Een infectie aan je urinewegen, longen of huid kan er soms toe leiden dat bacteriën in de bloedbaan terechtkomen. Dat kan ernstig zijn en in sommige gevallen zelfs leiden tot sepsis. Wat is bacteriële bloedvergiftiging, hoe herken je het en wanneer moet je ermee naar de dokter?
Bloedvergiftiging is geen officiële medische diagnose, maar deze term wordt wel vaak gebruikt wanneer bacteriën in het bloed terechtkomen en daar een infectie veroorzaken. Artsen spreken dan bijvoorbeeld over een bloedbaaninfectie. Ook het woord bacteriëmie wordt gebruikt. Dat betekent letterlijk dat er bacteriën in het bloed aanwezig zijn. Dat hoeft niet altijd tot ziekte te leiden. Soms zitten bacteriën slechts korte tijd in de bloedbaan en ruimt het afweersysteem ze zelf op. Bij een bloedbaaninfectie veroorzaken de bacteriën wél een infectie. Die kan ernstig verlopen, omdat de bacteriën zich via het bloed door het lichaam kunnen verspreiden.
Is bloedvergiftiging hetzelfde als sepsis?
De begrippen bloedvergiftiging en sepsis worden vaak door elkaar gehaald, maar betekenen niet hetzelfde. Bij een bacteriële bloedbaaninfectie zitten bacteriën in het bloed. Bij sepsis reageert het lichaam zo ernstig en ontregeld op een infectie dat organen beschadigd kunnen raken. Een bacteriële bloedbaaninfectie kan tot sepsis leiden, maar dat gebeurt niet altijd. Andersom hoeft bij sepsis niet altijd sprake te zijn van bacteriën in het bloed. De infectie kan bijvoorbeeld ergens anders in het lichaam zitten. Bovendien kunnen behalve bacteriën ook andere ziekteverwekkers, zoals virussen of schimmels, sepsis veroorzaken.
Hoe komen bacteriën in het bloed?
Bacteriën kunnen vanuit een infectie elders in het lichaam in de bloedbaan terechtkomen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij een longontsteking, urineweginfectie, nierbekkenontsteking of huid- of wondinfectie. Ook medische hulpmiddelen die het lichaam binnengaan, zoals een infuus of katheter, kunnen een ingang voor bacteriën vormen. Het afweersysteem ruimt die bacteriën meestal op, maar soms wordt iemand er ziek van.
De symptomen van een bloedbaaninfectie
De klachten bij een bloedbaaninfectie hangen onder andere af van de plaats waar de oorspronkelijke infectie zit en van de ernst ervan. Bij een ernstige infectie kan iemand snel zieker worden. Mogelijke waarschuwingssignalen zijn:
- Koorts of juist een opvallend lage lichaamstemperatuur
- Koude rillingen
- Een snelle hartslag
- Snel of moeilijk ademen
- Sufheid of verwardheid
- Een ziek of slap gevoel
- Weinig plassen
Waarom is een bloedbaaninfectie gevaarlijk?
Bloed stroomt door je hele lichaam. Bacteriën in de bloedbaan, kunnen daardoor makkelijk andere plaatsen bereiken. Een bloedbaaninfectie kan bijvoorbeeld leiden tot infecties van organen of andere weefsels. Een belangrijke complicatie is sepsis. Hierdoor kunnen onder andere de longen, nieren, hersenen en het hart minder goed gaan functioneren. In het ernstigste geval kan een septische shock ontstaan, waarbij onder meer de bloeddruk gevaarlijk daalt.
Lees ook: Dit zijn de symptomen van sepsis
Wie loopt meer risico?
Iedereen kan een ernstige bacteriële infectie krijgen, maar sommige mensen zijn kwetsbaarder. Het risico op een ernstig verloop is groter bij ouderen, mensen met een verminderde afweer en mensen met chronische aandoeningen zoals diabetes of hart-, long- en nierziekten. Ook na een operatie of ziekenhuisopname en bij het gebruik van bijvoorbeeld een blaaskatheter kan het risico op een infectie verhoogd zijn. Bij ouderen kan een infectie bovendien anders verlopen dan verwacht. Hoge koorts ontbreekt soms. Plotselinge verwardheid, sufheid, minder eten en drinken of snel lichamelijk achteruitgaan kunnen dan belangrijke signalen zijn.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Als een arts een bloedbaaninfectie vermoedt, wordt er bloed afgenomen en in het laboratorium gekeken of daarin bacteriën groeien. Omdat dit even duurt, zal een arts soms al op voorhand antibiotica voorschrijven. Daarnaast zoekt de dokter naar de bron van de infectie, bijvoorbeeld door urineonderzoek of een röntgenfoto van de longen bij verdenking van longontsteking.
Hoe wordt een bloedbaaninfectie behandeld?
Een ernstige bacteriële bloedbaaninfectie wordt behandeld met antibiotica. Bij ernstig zieke patiënten worden deze meestal rechtstreeks via een infuus toegediend. Zodra duidelijk is welke bacterie de infectie veroorzaakt, kan de arts zo nodig kiezen voor een antibioticum dat specifiek tegen die bacterie werkt. Ook de oorzaak van de infectie moet worden aangepakt. Soms moet bijvoorbeeld een geïnfecteerde katheter worden verwijderd of moet een ophoping van pus worden behandeld. Als zich sepsis ontwikkelt, is aanvullende behandeling nodig. Denk aan vocht via een infuus, zuurstof en zo nodig medicijnen om de bloeddruk te ondersteunen. Ernstig zieke patiënten kunnen op de intensive care terechtkomen.
Wanneer moet je medische hulp zoeken?
Bij een gewone infectie hoef je niet meteen bang te zijn voor bacteriën in het bloed. Wel is het belangrijk om alert te zijn wanneer iemand snel en duidelijk zieker wordt. Neem direct contact op met de huisarts als iemand met een mogelijke infectie ernstig ziek wordt, suf of verward raakt, snel of moeilijk gaat ademen of opvallend weinig plast. Bij ouderen kan plotselinge verwardheid een belangrijk alarmsignaal zijn.
