Als de zussen hun deel eisen, verliest de broer zijn huis

Jacqueline en Barend hebben een appartement gekocht voor hun gehandicapte zoon Bram. Ze willen dat Bram daar altijd kan blijven wonen. Daar zijn twee van z’n zussen het niet mee eens.

De zaak

Jacqueline (67) en Barend (68) hebben een gehandicapte zoon, Bram (45). Ze hebben ook drie dochters (39, 37 en 35 jaar). Bram woont zelfstandig in een appartement dat eigendom is van de ouders. Zij willen dat hij daar kan blijven wonen. Maar ze zijn bang dat dit financieel niet haalbaar is als zij beiden zijn overleden. Want dan erven alle vier de kinderen het appartement. Hoe voorkomen ze dat Bram ooit op straat komt te staan?

De inzet

Een huis met een WOZ-waarde van €650.000 met €150.000 hypotheek en een appartement met een WOZ-waarde van €500.000.

Bram is altijd een zorgenkind geweest. Hij is zwakbegaafd en loopt moeilijk vanwege een motorische beperking. Maar hij kan zich prima redden. Zij moeder is ergbeschermend en wilde altijd dat Bram thuis bij zijn ouders bleef wonen. Barend drong erop aan dat Bram zelfstandig zou gaan wonen. Dat is in zijn eigen belang, vond Barend. Want anders zou Bram ooit, na het overlijden van zijn ouders, hulpeloos alleen achterblijven. Barend stimuleerde Bram om zelfstandig te worden. Dat is gelukt. Op zijn 30ste ging Bram wonen in een appartement dat zijn ouders voor hem kochten, bij hen in de buurt. Bram kookt voor zichzelf, houdt zijn huis schoon en werkt bij een sociale werkvoorziening. Hij betaalt elke maand €600 huur aan zijn ouders. Op het appartement zat een hypotheek, maar die is inmiddels afgelost.

Bram werd voorgetrokken

Bram heeft drie zussen, Anne, Tessa en Laura. Laura, de jongste, is dol op Bram. Hij was altijd haar grote broer en vroeger hebben ze samen heel wat af gevoetbald. Elke keer als Laura en haar gezin bij Jacqueline en Barend op bezoek gaan, gaat ze ook even langs bij haar broer. Anne en Tessa, die ookallebei een gezin hebben, hebben weinig contact met Bram. Zij vinden dat ze in hun jeugd veel aandacht zijn tekortgekomen. Hun vader was altijd aan het werk en hun moeder had alleen maar oog voor Bram, vinden zij. Tijdens vakanties werd steeds een bestemming gekozen waar het leuk zou zijn voor Bram.

Als ze spelletjes deden, moesten ze rekening houden met Bram en hem laten winnen, zodat hij niet boos werd. Als er naar muziek werd geluisterd, mocht Bram altijd kiezen. En als ze tv keken, mocht Bram de afstandsbediening vasthouden. Anne en Tessa hebben best een goede verhouding met hun ouders. Maar ze nemen het hun moeder kwalijk dat ze Bram voortrok. Hun vader nemen ze kwalijk dat hij dat liet gebeuren.

Anne en Tessa zeggen niks

Nu Jacqueline en Barend allebei een eind in de 60 zijn, denken ze steeds vaker aan de toekomst. Ze willen dat Bram in zijn appartement kan blijven wonen. Maar ze zijn bang dat dat niet kan. Als Jacqueline en Barend overlijden, erven de zussen en Bram het huis van hun ouders, én Brams appartement. Als de erfenis door vieren gedeeld moet worden, zal het appartement van Bram verkocht moeten worden. Waar moet hij dan heen? Jacqueline en Barend verwachten dat Bram eerder overlijdt dan zijn zussen, omdat Bram ouder is en lichamelijk niet sterk.

Ze willen dat de zussen het appartement erven na het overlijden van Bram. Jacqueline heeft al een paar keer geprobeerd haar wensen met haar dochters te bespreken. Laura zegt dan: ‘Natuurlijk blijft Bram in zijn appartement wonen, dat komt wel goed.’ Maar Anne en Tessa gaan een gesprek hierover uit de weg. Wel heeft Anne een keer gezegd: ‘Als wij straks erven, moet alles eerlijk worden verdeeld. Bram heeft al zoveel gekregen.’ Jacqueline kan er niet meer van slapen. Ze nam contact op met Plus om te vragen of er een oplossing is.

