Hollands glorie: hier zijn we trots op!

Nederland is een klein land, maar groot op veel terreinen: Rembrandt, Max Verstappen, de Deltawerken. Maar uit onze online peiling blijkt: we zijn ook trots op erwtensoep, onze dijken en onze doe-maar-gewoon-mentaliteit. Waarom eigenlijk?

Trots op: het Nederlands Elftal

Natuurlijk zijn we onnoemelijk trots op topsporters als autocoureur Max Verstappen (25%), voetbalster Lieke Martens (24%) of wielrenner Mathieu van der Poel (16%). Maar ver bovenaan prijkt nog altijd fier het Nederlands elftal dat het EK van 1988 won (36%). Voor het eerst wonnen ‘we’ een grote internationale titel en nog altijd is dit voor voetbalfans het grootste gloriemoment uit de vaderlandse voetbalgeschiedenis.

De zegetocht begon al in de halve finale met de wedstrijd tegen aartsrivaal Duitsland. Deze winst maakte voor veel voetbalfans een einde aan ‘het trauma van ’74’ toen Nederland nipt het WK verloor van Duitsland. Het voelde als een enorme revanche: iets dat was fout gegaan, werd rechtgezet. Een dag later volgde de bloedstollende finale tegen de Sovjet-Unie. Ruud Gullit maakte het eerste doelpunt en daarna was Marco van Basten aan de beurt. Tien minuten na de rust schoot hij de bal vanaf de zijkant van het strafschopgebied in één keer diagonaal over de kansloze keeper: 2-0. Een legendarisch doelpunt en volgens velen het mooiste uit de EK-geschiedenis.

Trots op: de Deltawerken

Meer dan de helft van de ondervraagde Pluslezers (54%) is trots op de Deltawerken. Niet voor niets, want door het huzarenstukje van de Deltawerken verwierf Nederland wereldwijde lof en bewondering. In 2013 werden de Deltawerken zelfs uitgeroepen tot een van de vijf belangrijkste waterbouwprojecten ter wereld van de afgelopen honderd jaar. Nog steeds bezoeken internationale delegaties de Grevelingendam, de Oosterscheldekering of de Haringvlietdam en alle andere projecten die tezamen de Deltawerken vormen. Onze kennis van waterbouw werd dankzij de Deltawerken een belangrijk exportproduct.

Na orkaan Katrina bijvoorbeeld, hielpen Nederlandse ingenieurs met de opbouw van een dijkensysteem dat New Orleans in de toekomst moet beschermen. De watersnoodramp van 1953 was het startsein voor het realiseren van de Deltawerken: Nederlands grootste verdedigingssysteem tegen hoogwater met dammen, stormvloedkeringen, waterkeringen en versterkte dijken. De bouw was voltooid in 1997. Daarna waren er in de afgesloten zeearmen geen getijden meer. Daardoor verdwenen allerlei soorten vissen en keerden veel vogels niet meer terug naar het gebied. Daarom koos men bij het afsluiten van de Oosterschelde voor een open, beweegbare waterkering, waardoor in de Oosterschelde het water kon binnenstromen.

Eric Storm is universitair hoofddocent aan de Universiteit Leiden. Hij is Spanje-expert en doceert Europese geschiedenis van de 19de en 20ste eeuw. Storm doet onderzoek naar nationalisme en regionalisme vanuit een internationaal vergelijkend perspectief.

Trots zijn op je land is niet verkeerd. Het kan zorgen voor verbroedering en saamhorigheid, weet historicus Eric Storm. Sport heeft dat effect bijvoorbeeld vaak. Als Oranje voetbalt en wint, zwelt de trots op Nederland aan. En dit geldt niet alleen voor voetbalcompetities, maar ook bijvoorbeeld voor de Olympische Spelen. Het hele circus eromheen helpt daarbij. Zoals de sportkleding in de nationale kleur, het volkslied dat klinkt bij een overwinning en de nationale vlag die gehesen wordt. Storm: “De overwinning op het EK in 1988 is er een mooi voorbeeld van. Sterker nog, die overwinning is nooit meer uit ons collectieve geheugen verdwenen.”

We zijn uniek

Hollands glorie is vooral datgene wat ons uniek maakt in vergelijking met andere landen. “Je kunt ook trots zijn op de Nederlandse snelwegen – want die zijn bijzonder goed – maar ieder land heeft snelwegen. Terwijl de strijd tegen het water, die resulteerde in de Deltawerken, uniek was voor Nederland. Net als klompen, kaas, de Keukenhof en Volendam.” Cultuur leent zich trouwens ook heel goed voor trots. Denk aan Rembrandt, Vincent van Gogh, de Golden Earring. Storm vult dat aan met voorbeelden uit onze volkscultuur zoals de paasvuren, erwtensoep, pannenkoeken, de Elfstedentocht en het sinterklaasfeest. We kijken met een nostalgische blik naar vroeger en willen het liefst een hekje om het verleden zetten. Meer dan ooit komt de buitenwereld binnengedenderd om met lange tentakels de boel over te nemen. Denk aan zaken als de globalisering, Europa, internationale migratiestromen, internationale bedrijven en internet. “En meer dan ooit verzetten we ons hier met hand en tand tegen: door datgene wat ‘van ons’ is, te beschermen.”

Geen parade, maar vrijmarkt

En hoe zit het met ‘doe maar normaal’? “Dat zit misschien wel in onze volksaard, ja. Die is erg gericht op ‘gelijk zijn’ en in de ons omringende landen gaat dat er heel anders aan toe. Neem Koningsdag. Veel nationale feestdagen zijn in andere landen vaak heel officieel, met militaire parades en hoogwaardigheidsbekleders. Bij ons is Koningsdag bij uitstek een volksfeest. De vrijmarkten, de concerten, de koninklijke familie die naar ‘ons’ toekomt. Het is een feest voor jong en oud en ook leuk voor buitenstaanders. Dat onderscheidt ons wel degelijk van onze buurlanden.”Zit er ook een negatieve kant aan die trots op ons land? Storm: “Door heel erg op onze exclusieve identiteit te hameren, sluit je anderen uit en duw je ze van je af. Je kunt niet zeggen dat er in Nederland momenteel veel waardering is voor de bijdragen van onze migrantengemeenschappen. Wij zijn natuurlijk wel trots op atlete Sifan Hassan als ze een gouden medaille wint, maar toch hoort ze er als voormalige asielzoeker in de ogen van veel Nederlanders niet echt bij.”