Nederland vergrijst in hoog tempo. Volgens het CBS is in 2040 ongeveer een kwart van de bevolking 65 jaar of ouder. Dat vraagt niet alleen om goede zorg, maar ook om buurten waarin mensen langer zelfstandig, gezond en actief kunnen blijven wonen. Deze zes steden geven het goede voorbeeld.
We worden met z’n allen steeds ouder. Dat betekent: meer mensen die langer thuis willen blijven wonen, actief willen blijven en zelfstandig hun leven willen leiden. Maar dat lukt alleen als de woonomgeving dat ook mogelijk maakt. Daarom werken steeds meer gemeenten aan een seniorvriendelijke, of leeftijdsvriendelijke, leefomgeving. Nederland staat daarin niet alleen. Wereldwijd werken inmiddels ruim 1.800 steden en gemeenten in 60 landen aan een leeftijdsvriendelijke leefomgeving onder de vlag van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): het Global Network for Age-friendly Cities and Communities. In Nederland doen zes gemeenten mee. Zij werken stap voor stap aan een seniorvriendelijke stad met veilige stoepen, toegankelijke voorzieningen, voldoende ontmoetingsplekken en woningen waarin mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen.
Wat is een seniorvriendelijke stad?
Een seniorvriendelijke stad (ook wel age‑friendly city) is een gemeente die rekening houdt met ouder worden. Dat gaat niet alleen over zorg, maar ook over de inrichting van de openbare ruimte, woningen, vervoer en sociale contacten. Denk aan brede stoepen zonder obstakels, voldoende bankjes om onderweg uit te rusten, veilige oversteekplaatsen, goed bereikbaar openbaar vervoer, ontmoetingsplekken in de wijk en woningen waarin je ook op latere leeftijd prettig kunt blijven wonen. Volgens de WHO zorgen juist dit soort voorzieningen ervoor dat mensen langer zelfstandig blijven, meer bewegen en minder snel vereenzamen. Er is geen officiële ranglijst, andere steden doen ongetwijfeld ook hun best om rekening te houden met oudere inwoners, maar deze zes steden hebben zich aangesloten bij het Global Network for Age-friendly Cities and Communities en lopen daarmee voorop:
Den Haag
Den Haag was in 2015 de eerste Nederlandse gemeente die zich aansloot bij het WHO-netwerk en geldt internationaal als een voorbeeldstad. Samen met De Haagse Hogeschool ontwikkelde de gemeente zelfs een wetenschappelijk meetinstrument waarmee steden wereldwijd kunnen onderzoeken hoe seniorvriendelijk zij zijn. In de stad zijn inmiddels 63 Haags Ontmoeten-locaties waar ouderen elkaar gratis kunnen ontmoeten. Daarnaast organiseert Den Haag in iedere wijk valpreventietrainingen, vitaliteitsdagen en buurtrestaurants waar inwoners voor een klein bedrag samen kunnen eten.
Amsterdam
Amsterdam sloot zich eveneens in 2015 aan. De stad werkt aan zogenaamde levensloopbestendige routes: wandelroutes die prettig en veilig zijn voor ouderen, met voldoende rustpunten onderweg. Bekende gerealiseerde routes liggen onder andere in de Indische Buurt Ook zijn valpreventie, dementievriendelijke buurten, geschikte ouderenhuisvesting en de aanpak van eenzaamheid belangrijke speerpunten.
Eindhoven
Eindhoven trad in 2024 toe tot het WHO-netwerk. De stad zet sterk in op innovatie en technologie om ouderen langer zelfstandig thuis te laten wonen. Daarnaast investeert Eindhoven in gezonde buurten waarin bewegen, ontmoeten en preventie centraal staan.
Helmond
Ook Helmond sloot zich in 2024 aan. De gemeente richt zich op buurten waarin inwoners elkaar gemakkelijk kunnen ontmoeten en ondersteunen. Daarbij is veel aandacht voor gezond ouder worden, toegankelijke voorzieningen en samenwerking tussen zorg en welzijn.
Gouda
Gouda werd in 2025 lid van het netwerk. De stad koppelt haar beleid aan Positieve Gezondheid en werkt onder meer aan dementievriendelijke buurten, sociale verbinding en het versterken van de eigen regie van inwoners.
Tilburg
Ook Tilburg sloot zich in 2025 aan. De gemeente wil dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en actief mee kunnen doen in de samenleving. Gezondheid, ontmoeting en inclusie vormen daarbij de belangrijkste uitgangspunten.
Acht kenmerken seniorvriendelijke stad
De WHO onderscheidt acht kenmerken van een seniorvriendelijke stad. Daarbij kijkt de organisatie niet alleen naar de gezondheidszorg. Minstens zo belangrijk is hoe een stad is ingericht. Zijn de stoepen veilig? Kun je onderweg even uitrusten op een bankje? Is de bushalte goed bereikbaar en zijn er voldoende activiteiten in de buurt? Ook geschikte woningen, duidelijke informatie, goede zorg, sociale contacten en respect voor ouderen behoren tot de acht aandachtspunten. Samen zorgen deze ervoor dat mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen en actief kunnen deelnemen aan de samenleving. Gemeenten bepalen zelf hoe zij deze doelen bereiken.
Kleine aanpassingen, groot verschil
Een bankje lijkt misschien een detail, maar kan ervoor zorgen dat iemand wél een wandeling maakt of zelfstandig boodschappen doet. Hetzelfde geldt voor goede straatverlichting, openbare toiletten, schaduwplekken tijdens warme dagen en veilige oversteekplaatsen. Onderzoek laat zien dat een leeftijdsvriendelijke leefomgeving mensen stimuleert om meer te bewegen, vaker anderen te ontmoeten en langer zelfstandig thuis te wonen. Daarmee draagt een seniorvriendelijke stad niet alleen bij aan de gezondheid, maar ook aan de kwaliteit van leven.
Lees ook: Zo gezond is vriendschap
