Roadtrip Duitsland

Wil je er een paar dagen helemaal tussenuit en heb je geen zin om ver weg te gaan? Rijd dan naar de rivier de Main, ten zuiden van Frankfurt, waar je oude stadjes kan ontdekken die stuk voor stuk onverwachte verrassingen zijn.

Wist je dat er in Duitsland nog meer dan twee miljoen vakwerkhuizen staan? Ze zijn een belangrijk onderdeel van het Duitse erfgoed. Daarom werd er een route uitgestippeld van bijna 4000 kilometer, waarlangs je als het ware terug in de tijd reist en steden ontdekt die de vele facetten van deze eeuwenoude architectuur tonen. 

Een week lang volgden we de rustige loop van de Main, een rivier die ten noorden van Frankfurt in de Rijn uitmondt. Ooit was hij een levensader voor het vervoer van goederen en de ontwikkeling van de handel tussen de versterkte vestingen van graven, prinsen of zelfs aartsbisschoppen. Wij bezochten vijf steden in deze streek die qua sfeer veel overeenkomsten hebben. Toch heeft elke stad een eigen karakter, gevormd door haar bijzondere geschiedenis. Een kort overzicht om je te helpen kiezen.

De vakwerkhuizen 

Voor welke stad je ook kiest, je zal even moeten zoeken naar een parkeerplaats, vaak langs de rivier. Daarna wandel je onder een indrukwekkende poort, wellicht ooit voorzien van een ophaalbrug, en ga je de oude steden binnen, veilig verscholen achter voormalige verdedigingsmuren. Meteen duik je in een wereld van geplaveide steegjes en pleintjes, omringd door tal van Fachwerkhäuser, vakwerkhuizen die vaak versierd zijn met mooi uitgesneden uithangborden. In de veelal autovrije straten vind je aan weerszijden rijen middeleeuwse gevels van vakwerkhuizen met hun typische skeletstructuur. Ze vallen op door hun houten constructies in complexe geometrische patronen. Die skeletten zijn opgevuld met materialen zoals leem, baksteen of pleisterwerk om de muren van het huis te vormen. Het geheel rust op een stenen sokkel, die dienstdoet als fundering maar ook beschermt tegen vocht. Miltenberg, ooit eigendom van de aartsbisschop van Mainz en al in de 13de eeuw vermeld als stad met een douanekantoor, strekt zich uit over een smalle strook land tussen de rivierbedding en de groene uitlopers van het Odenwald. Boven de stad tekenen de oude stadsmuren zich af, vertrekkend vanaf de burcht van Miltenberg. 

Wertheim am Main is weer heel anders. Het werd gebouwd op de plek waar de Main en de Tauber samenkomen. Die rivieren boden de stad vroeger een natuurlijke bescherming. Op de heuvel erachter, langs de kant waar men de stad over land kon bereiken, werden een dubbele omwalling en een kasteel opgetrokken waar de graven van Wertheim zetelden. Ooit gaven achttien poorten toegang tot Wertheim am Main. Vandaag de dag is alleen de MainTor, die ook dienstdeed als douanepoort, bewaard gebleven. Via die poort wandel je het historische centrum binnen. En daar is het heerlijk flaneren langs boetiekjes, ijssalons en café-restaurants. Wanneer je uiteindelijk op de markt komt, omringd door prachtige vakwerkhuizen, dwaalt je blik vanzelf omhoog naar het kasteel dat boven de stad uittorent. Of het nu gaat om een museum voor moderne kunst in Miltenberg of een restaurant met zonnig terras in Wertheim: elk kasteel is een bezoek waard. Na een stevige klim is het ook steevast genieten geblazen van een ongeëvenaard uitzicht over de trage loop van de Main en de daken van de stad. 

Je duikt hier in een wereld van steegjes en pleintjes, omringd door vakwerkhuizen

De wijnroute van Franken 

Franken, een wijnstreek in Beieren met hellingen langs de Main en de Tauber, was ooit het grootste wijn gebied van het Heilige Roomse Rijk. Maar net als elders in Europa kreeg de regio in de 19de eeuw zwaar te lijden onder de druifluiscrisis, waardoor een groot deel van de wijngaarden werd verwoest. Gelukkig kon de crisis worden overwonnen door wijnstokken te enten op Amerikaanse onderstammen die resistent waren tegen de druifluis. 

Een plek om hier meer over te leren is Marktbreit, de kleinste halte op onze route, met zo’n 4000 inwoners, van wie de meesten buiten de muren van de oude stad wonen. De strogele gevel van het prachtige vakwerkhuis waarin Hotel Löwen is gevestigd, vertelt een hele geschiedenis. In deze vakwerkconstructie bevond zich al in de middeleeuwen een herberg, met plaats voor paarden en karren van reizigers, én een handel in wijn en granen. Die ging teloor met het verdwijnen van de wijngaarden Hoewel Hotel Löwen geen wijn meer verkoopt, ligt het wel aan de beroemde Frankische Wijnroute, waar je kwaliteitswijnen kan ontdekken van gerenommeerde druivenrassen. Denk aan Silvaner, goed voor elegante witte wijnen, Müller-Thurgau voor lichtere witte wijnen, en Domina, waarmee eerder tanninerijke rode wijnen worden gemaakt. Je kan deze regionale variëteiten proeven in de vinotheek tegenover het hotel: het Weindreieck, of de Wijndriehoek. Die naam verwijst naar de geografische vorm van de regio NederFranken, in de lus van de Main. 

Na een kennismaking met de lokale wijnen kan je een wandeling maken door dit rustige dorp, waar vooral barokke architectuur uit de 18de eeuw opvalt. Naast pleintjes en schaduwrijke, bloemrijke steegjes kan je er ook langsgaan in het geboortehuis van de bekende arts Alois Alzheimer, de eerste die de vorm van dementie beschreef waaraan hij zijn naam gaf. 

In Ochsenfurt ga je dankzij de stadsmuren, torens en poorten even terug in de tijd

Wonen in vakwerkstijl 

Het stadje Mosbach werd vroeger gevoed door verschillende waterbronnen en bouwde al in de middeleeuwen zes watermolens om er molenstenen te laten draaien voor de productie van meel, een belangrijke pijler van de lokale economie. Handelaars kwamen zich in het kleine stadje vestigen in patriciërswoningen in vakwerkstijl. Het mooiste exemplaar is wellicht het Palmhuis op de markt, tegenover het oudste vakwerkhuis van de stad: het Zouthuis uit 1450. Dat deed vroeger dienst als zoutopslagplaats. Nu is er een bloemenwinkel gevestigd, waarvan de etalage de gevel mooi opfleurt. Hier staat ook het kleinste vakwerkhuis van Duitsland: het Kickelhainhuis, met een grondoppervlakte van 26 m² en een woonoppervlak van 52 m². Het bleef bewoond tot 1972 en herbergt nu een museum dat een inkijkje geeft in de indeling van dit soort woningen in de 18de en 19de eeuw. 

Nog zo’n juweeltje is Ochsenfurt, op zes kilometer van Marktbreit. De geschiedenis is er tastbaar: muren vertellen verhalen van lang vervlogen tijden. Het stadje heeft zijn vele torens en poorten bewaard, net als zijn dubbele omwalling. Die doet tegenwoordig dienst als decor voor biergartens, kleine huisjes en zelfs een grote speeltuin waar gezinnen aan het einde van de dag samenkomen.