Een dagelijkse wandeling is goed voor je gezondheid. Maar wist je dat een kop koffie met een vriend, buur of familielid net zo waardevol is voor je gezondheid?
Dat sociale contacten belangrijk zijn, klinkt misschien vanzelfsprekend. Toch staat het onderwerp wereldwijd steeds hoger op de agenda. Daarom richtte de WHO in 2023 de Commission on Social Connection op. Deze internationale commissie onderzoekt hoe landen eenzaamheid kunnen terugdringen en sociale verbondenheid kunnen versterken. Volgens de organisatie is een sterk sociaal netwerk net zo belangrijk voor gezond ouder worden als voldoende bewegen, gezond eten en goede medische zorg. Het is bovendien een belangrijk onderdeel van de VN Decade of Healthy Ageing 2021-2030, het wereldwijde programma van de Verenigde Naties en de WHO om gezond ouder worden te bevorderen. Niet alleen de Wereldgezondheidsorganisatie, maar ook Nederlandse organisaties als het RIVM en Vilans benadrukken dat sociale contacten een belangrijke rol spelen bij gezond ouder worden. Mensen die zich verbonden voelen met anderen, voelen zich vaak gelukkiger, blijven actiever en hebben gemiddeld een betere lichamelijke en mentale gezondheid.
Sterke sociale relaties beschermen je gezondheid
Mensen met een goed sociaal netwerk voelen zich niet alleen gelukkiger, ze blijken vaak ook gezonder te zijn. Uit een grote internationale overzichtsstudie van de Amerikaanse onderzoeker Julianne Holt-Lunstad blijkt dat mensen met sterke sociale relaties ongeveer 50 procent meer kans hebben om langer te leven dan mensen met weinig sociale contacten. Dat gezondheidsvoordeel is vergelijkbaar met bekende leefstijlfactoren, zoals voldoende bewegen of stoppen met roken. Sociale contacten zijn dus geen luxe, maar een belangrijke pijler van een gezonde leefstijl.
Ook je lichaam profiteert
Goede sociale contacten doen meer dan gezelligheid geven. Mensen die regelmatig contact hebben met familie, vrienden of buren bewegen gemiddeld meer, ervaren minder stress en herstellen vaak sneller na ziekte. Ook hebben zij minder kans op depressieve klachten en beoordelen zij hun eigen gezondheid vaker als goed. Dat komt waarschijnlijk doordat verschillende gezonde gewoonten elkaar versterken. Wie zich verbonden voelt met anderen, gaat vaker de deur uit, blijft actiever en heeft meer structuur in het dagelijks leven.
Je hersenen blijven langer actief
Ook je brein profiteert van een actief sociaal leven. Een goed gesprek, samen een spel spelen, een cursus volgen of vrijwilligerswerk doen vraagt om aandacht, geheugen en communicatie. Onderzoek laat zien dat mensen die sociaal actief blijven gemiddeld minder kans hebben op cognitieve achteruitgang. Sociale contacten vormen als het ware een dagelijkse training voor je hersenen.
Lees ook: Dit doet dualtask training voor je hersenen
Het gaat niet om veel vrienden
Je hoeft geen volle agenda of honderden kennissen te hebben om de voordelen te ervaren. Onderzoekers benadrukken dat vooral de kwaliteit van je contacten telt. Een paar mensen bij wie je jezelf kunt zijn en op wie je kunt terugvallen, zijn vaak waardevoller dan een groot netwerk van oppervlakkige contacten. Juist die betekenisvolle relaties geven een gevoel van veiligheid, steun en verbondenheid.
Volgens hoogleraar sociologie Beate Völker bestaat de hechte vriendenkring van de meeste Nederlanders uit slechts drie tot vier intieme vrienden. “Het is een kleine cirkel van vertrouwelingen die het meteen weten als het niet goed met je gaat”, zegt ze. Daarnaast hebben de meeste mensen een bredere kring van bekenden met wie ze regelmatig optrekken. “Ook die mensen zijn belangrijk voor je welzijn. Ze geven je het gevoel dat je erbij hoort en prikkelen je om net iets verder te kijken dan je eigen bubbel.”
Eenzaamheid blijft een groot probleem
Hoewel Nederland bekendstaat als een sociaal land, voelt niet iedereen zich voldoende verbonden. Volgens het CBS is ongeveer één op de tien Nederlanders sterk eenzaam. Onder 65-plussers gaat het om ongeveer 9 procent. Daarom krijgt het versterken van sociale contacten steeds meer aandacht binnen de volksgezondheid.
Lees ook: Waarom vrijwilligerswerk goed voor je gezondheid is
Een kop koffie doet meer dan je denkt
Sociale contacten hoeven niet groots of ingewikkeld te zijn. Een praatje met de buur, samen wandelen, een vaste koffieochtend, een bridgeclub of een middag oppassen op de kleinkinderen: juist dit soort terugkerende ontmoetingen zorgen voor verbondenheid. Ze geven structuur aan de week, zorgen ervoor dat je de deur uit gaat en vergroten het gevoel dat je erbij hoort.
Zo houd je je sociale netwerk sterk
Je sociale netwerk onderhouden begint vaak met kleine stappen. Spreek eens wat vaker af met familie of vrienden, sluit je aan bij een wandelgroep of volg een cursus. Volgens Völker hoef je geen grootse plannen te maken. “Begin met een glimlach in de supermarkt”, adviseert ze. Of sluit je aan bij een wandelgroep, boekenclub, sportvereniging, cursus of vrijwilligersorganisatie. “Wie actief blijft, vergroot zijn netwerk én zijn gevoel van betekenis.” Voel je een klik met iemand? “Nodig die ander dan eens uit voor een drankje. Onderzoek laat zien dat zulke gebaren meestal positief worden ontvangen.” Ook vrijwilligerswerk is een goede manier om nieuwe mensen te ontmoeten. Daarnaast kun je terecht bij activiteiten in de bibliotheek, het buurthuis of wijkcentrum. Websites als Nieuwemensenlerenkennen.nl, NLvoorelkaar en Meetup helpen je om mensen met dezelfde interesses te ontmoeten.
Leestip
WHO: neem eenzaamheid net zo serieus als andere gezondheidsrisico’s
