Maar eerst: wat is ‘sleepmaxxing’ precies? Het is eigenlijk een modewoord voor het optimaliseren van je slaap. Hierbij proberen mensen hun slaap zo optimaal mogelijk te maken. Het idee: hoe beter je slaapt, hoe beter je je voelt, functioneert en herstelt.
Op sociale media delen mensen allerlei tips en routines, zoals:
- elke dag op exact hetzelfde tijdstip naar bed gaan;
- speciale supplementen nemen (zoals magnesium of melatonine);
- een volledig donkere en koele slaapkamer creëren;
- blauw licht vermijden in de avond;
- mondtape gebruiken om door de neus te ademen.
Het doel is steeds hetzelfde: de slaapkwaliteit verbeteren en zo energieker, meer gefocust en fitter worden of blijven.
Wat heb je eraan?
Goed slapen is belangrijk, zeker naarmate je ouder wordt. Zo heeft slaap invloed op:
- het geheugen en concentratievermogen
- het immuunsysteem
- het risico op hart- en vaatziekten
- stemming en mentale gezondheid
Ook herstelt je lichaam ’s nachts: spieren, cellen en zelfs je hersenen worden als het ware ‘opgeruimd’. Een betere slaap kan dus zeker gezondheidswinst opleveren, maar dat betekent niet dat elke sleepmaxxing-tip zinvol is.
Wat zegt de wetenschap?
De wetenschap ondersteunt een aantal basisprincipes van sleepmaxxing, maar plaatst ook kanttekeningen bij de extremere trends.
Wat wél bewezen werkt:
Vaste slaaptijden
Je lichaam heeft een biologische klok (ook wel het circadiaans ritme) die gebaat is bij regelmaat. Uit meerdere studies blijkt dat op vaste tijden naar bed gaan en opstaan helpt om sneller in slaap te vallen en beter door te slapen. Daarnaast helpt een regelmatig slaappatroon het risico op hart- en vaatziekten te verlagen, blijkt uit Fins onderzoek.
Een koele, donkere slaapkamer
Een lagere temperatuur ondersteunt het natuurlijke proces waarbij je lichaam ’s avonds afkoelt om slaap mogelijk te maken. De ideale slaapkamertemperatuur ligt voor de meeste mensen tussen ongeveer 15 en 19 graden. Onderzoek van de National Sleep Foundation laat bovendien zien dat hogere nachttemperaturen samenhangen met slechtere slaap en vaker wakker worden, vooral op latere leeftijd.
Minder schermgebruik in de avond
Het blauwe licht van telefoons en tablets kan de aanmaak van melatonine verstoren, het hormoon dat je slaperig maakt. Dit effect is aangetoond in meerdere studies, onder andere van Harvard-onderzoekers.
Voldoende daglicht overdag
Daglicht helpt je biologische klok goed af te stemmen. Wie overdag genoeg licht krijgt, slaapt ’s avonds vaak makkelijker in.
Wat minder duidelijk of niet bewezen is:
Supplementen zonder duidelijke reden
Melatonine kan nuttig zijn bij specifieke problemen, zoals een verstoord dag-nachtritme, maar is geen standaardoplossing voor slaapproblemen. Ook voor magnesium geldt dat het effect op slaap beperkt en niet eenduidig bewezen is.
Mondtape en andere ‘slaaphulpmiddelen’
Op sociale media gaan allerlei tips rond, zoals het dichtplakken van de mond om beter te ademen. Voor dit soort methodes is weinig overtuigend wetenschappelijk bewijs. En voor sommige mensen kan het oncomfortabel en zelfs onveilig zijn.
Altijd streven naar perfecte slaap
Opvallend is dat te veel bezig zijn met ‘optimaal slapen’ juist averechts kan werken. Dit kan leiden tot ‘orthosomnia’: een ongezonde focus op perfecte slaap, die juist tot meer stress en slechter slapen kan leiden.
Wanneer is sleepmaxxing ongezond?
Sleepmaxxing kan ervoor zorgen dat je extra druk legt op je nachtrust, waardoor je bijvoorbeeld angstig wordt over je slaap. Je slaapt dan juist slechter. Ook kun je gefrustreerd raken als het ‘niet perfect’ lukt. Bovendien kan je hele avondroutine zo strikt worden dat het je sociale leven belemmert. In deze gevallen is sleepmaxxing een ongezonde manier om controle te krijgen over je slaap.
Het helpt om er ontspannen in te staan en mild te zijn voor jezelf: een nacht minder is ook oké. Slaap is niet iets waar je (helemaal) invloed op hebt. Een paar aanpassingen in je bedtijdroutine kunnen zeker helpen, maar het proces rondom slaap laat zich niet sturen.
Wat kun je beter wél doen?
Voor de meeste mensen werken eenvoudige gewoontes vaak beter dan ingewikkelde methodes om de slaap te verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan:
- Ga elke dag rond dezelfde tijd naar bed.
- Zorg voor een rustige, donkere slaapkamer.
- Beweeg overdag voldoende.
- Drink ’s avonds het liefst geen cafeïne of alcohol.
- Neem de tijd om tot rust te komen voor het slapen.
Dit zijn misschien geen wondermiddelen, maar juist deze basis maakt vaak het verschil. Door vaste routines aan te houden en goed voor je lichaam te zorgen, verbetert de slaap meestal al merkbaar.
