In Argentinië is het al een bekend fenomeen, maar ook in Nederland komt het nu van de grond: tango als therapie voor mensen met parkinson. De dans blijkt op zowel lichaam als geest een heilzaam effect te hebben.
Wat een bijzonder effect tangodansen heeft, zag correspondent Peter Schouten in de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires. Om dit beter te begrijpen gaan we vijftien jaar terug in deze stad, die de bakermat van de tango is. “Het was eigenlijk een beetje toeval”, legt neurologe Nélida Garretto uit. De dochter van een 80-jarige vrouw met parkinson vertelde dat haar moeder in het weekend tangodanste. “En dat terwijl de moeder viel als haar hand niet werd vastgehouden”, blikt Nélida bijna vol ongeloof terug. Natuurlijk wilde zij dat als behandelend arts van dichtbij zien. “De dansleraar pakte haar hand en zij herwon alles waarvan zij dacht dat ze het kwijt was. Zij voelde zich weer helemaal jong. Schitterend.”
Dansles in het ziekenhuis
Zo stond Nélida in ziekenhuis Ramos Mejía samen met twee collega’s aan de basis van iets dat zij de afgelopen jaren succesvol hebben doorontwikkeld. “Wij waren het eerste publieke ziekenhuis dat tangolessen voor deze groep aanbood.” Het trekt dan ook overal de aandacht: van erkenning door de Argentijnse overheid tot wetenschappelijke artikelen en internationale congressen. En nu dus ook tot aan dansende patiënten in Nederland aan toe. Na jarenlang onderzoek en resultaten uit de praktijk legt de neurologe uit wat tangodansen teweeg kan brengen bij mensen met parkinson en andere vormen van parkinsonisme. “De kwaliteit van het lopen verbetert. Je ziet patiënten duidelijk zelfverzekerder bewegen.”
Het doet veel met het evenwicht van de deelnemers. “Voor parkinsonpatiënten is het vaak moeilijk om diverse taken tegelijk uit te voeren. En dat is precies waar tango om draait. Je moet dansen en naar de muziek luisteren, maar ook de signalen van je partner volgen. Het is een aaneenschakeling van meerdere uitdagingen.”
De tango interpreteer je samen en daar zit precies het verschil met andere dansen als bijvoorbeeld salsa of samba, waarbij er een vast patroon is. Bij de tango gaat het juist om improviseren. De een leidt, de ander volgt. Daarbij is de omhelzing van groot belang. Daarmee communiceer je: de richting, het tempo. Degene die leidt, legt zijn of haar hand op de rug van de ander. Een tango kent geen duidelijke regels: je kunt beginnen wanneer je wilt en ’m uitvoeren zoals het op dat moment goed voelt. Nélida: “Tango is een dans die gebaseerd is op lopen en dat is juist vaak moeilijk voor patiënten, vanwege de vele stapbewegingen, gewichtsverplaatsingen en veranderingen van richting.” Dat alles draagt bij aan balans, motorische controle en vertrouwen in bewegen. Daar profiteren parkinsonpatiënten extra van.
De kwaliteit van het lopen verbetert, je ziet patiënten duidelijk zelfverzekerder bewegen
Durf te improviseren
In tangosalon El beso (‘de zoen’) in Buenos Aires begint de groep ondertussen met een lichte warming-up vanaf de stoel. Wat volgt is met z’n tweeën synchroon lopen, overgaand in voorzichtige tangopasjes. De lichamen dicht tegen elkaar. Wie even blokkeert, neemt een stop. “Durf te improviseren via het lichaam, voel de omhelzing”, zeggen de docenten rustig. Maar onderschat ook niet het mentale en emotionele gedeelte. “De tango kan soms erg melancholisch zijn; een herinnering aan dat wat je hebt verloren. Het is een dans met veel fysieke nabijheid, terwijl patiënten vaak een mate van isolatie voelen, bijvoorbeeld als gevolg van een depressie.” Volgens de neurologe vormt parkinson geregeld een barrière voor de ander. “Iemand die trilt of wat anders beweegt, is niet voor iedereen even makkelijk benaderbaar om mee te dansen.” Terwijl het juist zo fijn is om omarmd te worden, alsof de ziekte er niet is.
