Waarom blijft pijn soms jarenlang bestaan, terwijl artsen geen duidelijke oorzaak (meer) kunnen vinden? Volgens hoogleraar en pijnspecialist Jo Nijs speelt een overgevoelig zenuwstelsel daarbij vaak een belangrijke rol. Maar als het lichaam pijn kan ‘aanleren’, kan het die reactie dan ook weer kwijtraken?
Kun je chronische pijn ‘afleren’? Oftewel: kan het zenuwstelsel ook weer minder gevoelig worden voor pijn?
“Absoluut. Dat betekent niet dat iedereen volledig pijnvrij wordt, maar we zien wel dat veel mensen aanzienlijk verbeteren. Bij chronische lage rugpijn zien we bijvoorbeeld dat 38 procent van de patiënten aan het einde van de behandeling zelfs pijnvrij is. En ook mensen die nog wel pijn hebben, ervaren vaak veel minder klachten en vooral een betere levenskwaliteit.
Wat heel typisch is bij chronische pijn, is dat de pijn bepaalt wat iemand nog wel of niet durft te doen. In de therapie proberen we dat om te draaien en mensen stap voor stap weer de regie over hun eigen leven terug te geven. Die behandeling bestaat uit een combinatie van educatie, bewegingstherapie en het aanpakken van leefstijlfactoren die het zenuwstelsel gevoelig houden. Patiënten krijgen eerst uitleg over wat er in het lichaam gebeurt en waarom pijn kan blijven bestaan, ook als er geen schade meer is. Daarna begeleiden we hen bij het veilig opnieuw oppakken van dagelijkse activiteiten en bewegingen die ze vaak zijn gaan vermijden.
Daarnaast kijken we naar factoren zoals slaap, stress en leefstijl. Ongeveer de helft van de mensen met chronische pijn heeft bijvoorbeeld slaapproblemen. Als je dat niet mee behandelt, werkt de therapie vaak minder goed. Hetzelfde geldt voor stress: veel mensen met chronische pijn zijn extra gevoelig voor stressprikkels. Daarom kan ook stressmanagement een belangrijk onderdeel van de behandeling zijn. Zo proberen we het zenuwstelsel stap voor stap weer minder gevoelig te maken.”
Prof. dr. Jo Nijs is hoogleraar Kinesitherapie, Fysiologie en Anatomie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Zijn expertise ligt op het gebied van chronische pijn, revalidatie en vermoeidheid. Naast zijn hoogleraarschap aan de VUB is hij gastprofessor aan de Universiteit van Gotenburg (Zweden) en is hij als kinesitherapeut en manueel therapeut verbonden aan de Pijnpraxis in België.
