Tijdens een lange vlucht zit je vaak uren achter elkaar stil. Dat vergroot het risico op trombose. Ongeveer één op de 4500 mensen die een lange vliegreis maakt, krijgt trombose. Wat kun je zelf doen om de kans hierop tijdens het vliegen te verkleinen?
Wie langer dan vier uur in het vliegtuig zit, heeft een verhoogde kans op een trombosebeen of longembolie. Daarbij ontstaat een bloedstolsel in een dieper gelegen ader, meestal in het been. Lang stilzitten speelt daarbij een belangrijke rol. Als je weinig beweegt, trekken de kuitspieren minder vaak samen. Juist die spieren helpen om het bloed vanuit de benen terug richting het hart te pompen. Daarnaast kunnen bloedvaten door lang in dezelfde houding te zitten worden afgekneld, bijvoorbeeld bij de knie of lies. Daardoor kan het bloed minder goed doorstromen en neemt de kans op een bloedstolsel toe.
Volgens de Trombosestichting krijgen vliegtuigpassagiers nog te weinig informatie over dit risico. De organisatie startte daarom vorig jaar een petitie en riep luchtvaartmaatschappijen op om reizigers zowel bij het boeken als tijdens de vlucht beter te informeren. Die oproep had effect. Verschillende maatschappijen zegden toe meer aandacht te besteden aan trombose op hun website en in hun inflight magazines.
Hoogleraar Klinische Epidemiologie prof. dr. Suzanne Cannegieter van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) deed uitgebreid onderzoek naar trombose en lange vliegreizen.
Hoe vaak komt trombose door lang vliegen voor?
“Uit de beschikbare gegevens bleek dat het risico op diep veneuze trombose twee tot drie keer hoger is als je een vlucht van langer dan vier uur maakt. In absolute getallen gaat het om ongeveer één op de 4500 mensen die een lange vlucht maken. We zagen ook dat bepaalde eigenschappen een hoger risico met zich meebrengen. Bijvoorbeeld als je langer bent dan 1,85 meter of korter dan 1,65 meter, als je de pil gebruikt, een hoge BMI hebt of als trombose in de familie voorkomt.”
Het risico blijft voor de meeste reizigers dus klein, maar neemt toe als er meerdere risicofactoren samenkomen.
Wat kun je doen om het risico op trombose tijdens het vliegen te verkleinen?
Trombose is niet altijd te voorkomen. Wel kun je tijdens een lange vlucht proberen zo min mogelijk langdurig stil te zitten. Beweeg regelmatig je benen en voeten, wiebel met je tenen en sta af en toe op om een stukje door het gangpad te lopen.
Hoe groot het beschermende effect van zulke maatregelen precies is, is volgens Cannegieter moeilijk wetenschappelijk vast te stellen. “Om daar wetenschappelijk antwoord op te krijgen, is een gigantisch onderzoek nodig. Dat is eigenlijk niet haalbaar. Met ons gezonde verstand kunnen we natuurlijk wel advies geven. Het belangrijkste is om te zorgen dat je niet te lang stilzit. Bepaalde oefeningen – zoals wiebelen met je tenen – zijn vaak al genoeg. Opstaan en een stukje lopen is natuurlijk ook goed.”
Ook adviseert Cannegieter om geen slaappil te nemen voor of tijdens de vlucht en alcohol te vermijden. “Je valt dan te diep in slaap, waardoor je verder in je stoel zakt en minder goed gaat ademen.”
Heb je een sterk verhoogd risico op trombose, bijvoorbeeld omdat je eerder trombose hebt gehad? Bespreek een lange vliegreis dan vooraf met je arts. Volgens Cannegieter kan het in sommige gevallen verstandig zijn om tijdelijk preventief antistollingsmedicatie te gebruiken. Doe dit altijd in overleg met een arts.
- Lees ook: Wat zijn de symptomen van trombose?
