Statines verlagen het cholesterol en beschermen tegen hart- en vaatziekten. Maar er gaan ook geruchten dat je er diabetes van kunt krijgen. Kun je door deze veelgebruikte medicijnen echt suikerziekte krijgen?
Statines zijn medicijnen die het LDL-cholesterol, ook wel het ‘slechte’ cholesterol genoemd, in het bloed verlagen. Een te hoog LDL-cholesterol kan zich ophopen in de wanden van bloedvaten. Daardoor neemt de kans op een hartinfarct of beroerte toe. Artsen schrijven deze medicijnen vooral voor aan mensen die een verhoogd risico op hart- en vaatziekten hebben. Ook mensen die al een hartinfarct of beroerte hebben gehad, krijgen vaak een statine voorgeschreven.
Kunnen statines diabetes veroorzaken?
Statines kunnen de bloedsuiker een klein beetje verhogen. Daardoor neemt het rsico op diabetes type 2 enigszins toe. Maar dat betekent niet meteen dat statines diabetes veroorzaken. Het gaat vooral om mensen bij wie de bloedsuiker al dicht bij de grens voor diabetes ligt. Door de kleine stijging kunnen zij eerder boven die grens uitkomen. De statine kan er dan aan bijdragen dat diabetes eerder wordt vastgesteld. Daarom wordt diabetes als mogelijke bijwerking genoemd in de bijsluiter. (Tekst gaat door)
Wie is uw favoriet voor de Plus Impact Awards? Stem nu!
Hoe groot is de kans op diabetes door statines?
In 2024 verscheen een grote analyse van 23 onderzoeken met in totaal ruim 154.000 deelnemers. Het ging om zogeheten gerandomiseerde onderzoeken: een deel van de deelnemers gebruikte een statine en een ander deel kreeg een placebo of een lagere dosis. Bij een lage of gemiddelde dosering werd jaarlijks bij ongeveer 1,3 procent van de statinegebruikers diabetes vastgesteld. In de placebogroep was dat 1,2 procent. Het relatieve risico nam dus met 10 procent toe, maar het werkelijke verschil bedroeg ongeveer 0,1 procentpunt per jaar. Bij hoge doseringen was de relatieve stijging groter: 36 procent. Hoe hoog het risico voor jou persoonlijk is, hangt onder meer af van je bloedsuiker en de dosis die je gebruikt.
Wie loopt het meeste risico?
De meeste nieuwe gevallen van diabetes kwamen voor bij deelnemers die vóór het onderzoek al een relatief hoge bloedsuiker hadden. Zij zaten dus vaak al dicht bij de grens waarbij artsen diabetes vaststellen. De kans is vooral groter als je al een of meer bekende risicofactoren voor diabetes type 2 hebt, zoals:
- Een verhoogde bloedsuiker
- Overgewicht
- Een hoge bloeddruk
- Verhoogde vetwaarden in het bloed
Deze factoren komen vaak samen. Juist mensen met overgewicht, een hoge bloeddruk of een verhoogde bloedsuiker hebben óók een grotere kans op hart- en vaatziekten. Zij kunnen daarom veel baat hebben bij een statine.
Waarom statines de bloedsuiker iets verhogen, is nog niet volledig duidelijk. Mogelijk beïnvloeden ze onder andere de gevoeligheid voor insuline en de afgifte van insuline door de alvleesklier.
Wegen de voordelen op tegen het risico?
Statines verlagen aantoonbaar de kans op een hartinfarct, beroerte en andere ernstige hart- en vaatproblemen. Dit voordeel is vele malen groter dan het kleine extra risico op diabetes. Dat geldt zeker voor mensen die al een hart- of vaatziekte hebben of een duidelijk verhoogd risico daarop. Ook veel mensen die al diabetes hebben, krijgen overigens een statine voorgeschreven. Diabetes verhoogt namelijk de kans op hart- en vaatziekten. Het beschermen van hart en bloedvaten is voor hen daarom extra belangrijk.
Moet je je bloedsuiker laten controleren?
Wie statines gebruikt en een verhoogd risico op diabetes heeft, kan dit met de huisarts bespreken. Die kan zo nodig de nuchtere bloedsuiker of het HbA1c laten bepalen. Het HbA1c laat zien hoe hoog je bloedsuiker gemiddeld was in de afgelopen twee tot drie maanden. Het is daarnaast verstandig om te letten op factoren die zowel diabetes als hart- en vaatziekten helpen voorkomen. Denk aan voldoende bewegen, gezond eten, niet roken en afvallen bij overgewicht.
Mag je zelf stoppen met statines?
Stop nooit op eigen initiatief met een statine. Het cholesterol kan dan weer stijgen, waardoor ook de kans op een hartinfarct of beroerte toeneemt. Als je je zorgen maakt over je risico op diabetes, kun je bij de huisarts aankloppen. Die kan beoordelen hoe groot je persoonlijke risico op diabetes is en of controle of aanpassing van de behandeling nodig is.
Lees ook: deze 8 voedingsmiddelen helpen je cholesterol verlagen
