Je agenda is leger dan ooit, je slaapt voldoende en toch voelt het alsof je batterij steeds leeg is. Hoe kan dat? Volgens gedragswetenschapper en onderzoeker Emma Op den Kamp richten we ons op de verkeerde dingen. We plannen onze tijd tot op de minuut, maar denken nauwelijks na over onze energie. In haar nieuwe boek Grip op je energie legt ze uit waarom dat ons opbreekt én hoe je slimmer met je energie kunt omgaan.
Experts in timemanagement
Misschien herken je het wel. Je hebt eindelijk een lege middag in je agenda, maar je krijgt toch niets meer uit handen. Of je hebt een gezellige verjaardag gehad en bent de volgende dag compleet leeg. Volgens Emma op den Kamp is dat niet vreemd. “Niet alles wat in je agenda past, past ook bij je energie.” Tijd en energie zijn namelijk twee verschillende dingen. En juist dat vergeten we vaak.
“We zijn experts geworden in timemanagement, maar hebben nauwelijks geleerd hoe we onze energie kunnen managen.” Dat is volgens haar precies waarom zoveel mensen vastlopen.
Waarom is tijd niet hetzelfde als energie?
Een uur is altijd zestig minuten. Energie werkt heel anders. De ene afspraak kost je nauwelijks moeite, terwijl je na een ander halfuur compleet leeg kunt zijn. Toch behandelen we beide activiteiten alsof ze hetzelfde wegen, simpelweg omdat ze evenveel tijd kosten. Volgens Op den Kamp kijken we daardoor te weinig naar de vraag die eigenlijk belangrijker is: ‘heb ik hier straks nog wel de energie voor?’ Juist die vraag bepaalt volgens haar of een planning haalbaar is.
De ‘lepeltheorie’
Een van de verhelderende inzichten uit het boek is de zogeheten lepeltheorie (Spoon Theory). Die werd ooit bedacht door de Amerikaanse schrijver Christine Miserandino om uit te leggen hoe het is om met een chronische ziekte te leven. Stel dat je elke ochtend een vast aantal lepels krijgt. Elke lepel staat voor een beetje energie. Opstaan kost een lepel. Douchen misschien ook. Een druk overleg twee lepels. Een bezoek aan vrienden misschien drie. Aan het einde van de dag zijn de lepels op. Door op deze manier naar je dag te kijken, wordt veel sneller duidelijk waarom je soms al uitgeput bent voordat de avond begint. Niet omdat je niets aankunt, maar omdat je ongemerkt al je energie hebt uitgegeven. Het mooie is dat deze manier van denken niet alleen nuttig is voor mensen met een chronische aandoening. Volgens Op den Kamp kan eigenlijk iedereen er baat bij hebben, omdat je bewuster leert kiezen waar je je energie aan wilt besteden.
“Tijd kun je plannen, maar energie moet je managen”
Er ontstaat een patroon
Veel mensen herkennen de signalen van vermoeidheid pas als ze eigenlijk al over hun grenzen zijn gegaan. Dat komt volgens Op den Kamp doordat we vaak blijven doorgaan zolang iets moet of zolang we gemotiveerd zijn. Pas als de druk wegvalt, merken we hoe moe we eigenlijk zijn. Daardoor ontstaat een patroon van druk zijn, herstellen, weer druk zijn en opnieuw herstellen. Volgens haar kun je dat deels voorkomen door eerder aandacht te besteden aan je energieniveau, in plaats van pas wanneer je batterij leeg is.
Kun je energie leren managen?
Net zoals je kunt leren slimmer met je tijd om te gaan, kun je ook bewuster leren omgaan met je energie. Dat begint volgens de auteur niet met een compleet ander leven, maar met meer inzicht. Welke activiteiten geven je energie? Welke kosten juist veel meer dan je vooraf denkt? En op welke momenten van de dag voel jij je meestal het fitst? Door die patronen te herkennen, kun je volgens haar betere keuzes maken. Niet om minder te doen, maar om de dingen die belangrijk voor je zijn beter vol te houden. Want enthousiasme kan je soms blind kan maken voor je eigen grenzen. Je zegt graag ja tegen een etentje, een dagje oppassen of vrijwilligerswerk. Omdat je het leuk vindt, heb je niet in de gaten hoeveel energie het kost. Pas de volgende dag merk je dat je eigenlijk te veel hebt gedaan. Volgens Op den Kamp is motivatie daarom geen goede graadmeter voor hoeveel energie je nog over hebt. Juist activiteiten waar je veel plezier aan beleeft, vragen soms ongemerkt veel van je.
Kleine veranderingen maken verschil
Wie meer energie wil, denkt al snel aan grote veranderingen. Een andere baan, een langere vakantie of een compleet nieuwe leefstijl. Volgens Op den Kamp zit de winst juist vaak in kleine, haalbare aanpassingen die je iedere dag kunt toepassen. Juist doordat je vaker stilstaat bij je energieniveau, herken je patronen. Dat maakt het steeds makkelijker om keuzes te maken die beter bij je passen.
- Plan na een drukke afspraak bewust een rustig moment
- Wissel taken af die veel en weinig energie kosten
- Zeg vaker nee tegen afspraken die vooral energie vragen
- Reserveer tijd voor activiteiten waarvan je weet dat je ervan oplaadt
Je energieniveau beter leren kennen
Volgens Op den Kamp is energiemanagement geen manier om altijd energiek te zijn. Iedereen heeft drukke periodes, tegenslagen of dagen waarop het minder gaat. Het verschil zit volgens haar in hoe je daarmee omgaat. Door je eigen energieniveau beter te leren kennen, kun je bewuster kiezen wanneer je gas geeft en wanneer je juist een stap terugdoet. Dat helpt om minder vaak over je grenzen te gaan en meer energie over te houden voor de dingen die je écht belangrijk vindt.
Over het boek
In Grip op je energie ontdek je met een energietest wat jouw grootste energievreters en -gevers zijn, leer je met de ‘energie-tijdmachine’ vooruitdenken om overbelasting te voorkomen en krijg je inzicht in de invloed van je biologische ritme op je energieniveau. Ook laat Op den Kamp zien hoe je stap voor stap een leven kunt inrichten dat beter past bij jouw persoonlijke energiepatroon. Wie zelf aan de slag wil met energiemanagement, vindt in het boek bovendien tientallen oefeningen, reflectievragen en praktische technieken om beter inzicht te krijgen in je eigen energiehuishouding.
Grip op je energie – Van tijd plannen naar energie plannen door Emma op den Kamp is een uitgave van Business Contact.
Emma Op den Kamp is gedragswetenschapper en assistent-professor aan de UvA (Amsterdam Business School). Ze onderzoekt hoe mensen hun fysieke en mentale energie beheren en gemotiveerd blijven zonder uitgeput te raken.
Lees ook: Kun je zelf iets doen om dementie te voorkomen? Dit zegt de expert
