Drie van mijn vrienden gaan, net als onze Plus-redacteur Lenny Langerveld, dit jaar met pensioen. Eén vriendin kijkt er nu al naar uit. Zij heeft allerlei hobby’s en wil vrijwilligerswerk gaan doen. “Heerlijk dat ik straks mijn eigen tijd kan indelen”, zegt ze over haar toekomstige leven. De twee anderen zien er nogal tegenop.
Yvonne Kroonenberg (72) is schrijver en psycholoog. Ze schrijft maandelijks in Plus over relaties in brede zin.
“Ik ben bang dat ik mijn bed ’s ochtends niet uitkom als ik niet naar mijn werk hoef,” zegt de ene, “ik slaap in het weekend wel tot 10 of 11 uur uit. En dan sta ik nog met moeite op.” De andere heeft geen hobby’s. In vrijwilligerswerk heeft hij ook geen zin. “Wat moet ik de hele dag?” vraagt hij zich vertwijfeld af.
Ik wist wel een antwoord. “Nieuwe gewoontes maken”, zei ik. Werkende mensen beginnen de dag ook met gewoontes. Ze gehoorzamen aan de wekker, ze poetsen hun tanden, wassen zich zo’n beetje. Ze maken koffie of thee, ze haasten zich de deur uit. Op hun werk lezen ze eerst de e-mails bij een kop koffie.
Als je gepensioneerd bent, hoef je geen e-mails te beantwoorden. Er bestaat geen wet die verordonneert dat je reageert op berichten. Je haasten hoeft ook niet, er is geen prikklok. Maar het is wel verstandig om er gewoontes op na te houden. Die geven richting en steun.
Ik doe iedere ochtend oefeningen om stijve gewrichten en slappe spieren tegen te gaan. Ze helpen ook voor de geest. Als ik een paar diepe kniebuigingen heb gemaakt, buikspieroefeningen en zonnegroeten, voel ik me energiek en deugdzaam. Ik heb ook huisdieren die verzorging nodig hebben. Als zij te eten hebben en een schoon onderkomen, ben ik al een beetje tevreden over mezelf. Dan, om precies 9 uur, bel ik een oude vriend. Zijn geliefde is een paar maanden geleden overleden. Sinds die droevige gebeurtenis bellen we iedere dag. Dat helpt. We vertellen elkaar wat we die dag gaan doen. Het maakt niet uit wat dat is: naar de bibliotheek, sportschool, boodschappen doen. Alles is belangrijk genoeg om te vermelden. Het is juist de alledaagsheid die plezierig is. Als je met iemand samenwoont, voer je ook niet de hele dag belangwekkende gesprekken.
Alleenstaande oude mensen hebben vaak een vriend of vriendin, die ze ’s ochtends even bellen. Dat is vooral om vast te stellen of het papegaaitje nog leeft, maar het geeft ook moed om aan de dag te beginnen. “Ik moet er niet aan denken dat ik ’s ochtends vroeg een telefoongesprek moet voeren!” grauwde een goede vriend die al een paar jaar met pensioen is. Hij is tamelijk zwijgzaam van aard, dus dat begrijp ik wel. Maar ook hij heeft kleine rituelen die zorgen dat zijn dag zich niet als een toendra voor hem uitstrekt. Op zijn balkon heeft hij een voedertafel voor de vogels. Iedere ochtend vult hij de bakjes. Dan gaat hij achter zijn raam zitten en kijkt wie er neerstrijkt.
En dan heeft hij nog een lekker lange dag voor zich.