Dr. mr. Fred Schonewille is gespecialiseerd in nalatenschapsmediation en één van de oprichters van Allesovererven.nl

Mijn voorstel was om de kwestie met het hele gezin eerlijk te bespreken en ieders mening te horen. Wat mij betreft zou Bram daar ook bij zijn. Maar omdat Bram snel boos kan worden, vonden Barend en Jacqueline dat geen goed idee. Zij wilden in eerste instantie alleen een gesprek met hun dochters.Daar wilden de dochters wel aan meewerken. Maar Anne zei direct: ‘Ik ga niets inleveren, ik bedoel het niet vervelend, maar ik heb er genoeg van dat Bram altijd wordt voorgetrokken.’ Daar had ze als kind en ook later als volwassene veel last van gehad, vertelde ze.Tessa vroeg: ‘Moeten we het hier echt over hebben?’ Ze rekende erop dat haar ouders nog minstens twintig jaar zouden leven. Voor Laura was het vanzelfsprekend dat Bram in het appartement zou blijven. Zij zei: ‘Wij hebben alle drie onze eigen levens en onze gezinnen, Bram heeft zo weinig. Dan gaan we hem toch niet zijn huis afpakken?’

Een plan in ieders belang

Ik heb een scenario ingebracht dat recht zou doen aan alle belangen. Op het huis van Jacqueline en Barend zit een aflossingsvrije hypotheek van €150.000. Als je datbedrag aftrekt van de WOZ-waarde blijft er €500.000 over. De WOZ-waarde van het appartement waar Bram woont, is ook €500.000.

In de praktijk leveren huizen vaak meer op dan de WOZ-waarde, maar gemakshalve ging ik hiervan uit. Dan bedraagt de nalatenschap 1 miljoen euro. Ieder van de kinderen zou €250.000 erven. Je zou Bram €250.000 kunnen geven in de vorm van het recht van gebruik en bewoning van het appartement (vruchtgebruik). Hiervoor hanteert de Belastingdienst staffels en de waarde hangt af van je leeftijd, maar €250.000 kan best realistisch zijn. De zussen zouden dan ieder een derde krijgen van de opbrengst van het huis van de ouders én het eigendom van het appartement. Stel dat het huis voor €500.000 verkocht wordt, dan zouden de zussen ieder ruim €160.000 krijgen. Wordt na het overlijden van Bram het appartement verkocht, dan krijgen de zussen ieder een derde van de opbrengst. Zo krijgt iedereen waar hij recht op heeft, alleen moeten de zussen wachten op een deel van hun erfdeel.”

Anne wil niet wachten op haar erfdeel

“Voor Anne was dit onbespreekbaar. Ze wilde niet wachten op haar erfdeel. Ze bleef bij haar standpunt, ook in het tweede gesprek. Toen kwam Laura met een idee. Zij woont op een boerderij. Haar man had voorgesteld om op hun erf een mantelzorgwoning te bouwen voor Bram. Hij had ook al uitgezocht of dit mogelijk was. Volgens hem zou de gemeente toestemming geven en konden ze voor €100.000 een mantelzorgwoning van 60 m² plaatsen.

Iedereen was enthousiast over dit voorstel. In een volgend gesprek werd het voorgelegd aan Bram. Die vond het zo leuk dat hij meteen al wilde verhuizen. Dat gaat ook gebeuren. Het appartement van Bram wordt verkocht. Van de opbrengst kopen Jacqueline en Barend de mantelzorgwoning. Het restant van het geld gaat naar hun bankrekening. Straks erven alle vier de kinderen, alleen krijgt Bram minder geld, want die erft ook de mantelzorgwoning waar hij dan zelf woont. Dit vind ik het mooie van mediation: mensen komen samen tot oplossingen die ze van tevoren niet konden bedenken en waar iedereen tevreden over is.”