Hoe (on)gezond is honing?

Honing heeft een gezond imago, je zou denken dat een lepeltje hiervan in de thee beter is dan een schepje suiker. Klopt dat?

Honing bestaat sinds er bijen zijn, volgens sommige wetenschappers al zo’n 35 miljoen jaar. Wezenlijk veranderd is het product al die tijd niet (al wordt er tegenwoordig wel mee gesjoemeld, daarover later meer). Echte honing is nog steeds een natuurproduct waar weinig mensenvernuft aan te pas komt. Het zijn de bijen die het werk doen, honingbijen welteverstaan, een van de 350-400 bijensoorten die voorkomen in Nederland en België. Honing die je in de winkel koopt komt overigens meestal uit China, dit land is verreweg de grootste leverancier. Op afstand volgen Turkije, Oekraïne en de Verenigde Staten.

Magisch verhaal

De grondstof voor honing is nectar. Hoe die verandert in honing, is een magisch verhaal. Een bij zuigt met haar buisvormige tong nectar uit een bloem. De nectar belandt in een speciaal deel van de maag dat met een soort ventiel is afgeschermd van de rest van de maag. Tijdens het terugvliegen naar de bijenkast begint in de honingmaag al de bewerking tot honing doordat er enzymen, organische zuren en andere stoffen worden toegevoegd. Eenmaal in de bijenkast geeft ze de nectar door naar jongere bijen, die de nectar verder bewerken en het resultaat in een cel van de honingraat stoppen. Om een idee te krijgen van de noeste arbeid: voor een lepeltje honing hebben bijen zo’n vierduizend bloembezoeken afgelegd. Tijdens het hele proces van ‘haalbij’ tot honingraat, verdampt er water. De volrijpe honing bevat van de oorspronkelijke 70 procent nog maar 18 procent water. De vloeibare nectar is nu een zoet, kleverig goedje.Wanneer de bijen er ten slotte een dekseltje van was op hebben geproduceerd, weet de imker dat de honing rijp is. Hij slingert het dan uit de raten met een centrifuge om de waardevolle bestanddelen niet te beschadigen. In principe is het product dan klaar voor consumptie als ‘rauwe honing’; honing die niet verhit of sterk gefilterd is. Dat laatste gebeurt om een heldere kleur en vloeibare consistentie te verkrijgen. Elke honingsoort zal overigens op den duur kristalliseren. De snelheid hangt af van hoeveel druivensuiker erin zit, dit is in alle soorten verschillend. Koolzaad-honing bevat er bijvoorbeeld veel van en wordt dus snel vast.Pure honing bederft nauwelijks, al kan de smaak wel wat achteruitgaan. Er is zelfs honing gevonden in Egyptische koningsgraven die nog te eten was.

Vooral suiker

Rauw of niet, honing bestaat voor het grootste deel uit suiker, zo’n 80 procent. 38 procent vruchtensuiker, 31 procent druivensuiker en 10 procent andere suikers zoals moutsuiker en tafelsuiker. Vruchtensuiker en druivensuiker zijn enkelvoudige suikers die snel in het lichaam worden opgenomen, vergelijkbaar met witte of bruine suiker. Daarnaast bevat honing zeer kleine hoeveelheden eiwitten, vitaminen, mineralen en wat antioxidanten en enzymen. Helaas veel te weinig om een rol van belang te spelen in onze voeding. Claims dat honing zou bijdragen aan de bestrijding van kanker, diabetes, darmaandoeningen en nog veel meer ziekten moeten we met een korrel zout nemen. Ze zijn gebaseerd op onderzoek dat is uitgevoerd bij dieren of op levende cellen, en dat is niet zonder meer toepasbaar op mensen. Of ze zijn gebaseerd op onderzoek van slechte kwaliteit. Honing zou wel een beetje helpen bij het bestrijden van hoest bij kinderen. Maar let op: voor kinderen jonger dan een jaar kan honing levensbedreigend zijn. Het maag- en darmstelsel van zuigelingen is onvoldoende ontwikkeld om eventuele sporen van de bacterie Clostridium botulinum te kunnen elimineren.

Natuurlijk antibioticum

Die grote hoeveelheid suiker is wel een van de redenen waarom honing bekendstaat als een natuurlijk antibioticum. De aanwezigheid van waterstofperoxide en een antibacterieel eiwit dat een functie vervult in het afweersysteem van bijen dragen er ook aan bij. In het menselijk lichaam wordt honing te snel afgebroken om voordeel te trekken uit dit antibioticum, maar in een zalf op de huid zou het kunnen werken. Er wordt om die reden al jaren onderzoek gedaan naar het gebruik van honing bij wondgenezing.

In het rijtje claims mag die over een beter seksleven niet ontbreken. Kan honing het libido verhogen? Misschien wel, maar dan gaat het om honing waaraan verboden stoffen zijn toegevoegd. Oppassen dus. Voedselwaakhond NVWA onderzocht in 2024 ruim twintig honingproducten naar aanleiding van deze claim, en constateerde dat ze bijna allemaal stoffen bevatten die niet in levensmiddelen zijn toegestaan. Ze kunnen ernstige bijwerkingen hebben, zoals in combinatie met bepaalde geneesmiddelen voor hartpatiënten een gevaarlijk lage bloeddruk. Het ging hierbij in alle gevallen om honing van buiten de EU. De EU hanteert strenge regelgeving als het om voedsel gaat, ook om honing. Op het etiket moet het land van oorsprong staan, bij mengsels zelfs de verschillende landen van herkomst.

Toch gaat het soms mis. Het Nederlandse consumentenprogramma Keuringsdienst van Waarde onderzocht in 2025 hoe het kan dat een pot honing bij de imker 15 euro kost en in de supermarkt 2 euro. Het blijkt een publiek geheim dat steeds meer goedkope en vermengde honing wordt geïmporteerd van buiten de EU: honing vermengd met suikerstroop. Volgens de EU voldoet naar schatting 46 procent van de geïmporteerde honing niet aan de richtlijnen. Als je echte honing wilt, moet je bij de imker zijn. Dat kost een paar centen, maar dan heb je ook wat.

Niet beter dan suiker

Honing is net zo min gezond als suiker. Het is weliswaar een natuurproduct, maar dat is suiker ook. Een lepeltje honing tegen kriebelhoest of keelpijn kan geen kwaad. Er is echter geen bewijs dat het werkt. Omdat honing iets meer water bevat dan suiker, krijg je per 100 gram iets minder calorieën binnen. Maar wat vooral in het voordeel van honing spreekt, is de hemelse smaak.

Dit artikel verscheen eerder in Plus Gezond september 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.