Langgeleden hoorde ik een hoogleraar zeggen: “Emoties zijn niet goed of slecht, emoties zijn.” De naam van de professor ben ik vergeten, maar nog altijd is het een spannend zinnetje. Regelmatig komt er een stemmetje voorbij dat zegt dat ik niet moet huilen of vooral niet boos worden.
Bram Bakker is oud-psychiater, beschouwt de zorg in ons land én zijn eigen leven met een kritische blik en op geheel eigen wijze.
Het zijn momenten dat ik iets bij mezelf waarneem, en daar ook direct een oordeel over heb. Ik voel me verdrietig en schakel onmiddellijk over naar: stel je niet aan! Dat wat we doorlopend bij onszelf kunnen waarnemen zijn emoties, signalen die ons lichaam ons geeft, die ons uitnodigen om ernaar te luisteren. Maar ons soms ook doen besluiten er geen aandacht aan te schenken. Je voelt pijn, maar zegt tegen jezelf: kiezen op elkaar, even doorbijten…
Niet luisteren naar wat je voelt, kan een handicap zijn
Mensen worden aangestuurd door emoties, dingen die ze voelen. Als je je vinger ergens aan brandt, trek je je hand terug, omdat het zeer doet. Het is een menselijk talent, maar ook een handicap dat we met ons hoofd kunnen besluiten om niet te luisteren naar wat we voelen. Soms zijn daar goede redenen voor, zoals het vergroten van je overlevingskansen als je wordt bedreigd: slim nadenken, kan betere overlevingskansen bieden dan in blinde paniek op de vlucht slaan.
Een van de grootste uitdagingen vormen de emoties waarvan we ons niet bewust zijn, maar die wel invloed hebben. Denk aan iets simpels als oververmoeid zijn, maar je niet realiseren dat rust je goed zou doen, of zelfs dringend gewenst is. Door beter naar ons gevoel te luisteren, kunnen we veel ellende voorkomen, maar je moet er wel toe bereid zijn. Het vraagt om geduld en oefening. Hoe beter we kunnen voelen, hoe groter de kans op een geluksgevoel. Vooral bij jonge mensen zie je vaak dat goed voelen moeite kost, dat ze bekwamer zijn in slim nadenken.
Misschien is de allergrootste uitdaging in het leven van de hedendaagse mens om alles wat hij of zij voelt serieus te nemen, ook al gaat het om onprettige gevoelens. Het meest aansprekende voorbeeld dat ik ben tegengekomen in de afgelopen periode is boosheid. Ik houd er niet van, ik vind boze mensen snel vervelend en ga boosheid ook zoveel mogelijk uit de weg. Maar je wordt niet zomaar boos, er gaat het een en ander aan vooraf. Van het analyseren waarom je boos bent, kun je meer leren dan er direct vandaan te bewegen. Neem jezelf de emotie niet kwalijk, maar probeer te begrijpen welke boodschap erin is te vinden.
Er kwam niet zo lang geleden een boek uit dat de veelzeggende titel Goede woede draagt. Ik had geen zin om het te gaan lezen (stom onderwerp), maar toen ik het toch deed, bleek het uiterst leerzaam. We kunnen leren van onze emoties, niet van het oordeel erover.
