Bankhelpdeskfraude kan heel overtuigend zijn. De beller kent soms persoonlijke gegevens en op je telefoon kan zelfs het nummer van je bank verschijnen. Toch maakt het voor een eventuele vergoeding veel uit wat er tijdens de fraude precies is gebeurd.
Je wordt gebeld door iemand die zegt dat hij van je bank is. Er zou iets mis zijn met je rekening en je moet snel handelen. Je volgt de aanwijzingen en even later is er duizenden euro’s verdwenen. Moet de bank dat geld terugbetalen? Twee uitspraken van toezichthouder Kifid laten zien dat het heel belangrijk is of je het geld zelf hebt overgemaakt, of dat heeft de fraudeur dat heeft gedaan.
Heeft de fraudeur het geld overgemaakt?
Als een fraudeur zelf geld van je rekening overboekt zonder dat je die betaling hebt goedgekeurd, is sprake van een zogenoemde niet-toegestane betaling. De hoofdregel is dat de bank zo’n bedrag moet terugbetalen. Dat gebeurde in een zaak van een klant van bunq. De vrouw klikte op een phishinglink en gaf later een beveiligingscode door aan iemand die zich voordeed als bankmedewerker. Met die gegevens wist de fraudeur toegang te krijgen tot haar rekening. Vervolgens werden limieten verhoogd en werd in ongeveer een uur ruim 50.000 euro overgemaakt.
De vrouw had die betalingen niet zelf ingevoerd of goedgekeurd. Volgens Kifid waren het daarom niet-toegestane betalingen.
Fouten maken is niet automatisch ‘grof nalatig’
De bank vond dat de klant zelf te veel fouten had gemaakt. Ze had op een phishinglink geklikt, gegevens ingevuld en een beveiligingscode doorgegeven.
Toch betekende dat volgens Kifid niet automatisch dat zij ‘grof nalatig’ was. Daarvoor ligt de lat hoog. Bij bankhelpdeskfraude wordt een slachtoffer juist bewust misleid om te geloven dat hij of zij met een echte bankmedewerker spreekt.
Alleen het overtreden van veiligheidsregels is daarom niet altijd voldoende om een vergoeding te weigeren.
Zelf 59.000 euro overgemaakt
Heel anders liep een zaak van twee klanten van SNS. Ook zij werden gebeld door iemand die zich voordeed als bankmedewerker. Op verzoek van de fraudeur installeerden ze software waarmee hij kon meekijken met hun internetbankieren.
Vervolgens verhoogden ze zelf hun daglimiet en maakten ze drie bedragen over. In totaal raakten ze €59.000 kwijt. Het verschil lijkt klein, maar in dit geval hoefde SNS die schade volgens Kifid niet te vergoeden. De klanten hadden de betalingen namelijk zelf ingevoerd en bevestigd. Dat ze daarbij waren misleid, veranderde daar juridisch niets aan. De betalingen golden als toegestaan.
‘Zeg dat het voor een camper is’
Opvallend is dat SNS tijdens de fraude een betaling tegenhield. De klanten namen daarop contact op met hun echte bank. De fraudeur had hun verteld dat ze moesten zeggen dat het geld bedoeld was voor de aankoop van een camper. Dat deden ze ook. Voor de bank was daardoor niet duidelijk dat er fraude plaatsvond. Volgens Kifid had SNS daarom geen reden om de betalingen alsnog tegen te houden en had de bank haar zorgplicht niet geschonden. De schade van €59.000 bleef voor rekening van de klanten.
Zelf geld overgemaakt: krijg je dan nooit iets terug?
Niet per se. Banken hebben voor sommige slachtoffers van bankhelpdeskfraude een coulanceregeling. Onder bepaalde voorwaarden kan een bank toch (een deel van) de schade vergoeden.
Zo kan onder meer van belang zijn dat de fraudeur aantoonbaar de naam of het telefoonnummer van je eigen bank heeft misbruikt. Ook moet je doorgaans aangifte doen en meewerken aan onderzoek. Zo’n coulancevergoeding is iets anders dan een wettelijk recht op terugbetaling.
In bijzondere gevallen kan een bank ook aansprakelijk zijn als zij wist of had moeten begrijpen dat er fraude plaatsvond en toch niet ingreep. Een bank hoeft volgens Kifid niet iedere opvallende overboeking vooraf tegen te houden.
Dit kun je doen als je bent opgelicht
Ontdek je dat er geld is verdwenen door bankhelpdeskfraude, neem dan meteen zelf contact op met je bank. Gebruik daarvoor de bankierenapp of het officiële telefoonnummer van de bank en niet een nummer dat je tijdens het fraudegesprek hebt gekregen. Doe ook aangifte en bewaar zoveel mogelijk bewijs, zoals e-mails, sms’jes, telefoonnummers en andere berichten.
Noteer bovendien precies welke handelingen je zelf hebt uitgevoerd. Dat kan belangrijk zijn bij de vraag of de bank de schade moet vergoeden.
Wie is uw favoriet voor de Plus Impact Awards? Stem nu!
