Tijdens de nacht doorloop je verschillende slaapcycli van lichte slaap, diepe slaap en droomslaap. Tussen die cycli door word je vaak even kort wakker, zonder dat je je dat herinnert. In de tweede helft van de nacht, dus rond 3 of 4 uur, slaap je lichter. Daardoor is de kans groter dat je ook echt merkt dat je wakker wordt.
Piekeren slaat juist ’s nachts toe
Een veelvoorkomende oorzaak van wakker worden rond 3 of 4 uur ’s morgens is stress. In de vroege ochtend begint je lichaam zich voor te bereiden op de dag. Het stresshormoon cortisol loopt langzaam op. Als je al gespannen bent of veel aan je hoofd hebt, kan dit net genoeg zijn om je wakker te maken. Je hoofd gaat ‘aan’ en voor je het weet lig je te piekeren over werk, gezondheid of familie. Dat heeft ook te maken met vermoeidheid: je brein is minder goed in staat om gedachten te relativeren, waardoor problemen groter lijken dan ze zijn.
Stoppen met piekeren? Probeer deze 10 tips
Je biologische klok speelt ook een rol
Niet alleen cortisol kan wakker liggen veroorzaken. Je lichaam volgt een 24-uursritme, ook wel de biologische klok genoemd. Rond 3 à 4 uur ’s morgens is je lichaamstemperatuur het laagst en zit je in een kwetsbare fase van de slaap. Kleine verstoringen, zoals een plotseling geluid, licht of een volle blaas, kunnen je dan makkelijker wakker maken. Ook als je alcohol dronk of nog laat gegeten hebt, heeft dat negatieve invloed op je slaap.
Hormonen en leeftijd
Met het ouder worden verandert de slaap. Je slaapt lichter en wordt vaker wakker. Ook hormonale schommelingen, bijvoorbeeld tijdens de overgang, kunnen ervoor zorgen dat je steeds rond hetzelfde tijdstip wakker wordt. Nachtzweten en onrustige slaap versterken dit effect.
Lees ook: Slecht slapen in de overgang? Dit kun je er zelf aan doen
Wanneer wordt wakker liggen een probleem?
Af en toe wakker worden is normaal en geen reden tot zorg. Pas als je structureel slecht slaapt, overdag moe bent of ’s nachts lang wakker ligt, is het goed om er iets aan te doen. Overleg in dat geval met je huisarts over de mogelijkheden. Zo is er bijvoorbeeld i-Sleep een online behandeling bij slaapstoornissen, die via huisartsen gratis wordt aangeboden.
Wat kun je doen als je steeds wakker wordt?
- Ga elke dag rond dezelfde tijd naar bed en sta op vaste tijden op
- Zorg voor ontspanning in de avond en vermijd schermen vlak voor het slapen
- Beperk alcohol en cafeïne, vooral in de avond
- Sta even op als je langer dan 20 minuten wakker ligt en doe iets rustigs
- Schrijf piekergedachten van je af voordat je naar bed gaat
Zorg voor een koele, donkere en stille slaapkamer
