Trillende handen bij het inschenken van koffie of bij het vasthouden van een pen. Veel mensen krijgen er op latere leeftijd mee te maken. Wat is er aan de hand?
1. Zijn trillende handen normaal?
Ja, een lichte trilling is heel normaal. Iedereen heeft namelijk een kleine, nauwelijks zichtbare trilling van de spieren. Die wordt veroorzaakt door de samenwerking tussen de hersenen, zenuwen en spieren. Soms valt die trilling meer op, bijvoorbeeld als je moe bent, veel stress hebt, cafeïne hebt gedronken of een laag bloedsuikergehalte hebt. Meestal verdwijnt de trilling vanzelf weer zodra de oorzaak wegvalt. Worden de trillingen erger, houden ze aan of belemmeren ze dagelijkse activiteiten? Dan is het verstandig om de huisarts te raadplegen.
2. Wat is een tremor?
Een tremor is de medische term voor een onwillekeurige, ritmische trilling van een lichaamsdeel. Meestal gaat het om de handen, maar ook het hoofd, de stem, de benen of de kaak kunnen trillen. Er bestaan verschillende soorten tremors. Sommige ontstaan vooral wanneer je iets doet, zoals schrijven of een kopje vasthouden. Andere treden juist op wanneer een lichaamsdeel in rust is. Het soort trilling geeft artsen belangrijke aanwijzingen over de mogelijke oorzaak.
3. Wat is essentiële tremor?
Essentiële tremor is de meest voorkomende bewegingsstoornis. Naar schatting hebben enkele honderdduizenden Nederlanders ermee te maken. Het komt vaker voor naarmate mensen ouder worden. Hoe een essentiële tremor precies ontstaat, is nog niet helemaal duidelijk.
Onderzoekers denken dat bepaalde hersengebieden die bewegingen aansturen – zoals de kleine hersenen – minder goed samenwerken. Daardoor raken de signalen naar de spieren verstoord en ontstaan onwillekeurige, ritmische trillingen. Bij ongeveer de helft van de mensen speelt erfelijkheid een rol. Bij essentiële tremor trillen de handen vooral tijdens een beweging, bijvoorbeeld bij drinken, eten, schrijven of een sleutel in het slot steken. Soms trillen ook het hoofd of de stem mee. De aandoening is niet levensbedreigend en verkort de levensverwachting niet. Wel zijn de trillingen lastig. Een kop koffie vasthouden, een handtekening zetten of soep eten, wordt er steeds moeilijker door.
4. Is een tremor hetzelfde als de ziekte van Parkinson?
Hoewel mensen vaak denken dat trillende handen automatisch op de ziekte van Parkinson wijzen, is dat lang niet altijd zo. Bij parkinson is de trilling meestal het duidelijkst in rust en neemt deze vaak af zodra iemand bewust een beweging maakt. Daarnaast hebben mensen met parkinson meestal ook andere klachten, zoals traag bewegen, stijve spieren en problemen met het evenwicht. Bij een essentiële tremor is het precies andersom: de trilling wordt juist duidelijker tijdens een beweging en gaat meestal niet gepaard met andere neurologische klachten.
5. Kunnen medicijnen of leefstijl een tremor veroorzaken?
Verschillende factoren kunnen trillingen versterken of zelfs veroorzaken. Voorbeelden zijn:
- veel koffie, energiedrankjes of andere cafeïnehoudende dranken
- stress, spanning of angst
- slaaptekort
- alcoholontwenning
- te snel werkende schildklier
- lage bloedsuiker
- bepaalde medicijnen, zoals sommige antidepressiva, lithium, sommige medicijnen tegen astma of luchtwegverwijders
6. Wanneer moet je naar de huisarts?
Een lichte, tijdelijke trilling is meestal onschuldig en trekt vaak vanzelf weer weg. Blijven de trillingen aanhouden, worden ze erger of belemmeren ze je bij dagelijkse activiteiten, zoals schrijven, eten of een kopje vasthouden? Maak dan een afspraak met de huisarts. Doe dat ook als de trillingen plotseling ontstaan of samengaan met andere klachten, zoals spierzwakte, stijve spieren, problemen met lopen, gevoelloosheid of moeite met praten. De huisarts bespreekt je klachten, doet lichamelijk onderzoek en kijkt of verder onderzoek nodig is. Zo nodig krijg je een verwijzing naar een neuroloog om de oorzaak van de trillingen vast te stellen.
7. Is een tremor te behandelen?
Wanneer trillingen worden veroorzaakt door bijvoorbeeld stress, veel cafeïne of een medicijn, kan het aanpakken van de oorzaak verbetering geven. Bij essentiële tremor is behandeling niet nodig als je er niet echt last van hebt. Tegen hinderlijke essentiële tremor zijn er medicijnen. Meestal krijgt iemand eerst propranolol, een bètablokker. Helpt dat onvoldoende of is het niet geschikt, dan kan een neuroloog kiezen voor primidon (een medicijn dat oorspronkelijk werd ontwikkeld tegen epilepsie). Beide middelen verminderen de trillingen bij een deel van de mensen, maar genezen de aandoening niet.
Helpen medicijnen onvoldoende en beperken de trillingen je ernstig in het dagelijks leven, dan kunnen sommige mensen nog in aanmerking komen voor een behandeling zoals diepe hersenstimulatie (DBS) of gerichte ultrageluidbehandeling (MRI-geleide focused ultrasound). Deze behandelingen worden alleen uitgevoerd in gespecialiseerde centra. Praktische hulpmiddelen kunnen het dagelijks leven makkelijker maken. Denk aan verzwaarde messen, vorken en lepels, speciale bekers of aangepaste pennen. Ook hand- of polsorthesen (braces en spalken) kunnen helpen om trillingen te verminderen. Deze geven met speciale dempers tegenkracht aan de trilling en zorgen voor stabiliteit. Vraag een ergotherapeut om advies over welk hulpmiddel het beste past bij jouw klachten en situatie.
Dit artikel verscheen eerder in Plus Magazine september 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
