Jarenlang gold een dagelijks aspirientje als een eenvoudige manier om je hart te beschermen. Inmiddels zijn de inzichten veranderd. Voor gezonde mensen zonder hart- en vaatziekten brengt het dagelijks slikken van aspirine meer risico’s dan voordelen met zich mee.
Vroeger werd gedacht dat aspirine bloedstolsels voorkwam en zo het risico op een hartaanval of beroerte verkleinde. Veel mensen begonnen er op eigen initiatief mee, vaak zonder overleg met hun huisarts. Bij gezonde mensen blijkt dit effect echter verwaarloosbaar te zijn. De risico’s van dagelijks aspirinegebruik zijn zelfs groter dan de voordelen. Toch slikt nog altijd een grote groep mensen dagelijks een aspirientje ‘voor de zekerheid’. Uit een groot Amerikaans onderzoek onder ruim 186.000 volwassenen bleek dat ongeveer een derde van de 60-plussers dagelijks aspirine gebruikt om hart- en vaatziekten te voorkomen. Vergelijkbare Nederlandse cijfers ontbreken en Nederlandse richtlijnen adviseren al jaren terughoudendheid bij het slikken van aspirine. Maar omdat het geneesmiddel in ons land vrij verkrijgbaar is, is er geen zicht op hoeveel gezonde 60-plussers aspirine slikken om een eerste hartinfarct of beroerte te voorkomen.
Waarom werd aspirine vroeger aanbevolen?
Aspirine bevat acetylsalicylzuur. Deze stof remt de werking van bloedplaatjes, waardoor het bloed minder snel stolt. Dat kan helpen om de vorming van bloedklonters tegen te gaan. Omdat bloedklonters een belangrijke rol spelen bij hartaanvallen en beroertes, werd jarenlang gedacht dat preventief dagelijks een lage dosis aspirine (een ‘kinderaspirientje’) voor veel mensen een eenvoudige manier was om hun hart te beschermen. Inmiddels weten onderzoekers veel meer over de voordelen en de nadelen. De Hartstichting raadt gezonde mensen dan ook af om op eigen initiatief dagelijks aspirine te slikken om een eerste hartaanval of beroerte te voorkomen.
Voor mensen zonder bekende hart- en vaatziekten is het beschermende effect vaak beperkt, terwijl het risico op bloedingen wel toeneemt. Vooral maag- en darmbloedingen komen vaker voor bij langdurig gebruik. Ook Nederlandse richtlijnen voor cardiovasculair risicomanagement leggen de nadruk op bewezen maatregelen zoals stoppen met roken, gezond eten, voldoende bewegen, een gezond gewicht behouden en het behandelen van een hoge bloeddruk of verhoogd cholesterol.
Lees ook: Zo kun je een beroerte voorkomen
De risico’s van dagelijks aspirinegebruik
Veel mensen zien een lage dosis aspirine als onschuldig. Toch kan dagelijks gebruik bijwerkingen hebben. De belangrijkste risico’s zijn:
- Maagbloedingen
- Darmbloedingen
- Een verhoogde kans op bloedingen na een val of ongeluk
- Irritatie van het maagslijmvlies
Wanneer heeft aspirine wel nut?
Voor mensen die al een hartinfarct, beroerte, TIA of andere hart- en vaatziekte hebben doorgemaakt, kan dagelijks gebruik juist levensreddend zijn. Artsen spreken dan van secundaire preventie; het voorkomen van een nieuw cardiovasculair incident. In die situatie zijn de voordelen van aspirine duidelijk aangetoond en wegen ze meestal op tegen de risico’s. Ongeveer een miljoen Nederlanders gebruiken acetylsalicylzuur dan ook op recept.
Kan aspirine kanker voorkomen?
Aspirine wordt al jaren onderzocht vanwege een mogelijk beschermend effect tegen bepaalde vormen van kanker, vooral darmkanker. Onderzoekers denken dat aspirine mogelijk invloed heeft op het enzym COX-2. Dit enzym speelt een rol bij ontstekingsprocessen en komt ook voor bij bepaalde vormen van kanker. Door COX-2 te remmen zou aspirine mogelijk de ontwikkeling van sommige tumoren kunnen vertragen. Sommige studies lieten zien dat mensen die langdurig aspirine gebruiken mogelijk minder vaak darmkanker ontwikkelen. De mogelijke voordelen blijken echter beperkt, zeker afgezet tegen het verhoogde risico op bloedingen. Daarom wordt aspirine niet standaard voorgeschreven om kanker te voorkomen. Ook voor mensen die eerder darmkanker hebben gehad, bestaat daarvoor geen algemeen advies. Volgens artsen levert deelname aan het bevolkingsonderzoek naar darmkanker veel meer gezondheidswinst.
Lees ook: Geboren in of vóór 1971? Dit moet je weten over darmkanker
Mag je aspirine nog wel gebruiken?
Paracetamol is altijd de eerste keus als pijnstiller, omdat dit de minste bijwerkingen heeft. Toch wordt ook aspirine nog steeds gebruikt als pijnstiller en koortsverlager. Maar vanwege de bijwerkingen gaat bij de behandeling van pijn de voorkeur uit naar de klassieke NSAID’s (ibuprofen, naproxen en diclofenac) boven acetylsalicylzuur. Bij incidenteel gebruik tegen bijvoorbeeld hoofdpijn, spierpijn of koorts is aspirine voor de meeste gezonde volwassenen echter geen probleem. Wel adviseren artsen om aspirine niet langdurig op eigen initiatief te gebruiken. Houden klachten langer aan of heb je het middel meerdere dagen achter elkaar nodig, dan is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.
Gebruik je dagelijks receptgeneesmiddelen, check dan de bijsluiter voor gebruik. Combineer aspirine (acetylsalicylzuur) sowieso niet met andere bloedverdunners, ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen en naproxen of bepaalde antidepressiva (SSRI’s). Deze combinaties verhogen het risico op ernstige maag- en darmbloedingen aanzienlijk. Gebruik het ook niet bij aandoeningen zoals hemofilie of andere bloedstollingsproblemen, actieve maagzweren, een zweer aan de twaalfvingerige darm, of als je er in het verleden maagklachten/bloedingen door hebt gehad.
Download hier de gratis gids met de 11 meest gestelde vragen aan Dr. Rutger
