een woning, dan is dat meestal prima te regelen en lijkt de hypotheekconstructie op die van twee partners. Maar wanneer je met drie of vier mensen een woning koopt, wordt het maatwerk en is het aantal hypotheekaanbieders erg beperkt. Zijn jullie met meer dan vier toekomstige woningeigenaren? Dan kom je meestal uit bij andere constructies dan samen één eigendomsakte tekenen, zoals een woning opsplitsen of ieder een eigen huis kopen in dezelfde wijk.
Is het wel verstandig?
Tegelijkertijd is samenwonen met vrienden of familieleden iets om goed over na te denken. “Dat je het goed met elkaar kunt vinden op verjaardagen, biedt geen garantie dat in één huis wonen ook werkt”, benadrukt Van Veluw. Om die reden start hij zijn adviesgesprekken graag met de vraag: “Zijn jullie al eens samen op vakantie geweest?” Hij legt uit: “Als mensen op een verjaardagsfeest spontaan hebben besloten om samen een huis te kopen, dan gaan er bij mij alarmbellen af. Ga eerst maar eens langere tijd met elkaar op vakantie, maak een keer flink ruzie, los het op en kijk hoe dat gaat. Samenwonen, samen leven en voor elkaar zorgen is echt andere koek dan een gezellige avond met elkaar doorbrengen.”
Ook Jilles Bouter, hypotheekadviseur bij De Hypotheker in Rotterdam, ziet plannen voor een koophuis met vrienden regelmatig stranden zodra de haken en ogen duidelijk worden. “Veel mensen zijn in eerste instantie enthousiast,” vertelt hij, “maar ze beseffen pas hoeveel impact het heeft als je doorvraagt hoe ze ermee om willen gaan als iemand wil vertrekken, ziek wordt of overlijdt. De achterblijvers moeten in zo’n situatie met minder mensen de maandlasten betalen en moeten bij vertrek de andere persoon uitkopen. Als dat niet lukt, kunnen ze niet samen in het huis blijven wonen.”
Bovendien wordt de keuze aan hypotheekaanbieders kleiner zodra je met drie vrienden of meer bent. Je kunt nog terecht bij onder andere Triodos Bank, Rabobank en enkele Duitse banken. Wel zal een hypotheekaanbieder kritisch meekijken voordat jullie met z’n drieën of vieren een hypotheekakte ondertekenen. Van Veluw: “We vinden het bij Triodos Bank bijvoorbeeld belangrijk dat mensen de intentie hebben om langere tijd samen te wonen, samen te leven en voor elkaar te zorgen. Als het een kortetermijnoplossing is, dan is dat voor de bank en vooral voor henzelf riskant. Ook vragen we klanten om een mede-eigendomsakte te ondertekenen, waarin ze afspraken vastleggen over onder meer vertrek, inkomensverlies en woningeigendom na overlijden.”
Hoe werkt de hypotheek?
Een hypotheek voor drie of vier personen werkt in de basis hetzelfde als bij twee kopers. In principe heeft elke koper één leningdeel; dat worden er meer als ieder een eigen hypotheekverleden heeft. Bouter: “De één heeft bijvoorbeeld nog tien jaar recht op hypotheekrenteaftrek, de ander maar twee. Ook neemt iedereen misschien een ander bedrag aan overwaarde mee. Het is verstandig om die hypotheekverledens gescheiden te houden, maar dat leidt wel tot veel leningdelen – soms acht in totaal. Houd er rekening mee dat je belastingaangifte daar ook complexer door wordt. Een belastingadviseur inschakelen is dus verstandig.”
Verder verschilt het per bank hoe de maximale hypotheek wordt berekend. Sommige banken rekenen met maximaal twee inkomens als je met drie of vier mensen een huis koopt. Bij Triodos Bank tellen in principe alle inkomens voor honderd procent mee.
| Een rekenvoorbeeld. Stel: jij en je partner kopen samen met een ander stel een woning voor €600.000. Bij een gelijke verdeling is iedereen voor 25% eigenaar en zijn jullie alle vier verantwoordelijk voor eigen hypotheekdelen van €150.000.Je kunt ook een andere verdeling afspreken en bij de notaris vastleggen. Zo kunnen de twee meest verdienende mensen ieder 35% van de hypotheek dragen en de anderen elk 15%. Dan hebben twee bewoners een hypotheekdeel van €210.000 en de andere twee een deel van €90.000. |
Hoe leg je het vast?
Een co-woonconstructie valt of staat bij goede afspraken, die je over het algemeen vastlegt bij de notaris. Bij een aankoop door twee vrienden is een samenlevingscontract belangrijk om afspraken te maken over de kostenverdeling en ieders inleg in de woning. Ook is een testament cruciaal: daarin spreken jullie af wat er bij overlijden gebeurt met het woningdeel van de overledene.Koop je met meer dan twee vrienden? Dan is, naast de testamenten, een mede-eigendomsakte verstandig en soms zelfs verplicht. Van Veluw: “Je denkt nu misschien: als mijn vriend ooit arbeidsongeschikt raakt, zien we dan wel hoe we het oplossen. Maar als jij alle maandlasten betaalt en diezelfde vriend de kantjes ervan afloopt, denk je daar misschien anders over. Zet afspraken daarom in detail op papier, juist nu jullie goed met elkaar door één deur kunnen.”
In zo’n document maken jullie in ieder geval afspraken over deze vragen:
- Wie betaalt welke kosten?
- Wat doen jullie als iemand wil vertrekken?
- Spreken jullie een periode af waarin niemand zijn deel van de woning en overwaarde mag opeisen?
- Hoe regelen jullie het bij overlijden?
- Wat doen jullie bij langdurige ziekte of een verhuizing naar een zorginstelling?
En de erfenis?
Voor 50-plussers is ook de erfenis een belangrijk gespreksonderwerp. Bouter: “Als je niets vastlegt, gaat jouw deel van de overwaarde standaard naar je partner of eventuele kinderen. Dat kan betekenen dat de andere bewoners je kinderen moeten uitkopen of zelfs de woning niet meer kunnen betalen. Andersom vinden je kinderen het wellicht vervelend als je vastlegt dat jouw overwaarde naar de medebewoners gaat. Hun erfenis blijft dan in de stenen zitten.”
Houd er verder rekening mee dat lang niet iedere notaris bekend is met het concept co-wonen. Van Veluw: “Notaris Hekkelman in Nijmegen is hierin gespecialiseerd; klanten vanuit het hele land komen naar hem toe voor een co-woonconstructie. Schakel je een andere notaris in? Vraag dan altijd of diegene ervaring heeft met co-wonen. Het is echt een constructie op zich.”
|
Aandachtspunten. Een huis kopen met vrienden kan prima werken, maar let op het volgende:
Op consumentenbond.nl/vriendenhypotheek vind je meer informatie. Hier kun je ook berekenen hoeveel jullie samen kunnen lenen (voor leden). |
