Intensief sporten kan ervoor zorgen dat je hart groter wordt en zich aanpast aan de zware inspanning. Zo’n vergroot hart bij sporters wordt vaak een sporthart of atletenhart genoemd. Nieuw Nederlands onderzoek laat zien dat de vorm van zo’n sporthart minder voorspelbaar is dan lange tijd werd gedacht.
Het hart is een spier en past zich aan wanneer het langdurig zwaar wordt belast. Bij mensen die zeer intensief sporten kunnen de hartkamers groter worden en kan de hartspier dikker worden. Zo’n aanpassing wordt een sporthart of atletenhart genoemd. Dat is op zichzelf meestal geen ziekte. Het hart past zich aan de trainingsbelasting aan, zodat het tijdens inspanning grote hoeveelheden zuurstofrijk bloed naar de spieren kan pompen. Lange tijd werd daarbij onderscheid gemaakt tussen twee soorten sportharten. Duursporters, zoals hardlopers en wielrenners, zouden vooral grotere hartkamers krijgen. Bij krachtsporters zou juist de hartspier dikker worden. Die klassieke indeling wordt al sinds de jaren zeventig gebruikt en komt ook terug in internationale richtlijnen. Nieuw Nederlands onderzoek, gepubliceerd op 30 augustus 2026 in het European Journal of Preventive Cardiology, laat echter zien dat deze vuistregel bij individuele sporters lang niet altijd klopt.
Krachtsporthart en duursporthart minder verschillend dan gedacht
Onderzoekers van Amsterdam UMC en andere Nederlandse centra onderzochten 775 topsporters – 310 vrouwen en 465 mannen – uit 48 verschillende sporten. Zij vergeleken MRI-scans van hun hart met die van 249 mensen die geen topsporter waren. Daaruit bleek dat het type sport maar beperkt voorspelt hoe het hart van een individuele sporter eruitziet. Vooral bij krachtsporters was het verschil met de oude theorie opvallend. Bijna 75 procent van de sporters uit voornamelijk krachtsporten had een hart met normale verhoudingen, zonder duidelijke verdikking van de hartspier. Als topsporters wél een verdikte hartspier hadden, waren de hartkamers vaak ook groter. Dat kwam bovendien niet alleen bij krachtsporters voor. Het simpele onderscheid tussen een dik krachtsporthart en een verwijd duursporthart gaat dus lang niet altijd op. Arts-onderzoeker Maarten van Diepen van Amsterdam UMC: “De vuistregel dat krachtsport een dik hart geeft en duursport een verwijd hart, zegt te weinig over het hart van één individuele sporter. Artsen moeten voor een betrouwbaar oordeel over de gezondheid van een sporthart verder kijken dan alleen het type sport.”
Lees ook: Steeds meer smartwatches herkennen hartproblemen. Hoe betrouwbaar zijn ze?
Waarom is dat belangrijk?
Sommige hartziekten kunnen eveneens een verdikte hartspier of vergrote hartkamers veroorzaken. Bij een sporter met zo’n afwijkende hartvorm moet een arts daarom beoordelen of het gaat om een gezonde aanpassing aan intensieve training of mogelijk om een hartziekte. Volgens sportcardioloog Harald Jorstad van Amsterdam UMC kan het risico’s geven als artsen daarbij te veel afgaan op het soort sport dat iemand beoefent. Een opvallende hartvorm kan dan ten onrechte worden gezien als ‘normaal voor deze sport’. Andersom is het ook belangrijk om een gezond sporthart niet ten onrechte als een hartafwijking te beoordelen. Dat kan ertoe leiden dat een sporter onnodig het advies krijgt om minder of helemaal niet meer te sporten. Bij de beoordeling van een sporthart moeten artsen daarom onder meer kijken naar de dikte van de hartspier, de grootte van de hartkamers en de verhouding daartussen. Ook klachten, familiegeschiedenis, bloeddruk en de hoeveelheid en intensiteit van de training spelen een rol.
Lagere hartslag in rust
Een sporthart kan ook op een andere manier merkbaar zijn. Door regelmatige intensieve training kan het hart efficiënter gaan werken. Per hartslag kan het meer bloed rondpompen. Daardoor hebben goedgetrainde sporters in rust vaak een lagere hartslag dan mensen die weinig sporten. Een rusthartslag onder de 60 slagen per minuut hoeft bij een goedgetrainde sporter daarom niet afwijkend te zijn. Het hart hoeft simpelweg minder vaak te kloppen om voldoende bloed door het lichaam te pompen. Stop je met intensief trainen, dan kunnen de aanpassingen van het hart geleidelijk weer afnemen.
Is een vergroot sporthart gevaarlijk?
Een vergroot of verdikt hart bij een sporter betekent niet automatisch dat er iets mis is. Vaak gaat het om een normale aanpassing van het lichaam aan jarenlange intensieve training. Maar het omgekeerde geldt ook: een verdikte hartspier of vergrote hartkamers mogen niet automatisch worden afgedaan als een onschuldig gevolg van sporten. Sommige hartziekten kunnen namelijk vergelijkbare veranderingen veroorzaken. Het onderzoek onderstreept daarom dat de beoordeling van een sporthart maatwerk is. Beelden van het hart moeten worden vergeleken met goede referentiewaarden en worden gecombineerd met andere informatie over de sporter. Het soort sport dat iemand beoefent kan daarbij informatie geven, maar mag volgens de onderzoekers niet de hoofdrol spelen. Zo kunnen artsen beter onderscheid maken tussen een gezond sporthart en vroege tekenen van een hartziekte. Daarmee kan zowel een gemiste diagnose als een onnodige sportbeperking worden voorkomen.
Lees ook: Is een lage hartslag gevaarlijk? Dit moet je weten
