Van sportvasten zou je meer energie krijgen, en ook een betere vetverbranding. Dat spreekt journalist Mensje Melchior aan, zeker nu ze sinds kort haar broek niet meer dicht krijgt.
Eindelijk! Na twee dagen alleen groentesap kan ik het eten weer gaan opbouwen. Sterker nog, na de lunch (een salade) mag ik als toetje een paar pistachenoten. Ze smaken heerlijk, wat zoetig. Honger maakt gezouten pistachenoten zoet, dat is wat dagenlang afzien doet. Hoe is het zo ver gekomen dat ik dolgelukkig word van een handje pistachenoten?
5 mysterieuze kilo’s
Het afgelopen jaar ben ik ‘zomaar’ bijna vijf kilo aangekomen terwijl ik niks geks heb gedaan. Ik eet gezond, neem alleen af en toe een gebakje of een bakje chips en ik sport nog even vaak. Hoewel, als ik eerlijk ben is daar na de geboorte van mijn jongste wel een beetje de klad in gekomen. De afgelopen zeven jaar blijft het meestal bij eens per week.
Die vijf kilo komt natuurlijk niet helemaal uit het niets. Ik ben onlangs vijftig jaar geworden en het is bekend dat je in de perimenopauze door hormonale veranderingen gemakkelijker zwaarder wordt. Bovendien zijn die extra kilo’s extra hardnekkig, dat heb ik zelf kunnen vaststellen. En ze zitten vooral bij mijn buik. Terwijl het normaal gesproken voldoende is om een tijdje de zoetigheid en de chips te laten staan om er langzaam maar zeker wat gewicht af te krijgen, haalt die tactiek nu niets uit.
Ik besluit iets nieuws te proberen: sportvasten. Hierbij eet je tien dagen lang heel weinig en je sport elke dag trouw een half uur. Mooi als ik zo weer in een goed sportritme kom! Het zou moeten werken als een soort ‘reset’ voor meer discipline, een betere conditie en meer energie. Als bonus een paar kilo eraf, vooral bij de buik, zou ook mooi zijn.
Vet verbranden
Via Fittergy krijg ik een pakket met supplementen en er wordt me een coach toegewezen. Kim Blommestijn is orthomoleculair therapeut en sportvastencoach. Ze benadrukt: “Sportvasten is geen dieet, maar een trainingsmethode en op den duur een nieuwe leefstijl.”
Normaal gesproken draait het lichaam vooral op suiker. Koolhydraten uit bijvoorbeeld brood, pasta en fruit worden omgezet in glucose die via het bloed naar de spieren gaat. Zo lang die voorraad makkelijk beschikbaar is, kiest het lichaam bijna automatisch voor deze snelle energiebron. Vetverbranding, waarbij vetzuren uit de vetreserves worden aangesproken, blijft dan relatief op de achtergrond. Bij sportvasten wordt die volgorde bewust omgedraaid. Door een paar dagen heel weinig koolhydraten te eten en tegelijkertijd dagelijks te bewegen, raken de glycogeenvoorraden (de opgeslagen suikers in lever en spieren) uitgeput. Het lichaam moet dan overschakelen op een andere energiebron en gaat vet verbranden.
Sportvasten zou niet alleen helpen bij het aanspreken van hardnekkig vet, zoals buikvet, maar ook om je uithoudingsvermogen te vergroten. Daarnaast belooft het een stabielere bloedsuikerspiegel en een betere conditie.
Strak regime
Daarvoor moet je dus eerst tien dagen afzien. Mijn coach neemt met me door wat precies de bedoeling is. Het begint met drie afbouwdagen. Dan volgen drie dagen waarbij je alleen sap drinkt, en dat alleen op drie vaste momenten. Daarna bouw je het eten weer op. Gedurende de tien dagen slik je voedingssupplementen die ervoor moeten zorgen dat je ondanks het strakke regime voldoende vitamines en mineralen binnenkrijg, en dat er geen spierafbraak plaatsvindt.
Met een urinetest meet ik straks elke dag de hoeveelheid ketonen in mijn lichaam. Dat is een indicatie hoe groot het koolhydraattekort op dat moment is, en in hoeverre mijn lichaam begonnen is met het verbranden van vetten. Die test zal meten of ik de zogeheten metabolic switch al heb gemaakt.
De dagen dat ik alleen groentesap, water en koffie mag, vallen zwaar. Ik heb honger!
Ik begin vol goede moed. Op de eerste twee afbouwdagen eet ik als ontbijt fruit, mijn lunch bestaat uit een salade en pistachenootjes, ’s avonds komen er gewokte groenten en rijst op tafel. Ik geniet van het sporten; elke dag moet ik een cardiotraining doen van een half uur. De bedoeling is de hartslag omhoog te brengen, maar niet voluit te gaan. “Als je gaat hardlopen, moet je kunnen blijven praten.”
De derde afbouwdag doe ik in de ochtend de urinetest en ik kan mijn ogen niet geloven: het witte vakje kleurt paars. Mijn lichaam verbrandt dus vrijwel alleen vetten in plaats van suikers. Verbaasd app ik mijn coach: kan dit al op dag drie? “Ja hoor, dat kan”, antwoordt ze. “Het betekent dat je een goede metabolische gezondheid hebt.” Geen idee wat dat precies is, maar het is goed nieuws.
