Onlangs was ik in Rome, waar ik tijdens een fietstour met een gids méér onverwachte dingen over de Romeinen heb geleerd dan op de hele middelbare school. Ik heb vroeger Latijn gehad, ik heb er zelfs eindexamen in gedaan, maar ik herinner me vooral de eindeloze oorlogsverslagen die we moesten vertalen uit de Commentarii de bello Gallico van Julius Caesar, iets waar ik als tiener niet direct warm voor liep.
Daphne Deckers, schrijfster, actrice en presentatrice doet verslag van haar drukke leven.
Weet je wát ik leuk had gevonden om te weten? Dat de Romei-nen hun tanden poetsten met urine. Aquaducten, verharde wegen, vloerverwarming: allemaal leuk en aardig, maar poep en pies: dáár had je bij de scholieren mee aan kunnen komen. Om eerlijk te zijn, vond mijn volwassen fietsgroep het ook een interessant verhaal, omdat het veelvuldige gebruik van urine eigenlijk zelden wordt vermeld bij de dingen die je leert over de Romeinen. Ze spoelden hun mond met urine, en mengden het met gemalen puimsteen om er een soort tandpasta van te maken.
Oude urine bevat veel ammoniak, wat een krachtig ontvettings- en bleekmiddel is. Door de hele stad waren openbare latrines, daarnaast stonden op veel plekken grote potten waar je in kon plassen. De urine werd ingezameld door wasserijen om kleding in te wassen en witte toga’s weer kraakhelder mee te maken. Ook leerlooiers gebruikten urine om de huiden soepel te maken en makkelijker schoon te kunnen boenen. Onze gids vertelde dat Portugese urine het beste werd gevonden. Net zoals wij nu een flesje olijfolie uit zuidelijke landen importeren, haalden de Romeinen graag Portugese urine in huis om hun mond mee te spoelen. Keizer Vespasianus zag het succes van de urinehandel, en dacht: als ik dáár nou eens belasting op ga heffen. Zijn zoon Titus vond het niet zo chic, vandaar dat zijn vader hem aan een gouden munt zou hebben laten ruiken met de inmiddels beroemde tekst: pecunia non olet, geld stinkt niet.Met de fietstocht hebben we trouwens ook het Pantheon aangedaan.
Hoe bijzonder is het dat dit indrukwekkende gebouw al bijna tweeduizend jaar in gebruik is en nog steeds fier overeind staat? De ongeëvenaarde betonnen koepel, de perfecte geometrie: het Pantheon is een technisch wonder. En wat een betoverende sfeer hangt er binnen; alsof je midden in de geschiedenis staat. Niet dat iedereen het daarmee eens is. Ik mag misschien niks zeggen omdat ik de veldslagen van Caesar vroeger ook niet wist te waarderen, maar hoe bestáát het dat er toeristen zijn die negatieve recensies achterlaten over het Pantheon? ‘Gewoon een betonnen koepel, niks speciaals’, schrijft er een. ‘Betaal je daar nou vijf euro voor?’, schrijft een ander. ‘Niks te zien binnen.’ Weet je wat Vespasianus in goed Latijn zou zeggen? Piss off.
