Rob Bruntink is expert op het gebied van palliatieve zorg en schrijft over dit onderwerp een column voor Plus Gezond. Deze keer over palliatieve sedatie. Kun je een gesedeerd sterfbed als ‘vredig’ omschrijven?
‘Ik moet onze afspraak voor vanavond afzeggen’, appt Ewoud. ‘De zorginstelling heeft gebeld, het gaat slechter met mijn moeder. Ik kon maar beter meteen komen.’ Zijn moeder is op leeftijd, tegen de 90 schat ik, en ze heeft een medisch dossier waar je u tegen zegt. Daar is twee weken geleden een beroerte bijgekomen.
De volgende dag bel ik om te horen hoe het gaat. De moeder van Ewoud leeft nog als ik hem spreek, maar haar situatie is ‘stabiel slecht’. Ze kon de afgelopen dagen nauwelijks contact maken en had bloed opgehoest. Tegen Ewoud was gezegd dat hij in dagen moest denken, niet in weken. Ook de term palliatieve sedatie was gevallen, een medische behandeling die het bewustzijn van een ernstig zieke patiënt flink verlaagt. Een arts mag deze alleen toepassen wanneer de patiënt ondraaglijk lijdt en er geen andere, minder ingrijpende, behandeling meer mogelijk is om dat lijden weg te nemen. Ook moet de zieke zeer nabij het natuurlijke sterven zijn. Het idee is dat de zieke, door het bewustzijn te verlagen, niets meer van het lijden merkt.
Ewoud had er vrede mee, als zijn moeder hierdoor niet meer zou lijden
Ewoud had daar vrede mee. Toevallig hadden we het er een paar maanden eerder al eens over gehad, toen was in het nieuws dat palliatieve sedatie vaak werd ingezet. Circa een op de drie stervenden wordt tegenwoordig gesedeerd, bleek uit onderzoek. Het klonk Ewoud als het ideale sterfbed in de oren: “Alsof de dokter de natuur een handje helpt.” Nu zijn moeder op het punt staat gesedeerd te worden, denkt hij er niet anders over.
Dat was een paar jaar geleden wel het geval bij een vriendin van mij. Zij vond het ronduit afschuwelijk toen haar moeder gesedeerd werd. ‘Een weerzinwekkend beeld’ noemde ze het, haar slapende moeder die af en toe aan de lakens plukte of een grimas trok. Nog steeds ergert het haar wanneer mensen een gesedeerd sterfbed als ‘vredig’ omschrijven. Dat was het in haar ogen niet. “Af en toe maakt ze kreunende geluiden, alsof ze pijn heeft”, zei ze destijds. “De dokter zegt dat ze niets meer voelt. Ik geloof dat niet.”
Daar had ze wel een punt. Gesedeerde mensen kunnen er van de buitenkant rustig uitzien, maar je weet niet wat er in hun hoofd omgaat. Ik had niet de behoefte deze ervaring met Ewoud te delen, maar wenste hem sterkte de komende dagen.
Lees ook zijn eerdere columns:
- ‘Je hebt elkaar nodig om het leven te dragen, maar ook om het kleur te geven’
- ‘Ik ben niet bang voor de dood, maar wel voor het sterven’
- ‘Hoe lang het duurt voordat iemand sterft, is vaak lastig in te schatten’
Rob Bruntink is journalist, auteur en expert op het gebied van palliatieve zorg. Deze column verscheen eerder in Plus Gezond september 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
