Sepsis kan razendsnel levensbedreigend worden, maar is niet altijd makkelijk te herkennen. Wat begint met een infectie, kan leiden tot ernstige schade aan organen. Welke symptomen wijzen op sepsis en wanneer moet je direct hulp inschakelen?
Sepsis wordt ook wel bloedvergiftiging genoemd. Maar die naam is eigenlijk misleidend: je bloed is niet letterlijk ‘vergiftigd’. Bij sepsis raakt de afweerreactie van je lichaam op een infectie ontregeld, waardoor organen beschadigd kunnen raken. Dat kan in korte tijd levensbedreigend worden. Daarom is het belangrijk om de symptomen te herkennen.
Wat is sepsis?
Sepsis ontstaat door een infectie. Die kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door een bacterie, virus, schimmel of parasiet. Je afweersysteem probeert zo’n ziekteverwekker normaal gesproken op te ruimen. Bij sepsis is die afweerreactie ontregeld. Daardoor kan niet alleen de infectie zelf, maar ook de reactie van het lichaam schade veroorzaken. Organen zoals de longen, nieren, het hart en de hersenen kunnen hierdoor minder goed gaan werken. Sepsis is daarom altijd een ernstige aandoening waarvoor snelle behandeling in het ziekenhuis nodig is. De term bloedvergiftiging wordt nog vaak gebruikt als synoniem voor sepsis, maar is niet helemaal juist. Bij sepsis hoeven namelijk niet per se bacteriën of andere ziekteverwekkers in het bloed aanwezig te zijn.
Waardoor ontstaat sepsis?
Veel verschillende infecties kunnen uiteindelijk tot sepsis leiden. Denk bijvoorbeeld aan een longontsteking, een blaas- of nierbekkenontsteking, een ontsteking in je buik, hersenvliesontsteking of een geïnfecteerde wond. Soms is niet meteen duidelijk waar de infectie zit. Dat komt vooral bij ouderen voor. Zij hebben bijvoorbeeld niet altijd de bekende klachten van een blaasontsteking, terwijl de infectie toch ernstig kan worden.
Hoe herken je het?
Sepsis is niet altijd gemakkelijk te herkennen. De klachten kunnen in het begin lijken op die van een flinke griep of andere infectie. Iemand kan echter in korte tijd veel zieker worden. Mogelijke klachten zijn:
- Koorts boven de 38 graden of juist een lichaamstemperatuur onder de 36 graden
- Snel ademen
- Een snelle hartslag
- Suf, slaperig of verward zijn
- Erg ziek of zwak zijn
- Een bleke of grauwe huid
- Heftige spierpijn of pijn in het hele lichaam
- Weinig of niet plassen
- Benauwdheid
Daarnaast zijn er vaak klachten van de infectie die de sepsis veroorzaakt, zoals hoesten bij een longontsteking, pijn bij het plassen bij een urineweginfectie of buikpijn bij een infectie in de buik. Vooral snel zieker worden is een belangrijk waarschuwingssignaal.
Wanneer moet je de huisarts bellen?
Denk je dat jijzelf of iemand anders sepsis kan hebben? Neem dan direct contact op met de huisarts of huisartsen-spoedpost. Wacht niet af tot alle mogelijke symptomen aanwezig zijn. Dat geldt zeker wanneer iemand door een infectie erg ziek wordt en bijvoorbeeld snel of moeilijk ademt, suf of verward raakt, een snelle hartslag heeft of nauwelijks meer plast. Sepsis kan zich binnen korte tijd ontwikkelen. Hoe eerder de aandoening wordt herkend en behandeld, hoe beter.
Wie loopt meer risico op sepsis?
Iedereen kan sepsis krijgen, maar sommige mensen zijn kwetsbaarder. Het risico is bijvoorbeeld groter bij mensen met een verminderde afweer. Dat kan komen door een ziekte of door medicijnen die het afweersysteem onderdrukken, zoals chemotherapie of langdurig gebruik van bepaalde afweeronderdrukkende medicijnen. Ook ouderen hebben meer kans op een ernstig verloop van een infectie. Bovendien kunnen de verschijnselen bij hen minder duidelijk zijn. Zo kan plotselinge verwardheid soms een belangrijk teken zijn dat er iets ernstigs aan de hand is.
Wat is een septische shock?
Bij ernstige sepsis kan de bloedsomloop zo sterk ontregeld raken dat de bloeddruk gevaarlijk laag wordt. Organen krijgen dan onvoldoende bloed en zuurstof. Dit heet een septische shock. Een septische shock is levensbedreigend en behandeling op de intensive care kan nodig zijn.
Hoe wordt sepsis behandeld?
Iemand met sepsis wordt in het ziekenhuis behandeld. Artsen proberen zo snel mogelijk te achterhalen welke infectie de oorzaak is. Bij een bacteriële infectie krijgt de patiënt antibiotica. Bij andere ziekteverwekkers kunnen andere medicijnen nodig zijn. Daarnaast kan via een infuus vocht worden toegediend om de bloedsomloop en bloeddruk te ondersteunen. Afhankelijk van hoe ziek iemand is, kunnen ook zuurstof, medicijnen om de bloeddruk te verhogen, beademing of nierdialyse nodig zijn. Soms moet de bron van de infectie worden aangepakt, bijvoorbeeld door een abces te draineren of geïnfecteerd weefsel operatief te verwijderen.
Hoe gevaarlijk is sepsis?
Sepsis is een levensbedreigende aandoening. Ongeveer 1 op de 4 mensen met sepsis overlijdt eraan. Wie sepsis overleeft, is niet meteen weer de oude. Veel mensen houden na hun ziekenhuisopname nog langere tijd klachten. Denk aan vermoeidheid, weinig energie en spierzwakte. Ook concentratieproblemen en geheugenklachten komen voor. Sommige mensen krijgen last van angst, somberheid, slaapproblemen of posttraumatische stress. Organen zoals de nieren, longen of het hart kunnen beschadigd zijn geraakt. Ongeveer de helft van de mensen is binnen een jaar hersteld. Bij anderen duren de klachten langer en sommige mensen houden blijvende klachten.
