Wachten op de ‘r’ in de maand is verleden tijd, je kunt mosselen tegenwoordig bijna het hele jaar door eten. Is dat ook een goed idee?
Om te begrijpen waarom de ‘r’ in de maand er niet meer toe doet, eerst iets over de mosselteelt. Exemplaren die je in de winkel koopt, worden namelijk geteeld en niet in het wild geplukt. Het proces is relatief eenvoudig. Om te beginnen is er mosselzaad nodig, dat zijn larven zonder schelp. Dit zaad komt van wilde mosselbanken in zee, in Nederland vaak de Waddenzee, waar het van april tot en met juni kan worden opgevist. Omdat mosselzaad in het wild wordt verzameld, gelden er strenge regels. Jaarlijks wordt opnieuw bekeken hoeveel er mag worden gevangen.
Met het mosselzaad worden voor de kust ‘banken’ aangelegd, dit heet bodemcultuur. De Oosterschelde met haar kalme, heldere water is hiervoor een heel geschikte locatie. Na anderhalf tot drie jaar zit er genoeg vlees in de schelp en kan de ‘pluk’ beginnen. Op kleinere schaal worden mosselen gekweekt aan touwen: hangcultuur. De touwen hangen dan aan drijvers op het water. Deze mosselen zijn sneller oogstrijp doordat ze meer licht krijgen, maar in de winkel zijn ze wel duurder. Deze hangcultuur, de import vanuit baaien elders in Noordwest-Europa én een sterk verbeterd gekoeld transport zijn de redenen waarom mosselen nu bijna het hele jaar door te koop zijn. De ‘r’ in de maand heeft plaatsgemaakt voor de ‘r’ in het seizoen: mosselen zijn er in de zomer, herfst en winter, maar doorgaans niet in de lente.
Mosselen hebben juist een gunstig effect op je cholesterol
Goed cholesterol
De teelt van mosselen neemt af. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek kwam er in 2024 bijna 30 procent minder op de markt dan een jaar eerder, de laagste productie in dertig jaar tijd. Naar de precieze redenen wordt nog gezocht, maar te hopen is dat het tij zal keren. Het zou een gemis zijn als mosselen een zeldzaamheid worden. Want goed beschouwd vormen deze schelpdieren een voorbeeldige maar onderschatte leverancier van belangrijke voedingsstoffen en een welkome aanvulling in een duurzaam voedingspatroon.
Op zo’n positieve recensie heeft de mossel niet altijd kunnen rekenen. Nog niet zo lang geleden werd deze oer-Hollandse zeevrucht gezien als een echte cholesterolbom. Maar mosselen bevatten gemiddeld niet meer cholesterol dan andere dierlijke producten: 71 mg cholesterol per 100 gram. Ter vergelijking: dezelfde hoeveelheid kabeljauw levert 60 mg cholesterol, kaas 98 mg. Bovendien zijn er aanwijzingen dat mosselen het cholesterol in je bloed juist verlagen. Dat zou te danken zijn aan zogeheten fytosterolen. Die remmen de opname van cholesterol uit voeding en kunnen daardoor het totale cholesterolgehalte in het bloed verlagen. Bij mannen die zeven dagen eiwitten aten afkomstig van mosselen in plaats van eiwitten afkomstig van vlees, zuivel en eieren, was een verminderde opname van cholesterol te zien. Daarnaast was de verhouding tussen het ‘slechte’ en het ‘goede’ cholesterol gunstiger.
Hoogwaardige eiwitten
Het verhaal wordt nóg gezonder. Schaal- en schelpdieren zijn net als vis over het algemeen rijk aan vitamine B12 en de mineralen jodium en seleen. Daarnaast bevatten ze, afhankelijk van de soort, wisselende hoeveelheden B-vitamines. Zo zijn garnalen en mosselen een bron van vitamine B2. Ook leveren mosselen onmisbare omega-3 vetzuren, belangrijk voor de gezondheid van spieren, hart en bloedvaten, botten en de cognitieve ontwikkeling.
Ze vormen daarnaast een uitstekende bron van hoogwaardige eiwitten. Een goed argument om een biefstuk of sudderlapje wat vaker te vervangen door een portie gekookte mosselen. Dat sluit ook aan bij de dit jaar bijgestelde adviezen van het Nederlandse Voedingscentrum: eet per week liever niet meer dan 100 gram rood vlees. De consumptie van rood vlees, vooral bewerkt vlees zoals vleeswaren, worst en hamburgers, verhoogt de kans op hartziekten en een beroerte, en waarschijnlijk ook op diabetes type 2 en darmkanker. De productie van vlees is bovendien zeer belastend voor het milieu.
Je vraagt je af waarom mosselen niet vaker op tafel staan. Zeker gezien de duurzame productie, daar kan geen andere eiwitleverancier tegenop. Schelpdieren hoeven niet gevoerd te worden, ze filteren zelf voedsel uit het omringende zeewater. Antibiotica en pesticiden zijn niet nodig, en de uitstoot van broeikasgassen is te verwaarlozen in vergelijking met de productie van bijvoorbeeld vlees of gekweekte zalm.
Open/dicht
Misschien zijn mosselen iets minder populair vanwege de zweem van voedselonveiligheid. Vrijwel iedereen kent wel een anekdote over ziek worden na het eten van oesters of mosselen. De oorzaak is meestal een ‘slecht’ exemplaar, daar moet je bedacht op zijn. Wanneer je de zak opent en beschadigde mosselschelpen ziet, moet je die meteen weggooien. De bacteriën van kapotte mossels kunnen je erg ziek maken. Spoel vervolgens de overgebleven mosselen af onder de koude kraan. Wanneer de mossel sluit, is hij goed. Als een mossel niet sluit, is het nodig om ook deze weg te gooien.
Verder kunnen oesters en mosselen die in vervuild water zijn gekweekt het norovirus bevatten, veroorzaker van klachten als braken en diarree. Die kans is echter heel klein, het virus komt niet van nature in zee voor. Alleen bij grote uitbraken kunnen schelpdieren die zijn geoogst in de buurt van een riooloverstort besmet raken. Beroepsvissers is het daarom streng verboden in de buurt van een overstort te vissen. Zelf kun je het risico beperken door oesters en mosselen te verhitten tot boven de 85 graden en je handen goed te wassen.
Doordat mosselen het water in hun omgeving filteren, kunnen ze naast voedingsstoffen ook andere stoffen uit hun omgeving halen. Daarom worden ze na het oogsten in de verwerkingsfabriek een tijd in schoon water gehouden, waardoor hun maagdarmkanaal gereinigd wordt. Goed om te weten: schelpdieren die in Nederland in de handel komen, zijn streng gecontroleerd op voedselveiligheid. Gewoon genieten dus, van deze supergezonde oer-Hollandse zeevrucht.
Dit artikel verscheen eerder in Plus Gezond juli 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
