Veel mensen zorgen regelmatig voor een partner, ouder, buur of vriend die ziek is of hulp nodig heeft. Maar wanneer ben je eigenlijk officieel mantelzorger? Daarover bestaat vaak verwarring.
In Nederland ben je mantelzorger als je langdurig en onbetaald zorgt voor iemand uit je directe omgeving die ziek, hulpbehoevend of gehandicapt is. Het gaat daarbij om zorg die verder gaat dan ‘normale’ hulp of gebruikelijke zorg.
Wanneer is hulp officieel mantelzorg?
Volgens de Rijksoverheid is mantelzorg meestal onbetaald, langdurig en intensiever dan gewone dagelijkse hulp. Help je af en toe een buurman met boodschappen, dan ben je dus geen mantelzorger. Maar zorg je dagelijks of meerdere keren per week voor een partner met dementie, begeleid je een chronisch ziek kind of help je een ouder dagelijks met wassen, medicijnen en administratie, dan valt dat vaak wel onder mantelzorg. Ook emotionele ondersteuning en het regelen van zorgzaken kunnen onderdeel zijn van mantelzorg.
Er bestaat geen landelijke registratie
In Nederland bestaat geen officieel landelijk register voor mantelzorgers. Daardoor bepalen gemeenten en organisaties zelf wanneer iemand als mantelzorger wordt gezien. Veel gemeenten gebruiken als richtlijn dat je langer dan drie maanden en meer dan acht uur per week zorg verleent. Die norm komt oorspronkelijk uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Maar het is geen harde wettelijke eis. Het kan wel nodig zin om als mantelzorger bekend te zijn bij je gemeente, bijvoorbeeld voor ondersteuning, verlofregelingen of een mantelzorgwaardering. Sommige gemeenten vragen een mantelzorgverklaring als je gebruik wilt maken van bepaalde regelingen of voorzieningen.
Lees ook: Wat is een mantelzorgverklaring en hoe kom je eraan?
Waar heb je als mantelzorger recht op?
Als mantelzorger kun je in Nederland soms ondersteuning krijgen van de gemeente via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). Denk aan vervangende zorg, begeleiding of hulp om overbelasting te voorkomen. Daarnaast bestaan er verlofregelingen voor werkenden, zoals kortdurend en langdurend zorgverlof. Veel gemeenten geven ook een jaarlijkse mantelzorgwaardering. Dat kan een geldbedrag, cadeaubon of andere vorm van waardering zijn.
Nederland loopt voorop met mantelzorgbeleid
Vergeleken met veel andere landen heeft Nederland relatief uitgebreide regelingen voor mantelzorgers. Gemeenten zijn verplicht om mantelzorgondersteuning aan te bieden via de Wmo. In landen als Duitsland en België bestaan ook regelingen voor mantelzorg, maar daar ligt de nadruk vaker op financiële uitkeringen of verzekeringen. In Zuid-Europese landen wordt mantelzorg juist vaker gezien als een vanzelfsprekende taak van familieleden, met minder formele ondersteuning vanuit de overheid. Ook het recht op zorgverlof verschilt sterk per land. Nederland behoort binnen Europa tot de landen met relatief uitgebreide verlofmogelijkheden voor mantelzorgers.
