De angst voor de dood kent vele gezichten, merkt journalist en palliatieve-zorgexpert Rob Bruntink. Tijdens zijn werk in een hospice en in gesprekken over palliatieve zorg, hoort hij telkens andere zorgen voorbijkomen: angst voor het sterven, voor wat er ná de dood komt, of voor te vroeg overlijden. Maar de grootste angst draait vaak niet om jezelf, schrijft hij, maar om de mensen die achterblijven.
“Ik ben niet bang voor de dood, maar wel voor het sterven.” Dit hoorde ik regelmatig van bewoners in de hospice waar ik als vrijwilliger werkte. Maar ik hoor het mensen ook vaak zeggen als ik lezingen geef over palliatieve zorg, palliatieve sedatie of euthanasie. Angst en de dood hebben dan ook veel raakvlakken. Je kunt bang zijn om dood te zijn, maar dus ook voor de weg ernaartoe. Sommige mensen vinden het ronduit griezelig om een dode te zien. Daarom wil lang niet iedereen langs een open kist lopen aan het eind van een uitvaart. Of ze zijn bang voor wat er ná de dood komt. Die angst is vaak gekoppeld aan het geloof, het oordeel van God. Stel dat er niets is? Stel dat ik in de hel terechtkom?
Sommige mensen vinden het ronduit griezelig om een dode te zien
Onlangs hoorde ik iemand zeggen dat hij bang was om in een kist onder de grond te liggen terwijl hij nog niet dood was. Vroeger was de angst voor ‘schijndood’ wat algemener, want tegenwoordig wordt op diverse manieren gekeken of iemand wel echt dood is. Dat betekent niet dat die angst geheel verdwenen is.
Een andere angst is die om te vroeg dood te gaan. Je vindt je leven nog niet af, hebt nog allerlei plannen en wensen, en toch ga je dood. Een groot contrast met wat je ook vaak hoort: mensen die nog leven terwijl ze hun leven ‘voltooid’ vinden. Het is juist hun angst om te lang te leven.
In de hospice merkte ik dat angst voor de dood vaak te maken heeft met naasten: “Hoe moet het met mijn man als ik er niet meer ben?” Ik hoorde deze angst ook toen ik ruim twintig jaar geleden arts en schrijver Ivan Wolffers interviewde. Hij had net de diagnose prostaatkanker gekregen en liet snel daarna het huis opknappen: “Ik wil dat niet aan mijn vrouw overlaten.”
Als je al deze angsten rondom de dood achter elkaar leest, kunnen er twee dingen gebeuren. Misschien ben je banger voor de dood dan je dacht. Het spijt me als dat het effect van deze column is. Eigenlijk hoop ik dat blijkt dat je minder angsten omtrent de dood hebt dan in theorie had gekund.
Rob Bruntink is journalist, auteur en expert op het gebied van palliatieve zorg.
Dit artikel verscheen eerder in Plus Gezond mei 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
