Bij spieren denk je misschien vooral aan kracht, bewegen of sporten. Maar spieren doen veel meer dan dat. Ze spelen ook een belangrijke rol bij je bloedsuiker en daarmee bij je risico op diabetes type 2. Maria Hopman, hoogleraar aan het Radboudumc, legt uit waarom spiermassa juist op latere leeftijd zo belangrijk is.
Het artikel gaat verder onder de video.
Waarom zou je als ‘gewone’ vijftigplusser je druk moeten maken om je spierkracht?
“Om meerdere redenen. Spiermassa vormt een groot deel van je lichaam en vanaf ongeveer je vijftigste begin je geleidelijk spiermassa te verliezen. Dat is een normaal onderdeel van het ouder worden, maar het heeft wel directe gevolgen. Spieren spelen bijvoorbeeld een belangrijke rol bij je suikerhuishouding. Heb je minder spiermassa, dan heeft dat direct invloed op hoe je lichaam suikers verwerkt. Daardoor neemt onder meer het risico op diabetes type 2 toe.
Maar spierkracht bepaalt ook wat je in het dagelijks leven nog kunt. Kun je nog een pot opendraaien? Kun je zonder moeite de trap oplopen? Kun je zelfstandig uit een stoel opstaan of naar het toilet gaan? Daar heb je allemaal spierkracht voor nodig. Juist daarom is het zo belangrijk om je spiermassa zo lang mogelijk te behouden. Want als spieren eenmaal zijn verdwenen doordat je ze te weinig gebruikt, is het veel moeilijker om ze weer terug te krijgen.
Meer spiermassa heeft bovendien ook voordelen waar je nu al iets van merkt. Spieren verbruiken veel energie en bepalen voor een groot deel je ruststofwisseling. Dat betekent dat je in rust meer energie verbrandt en minder snel aankomt. Daarnaast produceren spieren warmte. Mensen met meer spiermassa hebben het daarom vaak ook minder snel koud. Je merkt dus op korte termijn al voordelen: een gezondere suikerhuishouding, een hoger energieverbruik, meer warmteproductie en een beter gewicht. Op de lange termijn is de winst misschien nog wel groter: je blijft langer gezond, mobiel en zelfstandig.”
Spieren spelen een belangrijke rol bij de suikerhuishouding. Hoe werkt dat precies?
“Spieren zijn eigenlijk het belangrijkste orgaan voor je suikerhuishouding. Ze helpen om je bloedsuiker stabiel te houden. Na een maaltijd maakt de alvleesklier insuline aan. Die insuline zorgt ervoor dat glucose vanuit het bloed naar de spieren gaat, waar het als voorraad wordt opgeslagen. Die voorraad gebruik je later weer als je bijvoorbeeld gaat wandelen of fietsen. Daardoor blijft je bloedsuiker mooi stabiel en voorkom je grote pieken. Maar als je weinig spiermassa hebt of je spieren nauwelijks gebruikt, zitten die voorraden al vol. De spieren worden minder gevoelig voor insuline en nemen dan minder gemakkelijk glucose op. Uiteindelijk kan daardoor diabetes type 2 ontstaan. Ook op dat gebied spelen spieren dus een heel belangrijke rol.”
Spieren zijn het belangrijkste orgaan voor je suikerhuishouding
Welke gezondheidsrisico’s hangen samen met te weinig spiermassa of spierkracht?
“Diabetes is er één van, maar er is meer. Als je weinig spierkracht hebt, kom je gemakkelijk in een vicieuze cirkel terecht. Bewegen wordt steeds zwaarder, waardoor je het juist minder gaat doen. Je neemt de lift in plaats van de trap, omdat traplopen te veel moeite kost. Zo word je steeds minder actief. Terwijl juist die inactiviteit samenhangt met meer dan 30 chronische aandoeningen. We hadden het al over diabetes type 2, maar ook hart- en vaatziekten zijn sterk verbonden met te weinig beweging.
Inactiviteit hangt samen met meer dan 30 chronische aandoeningen
Gebruik je je spieren weinig, dan komen ook de doorbloeding en de bloedsomloop minder goed op gang. Het hart hoeft minder hard te werken, de bloedvaten worden minder goed belast en hun kwaliteit gaat achteruit. Dat heeft gevolgen voor organen zoals de nieren, de hersenen en het hart. Daardoor neemt het risico op een hartinfarct, nierfalen en vasculaire dementie toe.
Daarnaast is spieractiviteit belangrijk voor sterke botten. Wanneer spieren aan het bot trekken en je botten worden belast tijdens bijvoorbeeld lopen of springen, stimuleert dat de botopbouw. Gebruik je je spieren weinig, dan neemt ook het risico op osteoporose, ofwel botontkalking, toe. Eigenlijk vormen spierverlies, krachtverlies en inactiviteit samen het begin van een hoop gezondheidsproblemen. Daarom is het zo belangrijk om spiermassa en spierkracht zo goed mogelijk te behouden.”
Prof. Maria Hopman is hoogleraar Integratieve Fysiologie aan het Radboudumc in Nijmegen. Ze doet wetenschappelijk onderzoek naar de rol van beweging en voeding in ziekte en gezondheid, en ze maakt via haar eigen website wetenschappelijke kennis toegankelijk en toepasbaar voor een breed publiek.