Nog even volhouden…Doordat ik al in vetverbrandingsmodus zit, kan ik het houden bij twee dagen sapvasten. Maar goed ook, want al op de eerste dag krijg ik het zwaar. Ik drink braaf groentesap als ontbijt, lunch en diner. Tussendoor mag ik alleen water en koffie. Wat word ik hier hongerig van! Concentratie tijdens het werk is ver te zoeken en ik heb weinig energie. Aan het einde van de middag sporten helpt, dat geeft een energieboost. Maar die duurt niet lang. Rond halfzes ’s avonds zou ik het liefst op de bank gaan liggen met een boek. Helaas begint dan met drie jonge kinderen mijn ‘tweede dienst’. Ik moet ze naar sport brengen en ophalen, er moet worden gekookt en daarna begint het opruimen. Wanneer dat allemaal achter de rug is, voel ik me uitgeput.
Gelukkig mag ik dus na twee dagen vasten alweer wat eten. De eerste opbouwdag is een feestje met twee stuks fruit als ontbijt en als lunch een salade, en daarna dat handje pistachenoten. Vanaf dan wordt het gemakkelijker, ik krijg mijn concentratie en energie terug. De resterende vier dagen van het tiendaagse regime houd ik dan ook goed vol. Dat een mens zo blij kan worden van een gekookt eitje of kipfilet met gekookte groenten!
Nieuwe leefstijl
Aan het eind van de rit is er bijna drie kilo af en ben ik 4 centimeter buikomvang kwijt. Ik doe een vreugdedansje wanneer ik weer in twee van mijn favoriete broeken pas. Vóór het sportvasten kreeg ik ze met geen mogelijkheid dicht.
Nu is het zaak om vol te houden en mezelf een nieuwe leefstijl aan te meten. Ik kom al snel in een nieuw ritme. Drie keer per week ga ik sporten, en ik eet anders: drie maaltijden per dag, rustig aan met geraffineerde suikers en koolhydraten, geen tussendoortjes. Nou ja, ik eet wel af en toe een lekker handje noten of een stukje donkere chocolade, maar dan direct na een van de drie eetmomenten. Coach Kim Blommestijn: “Als je tussendoortjes neemt, gaat je lichaam weer draaien op suikers terwijl je het actief wilt houden op de vetverbranding.” Wil ik toch eens smokkelen, dan kan ik het beter op een vaste ‘cheatdag’ per week doen. Door niet te vaak zoetigheid te nemen en het aantal eetmomenten te beperken voorkom je dat het lichaam weer in de suikerverbrandingsstand gaat. Maar dankzij een cheatdag kun je toch af en toe meegenieten in gezelschap van anderen.
Twee maanden na het sportvasten kan ik vaststellen dat de reset waar ik op hoopte goed is gelukt. Van tevoren dacht ik al dat ik na tien dagen afzien vast niet meteen aan de koekjes, chocola en chips zou gaan. Dat blijkt te kloppen. Terugvallen in gedachteloos snacken of niet sporten zou immers betekenen dat al die inspanning voor niets is geweest. Psychologen noemen dat de ‘sunk cost fallacy’. Wanneer je ergens veel moeite of tijd in hebt gestoken, wil je niet dat de investering voor niets is geweest. Tien dagen gedisciplineerd bezig zijn, blijkt een goede motivatie om nieuwe gewoontes vol te houden.
Geen dips
Wat het ook gemakkelijker maakt, is mijn constante energieniveau. Ik heb zelfs geen behoefte meer aan koffie voor de concentratie. Dit komt waarschijnlijk doordat de trek in koolhydraten verdwenen is, en daarmee de onvermijdelijke dip na een maaltijd met snelle koolhydraten. Een andere bonus: minder spierpijn na het sporten. Volgens mijn coach komt dit doordat mijn spieren nu efficiënter energie verbruiken. Genoeg redenen om deze nieuwe leefstijl vol te houden.
Werkt sportvasten?
Daar is nogal wat over te doen. De discussie zit ’m er vooral in dat mensen die intensiever sporten ongewenst spierweefsel zouden kunnen verliezen als ze een paar dagen weinig eiwitten eten, en dat een betere vetverbranding niet bewezen is. Fittergy stelt dat van verlies van spierweefsel geen sprake is, mede dankzij de supplementen. Volgens diëtist Leoni Hamilton kan sportvasten voor sommige mensen een nuttige doorbraak zijn. In haar praktijk zet ze het weleens in bij mensen die al langere tijd bezig zijn met gezonder eten en bewegen, maar toch vastlopen. “Voor een deel van mijn cliënten geldt dat ze een goed voedingspatroon hebben en toch niet verder komen met afvallen of conditie opbouwen. Zo’n kuur kan net het zetje geven waardoor het weer op gang komt.”Vooral vrouwen rond de overgang zoeken volgens haar naar manieren om de stofwisseling een impuls te geven, net als mensen die medicatie gebruiken en merken dat ze moeilijker afvallen. “Bij hen kan sportvasten helpen om de stofwisseling wakker te schudden.” Tegelijkertijd benadrukt ze dat sportvasten geen wondermiddel is. “Het werkt alleen als je daarna vasthoudt aan de nieuwe leefstijl. Wanneer je weer gaat eten en leven zoals daarvoor, komt het gewicht er gewoon weer bij. Zie het dus niet als snelle oplossing, maar als een kickstart. Het echte werk begint daarna.”
Dit artikel verscheen eerder in Plus Gezond september 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