Meer bewegingsvrijheid
Ook in Nederland leidt het tangodansen bij parkinsonpatiënten tot veel enthousiasme. “Het ontroert mij nog steeds. Want het lijkt zoiets kleins, maar dat is het niet”, aldus tangolerares Kathinka Poismans uit Maastricht. Zij ziet het voor haar ogen gebeuren: het slaat écht aan bij mensen met parkinson. Zoals bij die dame uit haar groep die niet meer achteruit kon lopen. Na drie lessen zette zij opeens weer een stap achterwaarts, vertelt Kathinka glimlachend. “Dat gaf haar zoveel bewegingsvrijheid terug in het dagelijkse leven.”Twintig jaar geleden kwam Kathinka – tevens muziektherapeute en tangoliefhebber – voor het eerst in Buenos Aires. “Ik vind het spanningsveld bij de tango tussen de vrijheid in het bewegen en het tegelijkertijd verbonden met elkaar zijn, zo mooi”, legt ze uit. “In de tango moet je altijd rekening houden met de ander.” Een paar jaar geleden kwam ze in contact met neuroloog Peter van Domburg en daaruit ontstond het idee om net als in Argentinië tangolessen te faciliteren voor mensen met parkinson. Ze zagen beiden direct het therapeutisch potentieel van de gepassioneerde dans.
Bewegen – in welke vorm dan ook – werkt als een medicijn in het onderdrukken van de symptomen. Maar bij tango komt nog een aantal andere aspecten kijken. “Er wordt mentaal iets van je gevraagd, maar ook ruimtelijk én inlevingsvermogen in je danspartner. Dus door de bovenkamer én je bewegingsapparaat, oftewel je lichaam, aan de gang te houden, rem je mogelijk het achteruitgangsproces. Op de tweede les zie ik al dat de synchronisatie van het koppel veel beter gaat. En na een les of zes krijgen mensen het gevoel: dit begint op dansen te lijken. Het is ontzettend goed voor het lichaam.” Kathinka stipt eenzelfde punt aan als de Argentijnse neurologe: het mentale aspect. Zeker als degene met parkinson de leidende rol neemt en zich realiseert dat hij of zij nog wel degelijk wat te vertellen heeft. Dat gevoel van eigenwaarde is heel belangrijk. “Kijk, ik kan nog wel wat”, hoort zij vaak. Het helpt volgens haar dan ook tegen een frustrerende neerwaartse spiraal waar sommigen in raken.
Lesprogramma in Nederland
De meerwaarde van tango zit ’m ook in het samen dansen met je partner. “Je doet samen iets leuks, maar het vraagt ook om afstemming op elkaar.” Terwijl het dagelijks leven vaak eenrichtingsverkeer is geworden vanwege de beperkingen die de ziekte met zich meebrengt.
Tangodansen voor mensen met parkinson staat nog in de kinderschoenen in Nederland. Sommige dansdocenten gebruiken wel elementen van de tango voor mensen met parkinson, maar specifieke tangolessen zijn momenteel alleen in Maastricht te volgen. Daarom begint Kathinka vanaf november met een lesprogramma voor tangodocenten en -dansers, zodat patiënten straks door het hele land tangolessen kunnen volgen. Voor wie nog twijfelt: “Tango kent geen handleiding, je hoeft niet bepaalde pasjes te volgen. Dat scheelt stress. Echt waar: tango is geschikt voor iedereen.”
Meer over Kathinka’s initiatief: www.tangoparatodos.eu
Dit artikel verscheen eerder in Plus Magazine augustus 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
