Wat betekent het om er echt voor iemand te zijn als genezing niet meer mogelijk is? In de laatste levensfase draait het vaak niet om grote gebaren, maar om nabijheid. Journalist en palliatieve-zorgexpert Rob Bruntink zag hoe een bijzonder kunstwerk dat zichtbaar maakt en wat we daarvan kunnen leren.
Hoe steun je je partner als die niet meer beter kan worden? Wat kun je dan voor iemand betekenen? Hoe belangrijk zijn naasten voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn? Dergelijke vragen roept het kunstwerk Blijf nabij bij me op. Het reist sinds dit voorjaar door Nederland (te volgen via blijfnabij.nl) en stond al op het Beursplein in Amsterdam en de Neude in Utrecht.
Blijf nabij toont twee metersgrote hoofden; mensen die elkaar in de ogen kijken. Het is gemaakt door kunstenares Saskia Stolz. Als voorbereiding sprak ze met mensen die ongeneeslijk ziek zijn en met hun naasten. “Ik leerde van hen dat de palliatieve levensfase vooral draait om gezamenlijkheid”, vertelde ze me. “Je hebt elkaar nodig om het leven te dragen, maar ook om het kleur te geven.” Een van de twee heeft de ogen gesloten. Dat verbeeldt het intense voelen, legde Saskia uit. “Als beiden hun ogen dicht zouden hebben, zou de verbinding ontbreken. Wanneer ze elkaar aankijken, zou het te veel lijken op een gewoon liefdespaar. Deze twee houden elkaar stevig vast: blijf nabij. Dat vragen én geven ze elkaar.”
Voor het kunstwerk hebben de 56-jarige Dominique en haar man Dick model gestaan. Dominique weet sinds 2018 dat ze de ongeneeslijke ziekte van Parkinson heeft. Ik vroeg haar wat nabij zijn voor hen betekent. Ze noemde het een dynamisch proces. “Soms houdt het in dat je iets doet voor elkaar, maar het kan ook betekenen dat je de ander rust gunt of ruimte geeft.” Ze gaf er een voorbeeld bij: “Soms wil mijn man houvast. Dan wil hij weten hoe de toekomst eruit gaat zien. Welke klachten kunnen er komen? Met welke beperkingen kan hij al rekening houden? Ik heb niet altijd zin om daarover na te denken. Dan wil ik doen alsof alles gewoon is, alsof ik niet ziek ben. Het is dus af en toe even zoeken hoe je er voor elkaar kunt zijn.”
Soms wil Dominique doen alsof alles gewoon is, alsof ze niet ziek is
Dominique en Dick zijn niet de enigen in deze situatie. Als je het begrip ‘naaste’ breder trekt dan alleen de partner, zijn al snel een half miljoen Nederlanders naaste van iemand die ongeneeslijk ziek is. Hoe vinden zij de gewenste nabijheid? Vanuit maatschappelijk perspectief bekeken, neemt het belang van dit thema toe. Er is sprake van vergrijzing, steeds meer mensen hebben een ongeneeslijke of chronische ziekte. Ook het tekort aan zorgmedewerkers groeit, en naasten kunnen niet álles opvangen, al zou de overheid dat graag zien. Hoe we dit als maatschappij in de toekomst gaan oplossen, is onduidelijk. Misschien is voor nu de beste tip om aardig te zijn voor de mensen om je heen. Later heb je hun hulp mogelijk hard nodig.
Rob Bruntink is journalist, auteur en expert op het gebied van palliatieve zorg.
Dit artikel verscheen eerder in Plus Gezond juli 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
