Plotseling pijn of een drukkend gevoel op de borst, soms zelfs midden in de nacht. Dat kan komen doordat een kransslagader tijdelijk verkrampt: een coronair spasme. Zó herken je het.
Een coronair spasme wordt ook wel coronair vaatspasme of vasospastische angina genoemd. Een bekende vorm is Prinzmetal-angina. Bij een coronair spasme trekt een kransslagader plotseling sterk samen. Kransslagaders zijn de bloedvaten die de hartspier van bloed en zuurstof voorzien. Door de verkramping wordt het bloedvat tijdelijk nauwer en krijgt een deel van de hartspier minder zuurstof. Dat kan pijn of een drukkend gevoel op de borst veroorzaken.
Anders dan bij de bekendere vorm van angina pectoris hoeft er bij coronair spasme geen vaste vernauwing door slagaderverkalking te zijn. Het probleem zit in het tijdelijk sterk samentrekken van het bloedvat. Een spasme kan overigens ook optreden bij mensen die wél slagaderverkalking hebben.
Lees ook: alles over angina pectoris
Hoe herken je een coronair spasme?
Het belangrijkste symptoom van een coronair spasme is pijn of druk op de borst. Die kan bijvoorbeeld knellend, drukkend of branderig aanvoelen. De pijn kan uitstralen naar de arm, schouder, rug, nek of kaak. Opvallend is dat de klachten vaak in rust ontstaan. Een aanval kan bijvoorbeeld optreden wanneer je rustig op de bank zit of slaapt. Coronair spasme komt relatief vaak ’s nachts en in de vroege ochtend voor. Dat verschilt van klassieke angina pectoris door een vernauwde kransslagader. Daarbij ontstaan klachten juist vaak wanneer het hart harder moet werken, bijvoorbeeld tijdens fietsen, traplopen of stevig wandelen. Aan de klachten alleen kun je echter niet bepalen wat er aan de hand is. Pijn op de borst kan veel verschillende oorzaken hebben en een coronair spasme kan sterk lijken op andere hartproblemen, waaronder een hartinfarct. Een spasme is meestal tijdelijk, maar kan de bloedtoevoer naar een deel van de hartspier flink verminderen. In ernstige gevallen kunnen daardoor hartritmestoornissen of een hartinfarct ontstaan.
Naar de dokter?
Pijn of druk op de borst moet je altijd serieus nemen. Zeker wanneer de klachten hevig zijn, niet snel verdwijnen of samengaan met benauwdheid, zweten, misselijkheid, duizeligheid of een naar gevoel. Bel bij ernstige of aanhoudende pijn of druk op de borst bel je daarom altijd 112. Je kunt zelf immers niet vaststellen of de klachten door een coronair spasme, een hartinfarct of iets anders worden veroorzaakt.
Een coronaire functietest
Coronair spasme kan lastig vast te stellen zijn. Tussen de aanvallen door kan er namelijk niets bijzonders te zien zijn. Ook kunnen de grotere kransslagaders bij onderzoek geen belangrijke vernauwingen vertonen. Blijven er aanwijzingen voor hartklachten bestaan, dan kan verder onderzoek nodig zijn. Met een coronaire functietest kan worden onderzocht hoe de bloedvaten van het hart reageren. Daarbij kan onder andere acetylcholine worden toegediend. Dit middel kan een spasme uitlokken, waardoor de cardioloog kan zien of de grote kransslagaders of kleinere bloedvaten verkrampen.
Wat zijn risicofactoren?
Waarom de kransslagaders bij sommige mensen plotseling verkrampen, is niet altijd duidelijk. Er zijn wel factoren die een aanval kunnen uitlokken. Voorbeelden zijn roken, kou en hevige stress of emoties. Ook bepaalde medicijnen en stimulerende drugs, zoals cocaïne en amfetamine, kunnen vaatspasmen veroorzaken. Een aanval hoeft overigens geen duidelijke aanleiding te hebben.
Hoe vaak komt het voor?
Precieze cijfers over het aantal Nederlanders met coronair spasme zijn er niet. De Hartstichting noemt Prinzmetal-angina een zeldzame vorm van angina pectoris. Toch lijken vaatspasmen een belangrijke oorzaak te zijn bij mensen met aanhoudende pijn op de borst bij wie geen ernstige vernauwingen worden gevonden. Nederlands onderzoek onder 1.207 patiënten uit 15 ziekenhuizen liet zien dat bij 78 procent van deze geselecteerde groep een spasme in de grote of kleine hartvaten kon worden opgewekt. De gemiddelde leeftijd was 60 jaar en 81 procent van de deelnemers was vrouw. Dat betekent nadrukkelijk niet dat 78 procent van alle mensen met pijn op de borst coronair spasme heeft. De deelnemers waren speciaal voor dit onderzoek geselecteerd omdat ze klachten hadden zonder duidelijke vernauwing van de kransslagaders.
ANOCA en INOCA
Bij onderzoek naar onverklaarde pijn op de borst worden steeds vaker de termen ANOCA en INOCA gebruikt. Bij ANOCA heeft iemand klachten die passen bij angina pectoris, maar worden geen afsluitende vernauwingen van de kransslagaders gevonden. Bij INOCA is er aantoonbaar zuurstoftekort van de hartspier zonder zo’n vernauwing. Coronair spasme kan een van de verklaringen zijn. Een andere mogelijke oorzaak is coronaire microvasculaire disfunctie (CMD). Daarbij werken de allerkleinste bloedvaatjes van het hart niet goed. Deze problemen kunnen ook tegelijkertijd voorkomen.
Hoe wordt coronair spasme behandeld?
Als uit onderzoek blijkt dat coronair spasme de klachten veroorzaakt, kan de cardioloog medicijnen, zoals calciumantagonisten of nitraten, voorschrijven om de kransslagaders te ontspannen en nieuwe aanvallen te voorkomen. De precieze behandeling hangt af van de soort vaatspasmen, de ernst van de klachten en eventuele andere hart- en vaatziekten.
Lees ook: Wat is wittejassenhypertensie en is het gevaarlijk?
Download hier de gratis gids met de 11 meest gestelde vragen aan Dr. Rutger
