Nieuw wetenschappelijk onderzoek bewijst dat vriendschap essentieel is voor een gezond leven. Socioloog Beate Völker: “Vrienden geven je het gevoel dat je erbij hoort in een tijd waarin verbinding belangrijker is dan ooit.”
Bijna alle Nederlanders, zo’n 96 procent, hebben wekelijks contact met familie, vrienden of buren, blijkt uit cijfers van het CBS. Meer dan de helft heeft dagelijks contact, fysiek of via app of chat. Maar hoe vaak je iemand ziet of spreekt, is minder belangrijk dan wat dat contact voor je betekent.
Uit het onderzoek The survey of the social networks of the Dutch van hoogleraar sociologie Beate Völker blijkt dat de meeste Nederlanders een relatief kleine, hechte kern hebben van drie tot vier intieme vrienden. Daaromheen bevindt zich vaak een bredere kring van zo’n vijftien mensen met wie je regelmatig optrekt. Drie tot vier vriendschappen klinkt misschien als weinig, maar die kern is van groot belang. “Het is een kleine cirkel van vertrouwelingen die het meteen weten als het niet goed met je gaat. Daarbuiten heb je meestal een kring van mensen met wie je wat losser contact hebt. Maar ook die mensen zijn belangrijk voor je welzijn. Ze geven je het gevoel dat je erbij hoort en prikkelen je om net iets verder te kijken dan je eigen bubbel”, legt Völker uit. “In tegenstelling tot een partner of gezinsleden brengen vrienden andere perspectieven mee. Vrienden zijn als ramen naar andere werelden: ze brengen frisse lucht binnen, andere ideeën, nieuwe verhalen. En dat is precies waarom ze zo belangrijk zijn, zeker in een tijd waarin verbinding belangrijker is dan ooit.”
Je ziet elkaar minder toevallig
Beate Völker benadrukt dat we ons hele leven nieuwe contacten maken. “We blijven voortdurend nieuwe vriendschappen aangaan. Dat is wel vanzelfsprekender wanneer je jonger bent. In die levensfase zie je elkaar bijna vanzelf: op school, tijdens je studie, op je werk.” Naarmate we ouder worden, moeten we onze tijd beter plannen. Werk, partner, kinderen vragen aandacht. Völker: “Je ziet elkaar minder toevallig. Daardoor zitten er ook langere tussenpozen tussen ontmoetingen en moet je veel bijpraten. Het netwerk wordt wel kleiner, maar de kwaliteit neemt daarmee niet af. Gesprekken worden persoonlijker en veel mensen ontwikkelen vaste rituelen, zoals samen wandelen, eten of kaarten. Zulke gewoontes zijn geen toeval, maar een manier om vriendschap actief te onderhouden. Het is een stilzwijgende afspraak: wij maken tijd voor elkaar.”
Het is een stilzwijgende afspraak: wij maken tijd voor elkaar
Blijf investeren in vriendschap
“Als kinderen minder tijd vragen of uit huis zijn, groeit het sociale leven vaak weer. We zien bijvoorbeeld steeds meer vrouwen van boven de 50 die geen partner meer zoeken, maar bewust investeren in vriendinnen. Tegelijkertijd kan het netwerk dunner worden door pensionering of verlies”, zegt Völker. “En ook al steek je er bewust tijd in, er is altijd verloop in een vriendenkring. Zo’n 70 tot 80 procent van je vriendenkring is na zeven jaar vervangen door andere mensen. Bijvoorbeeld vanwege verhuizing, ziekte of een nieuwe relatie. Dan is actief investeren in vriendschap belangrijk.”
Een glimlach in de supermarkt
Wie zijn sociale gezondheid wil versterken, hoeft geen grootse plannen te maken. Völker moedigt juist kleine initiatieven aan. “We leren vaak dat je niet met vreemden praat. Maar waarom niet? Begin met een glimlach in de supermarkt.” Ook het zoeken van gelijkgestemden is een manier van nieuwe vrienden maken. “Sluit je aan bij iets wat je interesseert, zoals een boekenclub of sportclub, cursus of vrijwilligerswerk. Wie actief blijft, vergroot zijn netwerk en gevoel van betekenis. Voel je een klik met iemand? Nodig die ander dan eens uit voor een drankje na de activiteit. Grote kans dat de klik wederzijds is. Of organiseer een etentje en laat iedereen iemand meenemen die je nog niet kent. Het voelt kwetsbaar om de eerste stap te zetten, maar onderzoek laat zien dat zulke gebaren meestal positief worden ontvangen. Er zijn ook apps en platforms die ontmoetingen organiseren.”
Ga je met me mee?
“Alleen al het feit dat er iemand is die naar je luistert en je verhaal in perspectief plaatst, maakt dat je stress duidelijk minder wordt. Samenzijn stimuleert bovendien oxytocine, een hormoon dat ontspanning en verbondenheid bevordert. En een stevig sociaal netwerk werkt beschermend, ook bij ziekte of bij ingrijpende veranderingen in je leven zoals een scheiding of overlijden. Wie geïsoleerd leeft, heeft juist vaker last van depressieve gevoelens en lichamelijke klachten. “Maar het effect is ook praktisch. “Stel: je hebt je enkel verstuikt. Dan zijn het vrienden die zeggen: ‘Ik ga toch boodschappen doen, wat zal ik voor je meenemen?’ Ook zijn het vaak vrienden die je in beweging houden. “Partners kunnen samen in een routine belanden. Vrienden halen je daaruit: kom, laten we gaan wandelen, en: zullen we naar het museum gaan? Dat is goed voor je fysieke en mentale gezondheid.”
Vriendschap is een relatie
Balans is belangrijk. Niet als ‘voor wat hoort wat’, maar als gevoel dat het klopt. In moeilijke tijden mag één kant tijdelijk zwaarder wegen. Maar als die scheefgroei blijft bestaan, ontstaat onvrede. “Vrienden zijn best genereus. Je mag honderd keer huilen, dat is helemaal goed. Maar vriendschap vraagt ook aandacht en het besef dat het niet vanzelfsprekend is. Vriendschap is een relatie die om onderhoud vraagt; een cadeau. Iets wat je krijgt én geeft, telkens opnieuw.”
Beate Völker is hoogleraar Sociologie en expert op het gebied van sociale netwerken, sociale cohesie en vriendschap. Ze werkt mee aan langlopend onderzoek naar persoonlijke netwerken in Nederland, waaronder het researchproject Where friends are made. Contexts, contacts, consequences.
Een andere versie van dit artikel verscheen eerder in Plus Magazine mei 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
