Frank van Strijen komt thuis na een week kitesurfen. Zijn vrouw is blij hem te zien, ze heeft hem gemist. Hij haar ook, maar toch heeft hij amper aandacht voor haar. Die gaat namelijk naar honderd andere, minder belangrijke dingen om hem heen. Dat mooie vogeltje in de boom, de brievenbus die kleppert… “Mijn aandacht gaat op zo’n belangrijk moment naar alles tegelijkertijd, in plaats van alleen naar mijn vrouw”, vertelt hij. “Dat geeft haar soms het gevoel dat ze bij mij van een koude kermis thuiskomt.”
Begrijpelijk, erkent hij. “Binnen vriendschappen en relaties verwachten mensen gerichte aandacht, en voor de meeste mensen staat aandacht gelijk aan interesse. Maar in mijn ADHD-brein werkt het anders. Stel, jij vertelt me een verhaal. In dat verhaal zijn allerlei losse woorden die bij mij fungeren als kapstokken voor andere verhalen. Dus jij bent nog maar vijf zinnen op weg in je verhaal en ik heb al twintig kapstokken in mijn hoofd, met aan elke kapstok weer vijf andere verhalen die schreeuwen om mijn aandacht. Het kan ook zijn dat ik tijdens je verhaal een vogel achter je zie. Ik heb in wezen nul interesse in die vogel, maar mijn aandacht gaat er wel naartoe. Jij concludeert dan: die Frank heeft geen aandacht voor mijn verhaal en dus geen interesse in mij. Maar dat is niet zo.”
Jongetjes in de gordijnen
ADHD is de afkorting van de Engelse term Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Het wordt vaak geassocieerd met een aandachtstekort, maar volgens Frank van Strijen klopt dat niet. “Mensen met ADHD hebben geen tekort aan aandacht, hun brein verdeelt de aandacht anders. Daarnaast, dat is de tweede belangrijke pijler van ADHD, filtert en prioriteert hun brein prikkels op een andere manier. Er ontstaan niet automatisch hoofd- en bijzaken.”
Zelf kreeg hij de diagnose toen hij halverwege de twintig was. Op dat moment was er nauwelijks iets bekend over ADHD bij volwassenen. “Je dacht daarbij aan jongetjes die in de gordijnen klommen. Op een gegeven moment vertelde mijn zus dat ze ADHD had. Mijn eerste reactie was: wat een onzin. Maar het liet me niet los. Ik ervoer structureel bepaalde problemen in mijn leven, had altijd het gevoel dat er niet uitkwam wat erin zat. Mijn aandacht ging alle kanten op en ik liep vast in het sociaal verkeer. Vaak kreeg ik te horen dat ik erg veel praatte en weinig luisterde. Het was alsof ik in een Formule 1-auto door een woonwijk scheurde, terwijl werd verwacht dat ik 30 reed zonder geluid. Ik moest altijd op de rem trappen, terwijl alles in mij vol gas wilde gaan. Toen ik daar eens goed over nadacht, vielen er heel wat kwartjes.”
Hij ziet ADHD niet als stoornis, maar als andere ‘bedrading’. “Wat niet wil zeggen dat er geen uitdagingen zijn. Ongeveer vijf procent van de volwassenen heeft ADHD, en die kleine groep moet z’n weg vinden in een maatschappij die niet is afgestemd op mensen met een anders werkend brein.” Hij noemt het “vooral een mismatch-uitdaging. ADHD is niet het probleem, de context bepaalt of het een probleem wordt. Daar zit de uitdaging voor mensen met ADHD. Je moet je eigen brein snappen en vervolgens uitvinden in welke context die tot z’n recht komt.”
Ik wist dat er iets speelde. Mijn aandacht ging alle kanten op en ik liep vast in het sociaal verkeer
Complexe puzzel
Precies daarover gaat zijn boek Verliefd op ADHD. “Het boek is toegespitst op relaties, niet alleen liefdesrelaties, ook ouder-kindrelaties en vriendschappen. Die interactie met anderen is ingewikkeld. Het is een leuke, maar supercomplexe puzzel.” De ondertitel luidt dan ook: Van misverstand naar verbinding. Want de algemene denkbeelden over ADHD kloppen volgens Van Strijen bijna nooit. Sterker, ze staan haaks op de realiteit. Zoals de eerder genoemde aanname dat geen aandacht hebben hetzelfde is als desinteresse.
Nog een aspect dat tot onbegrip kan leiden, is het tijdsbesef van mensen met ADHD. “We zijn ongelooflijk goed in leven in het hier en nu”, vertelt hij. Wel of niet afspraken nakomen heeft voor iemand met ADHD dan ook niks te maken met betrouwbaarheid, het wordt veroorzaakt door die andere kijk op tijd. “Bij mij werkt het zo: je kunt me op dit moment iets vertellen, maar de kans dat ik het onthoud als ik hier weer wegloop, is zo goed als nul. Die vergeetachtigheid is er altijd. Dat betekent niet dat je niet belangrijk voor me bent.”
Gesprek in balans
In het boek komen meer kenmerken van een ADHD-brein aan de orde die uitdagend kunnen zijn in relaties. De eerste stap naar verbinding is gedeeld begrip én de gedeelde overtuiging dat een ADHD-brein nu eenmaal anders werkt. “Als je dat allebei omarmt en elkaars gevoelens erkent, kun je ook allebei dingen doen om de relatie te laten slagen. In de situatie dat ik terugkom van vakantie, zou een praktische oplossing kunnen zijn om al van tevoren af te spreken dat we de dag na thuiskomst samen ergens naartoe gaan om bij te praten. Een prikkelarme plek natuurlijk. Wat betreft de vergeetachtigheid, kan iemand met ADHD proberen zijn leven en omgeving zo in te richten dat hij bepaalde dingen wél onthoudt. Maar de ander moet dan dus niet denken: als ik belangrijk voor je was, zou je het vanzelf wel onthouden.”
Je moet je eigen brein gaan snappen en uitvinden in welke context die tot z’n recht komt
Hij geeft nog een voorbeeld van hoe irritaties kunnen ontstaan en hoe je die kunt voorkomen. “Als jij van mij verwacht dat ik tijdens een gesprek automatisch de balans vind tussen hoeveel ik jou laat praten en zelf aan het woord ben, gaat onze relatie niet werken. Wel mag je van mij verwachten dat ik iets doe om jou ook ruimte te geven.” Zo had hij vroeger de afspraak met zijn partner dat zij op verjaardagsfeestjes haar voet dicht bij de zijne hield. “Ze gebruikte mijn voet letterlijk als rempedaal als ik te veel praatte. Zelf had ik een tijdje een armband met vijftien gladde kralen en één ruwe. Als ik in gezelschap iets had gezegd, liet ik vanaf de ruwe alle kralen een voor een door mijn vingers gaan. Pas als ik opnieuw bij de ruwe was, mocht ik van mezelf weer wat zeggen.” Met dit soort contextmanipulatie, zoals hij het noemt, valt een wereld te winnen. “Maar alleen als beide partijen dezelfde overtuiging hebben over wat er werkelijk aan de hand is.”
Eindelijk duidelijkheid
Van Strijen ontvangt regelmatig berichten van 50- tot zelfs 70-plussers die nog maar net weten dat ze ADHD hebben. “Ik hoor vaak twee dingen: opluchting en rouw. De opluchting dat ze eindelijk snappen wat ze altijd gevoeld hebben, maar nooit konden benoemen. Mensen krijgen een totaal ander perspectief op wat is geweest, maar ook op wat er niet was en er wel had moeten zijn. Vandaar die rouw. Sommigen hebben zich in allerlei bochten gewrongen om werk te doen dat totaal niet bij ze paste. Vaak is er ook relationeel verdriet. Het pleasen voerde vaak de boventoon om maar onderdeel te kunnen blijven van een bepaalde sociale context. Als mensen met ADHD die strategie loslaten en hun echte ik laten zien, komen ze soms tot de pijnlijke conclusie dat hun partner of vrienden daar niet op zitten te wachten.”
Wat adviseert hij volwassenen die de diagnose krijgen?
“Zorg voor goede psycho-educatie: wat betekent het om te leven als anders bedraad mens? Stap twee is het creëren van nieuwe contexten op basis van de kennis die je nu over jezelf hebt. Voor mij waren de beste keuzes de keuzes die mij uit die eerdergenoemde woonwijk haalden en me op het circuit zetten. Bijvoorbeeld door ondernemer te worden. Dat gaf me de vrijheid en autonomie om gas te geven.” Op sociaal vlak kan het lastiger zijn om voor nieuwe contexten te gaan. “Durf je vriendschappen te beëindigen waarin je je heel erg aanpaste? Zo ja, wie heb je dan nog om je heen staan? Durf je de uitdaging van eenzaamheid aan te gaan. Aan de andere kant: je wás waarschijnlijk al eenzaam.”
Stap drie is je realiseren dat het leven in niet-kloppende contexten schade heeft veroorzaakt. “Je hebt innerlijk meer blauwe plekken dan je beseft. Dat kun je niet in je eentje oplossen, wel met een therapeut. Daar ga je dus niet naartoe vanwege je ADHD, want dat is niet het probleem. Je gaat erheen om je verkreukelde zelfbeeld op orde te krijgen, om grip te krijgen op je gevoeligheid voor afwijzing en kritiek, om micro-trauma’s over een oneindige stroom opmerkingen uit je omgeving los te wrikken.”
Vol avontuur
Met zijn boek wil Van Strijen het algemene beeld van ADHD wat positiever maken. “Er zijn ook mensen die gecharmeerd zijn van dit breintype. Als je een relatie wilt met iemand die ADHD heeft, moet je die eigenschappen ook echt aantrekkelijk vinden. Het is niet erg als dat niet zo is, maar dan is zo iemand niets voor jou.” Zijn persoonlijke ervaring is dat ADHD voor partners een meerwaarde kan zijn. “Mijn vrouw vindt dat mijn ADHD haar leven heeft verrijkt. Zij houdt van avontuur en vindt het leuk dat mijn Formule 1-brein haar leven avontuurlijk maakt. Ik zoek altijd naar iets nieuws. Nieuwe uitdagingen, nieuwe ervaringen, nieuwe plannen voor onze onderneming. Een leven lang dezelfde hobby of sport, dat zal bij mij niet gebeuren. Dat vindt zij fantastisch.”
Is hij zelf ook ‘verliefd’ op zijn ADHD? “Het is niet altijd makkelijk, maar ik zou het voor geen goud willen ruilen voor een brein zónder. Ik ervaar geen angst meer, maar nieuwsgierigheid en verwondering. Met al die kanten waar mijn brein de hele dag naartoe gaat, creëer ik ook voor mezelf iets avontuurlijks. ADHD verhoogt de kans op voluit leven.”
Dit artikel verscheen eerder in Plus Gezond juli 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
