Geld schenken aan je kinderen terwijl een stiefkind nog een erfdeel tegoed heeft? Dat kan verkeerd uitpakken. In een recente rechtszaak moesten vier kinderen samen €70.600 aan schenkingen terugstorten om een stiefzoon alsnog zijn erfdeel te kunnen geven.
Onlangs deed Rechtbank Noord-Holland een uitspraak bij een geschil binnen een samengesteld gezin. Een man overleed in 2015. Zijn tweede echtgenote kreeg volgens zijn testament de beschikking over de bezittingen. Zijn zoon uit een eerder huwelijk had recht op zijn erfdeel, maar kreeg geen geld in handen. In plaats daarvan een vordering op zijn stiefmoeder. Dat ging, mede dankzij een huis in Zwitserland om een flink bedrag, van in totaal €383.499.
Erfdeel hoefde niet meteen te worden betaald
Meestal krijgt de langstlevende (stief)ouder de bezittingen in handen en de erfdelen voor de kinderen worden pas opeisbaar na het overlijden van de tweede (stief)ouder. Maar met een testament kan je daarvan afwijken. Bijvoorbeeld met een verpleeghuisclausule. Dan worden de vorderingen al eerder opeisbaar: bij opname in een verpleeghuis. Dat is ook in deze zaak het geval. Dus als de stiefmoeder in mei 2022 wordt opgenomen, maakt de stiefzoon aanspraak op zijn erfdelen. Hij had eerder al €80.000 ontvangen, maar er stond volgens de rechtbank dus nog €303.499 open.
Moeder gaf al veel weg
In de jaren daarvoor was bijna €140.000 uit het vermogen van de vrouw geschonken aan haar kinderen en stiefdochter. Dat mag en de rechter liet de oudere schenkingen dan ook gewoon in stand. De vrouw had toen nog voldoende vermogen om ook de vordering van haar stiefzoon te kunnen betalen. Maar in 2021 en 2022 veranderde dat. Het vermogen liep terug, terwijl er nog steeds werd geschonken. Volgens de rechtbank wist de vrouw – of hadden haar gevolmachtigden moeten weten – dat daardoor te weinig geld over kon blijven voor de stiefzoon. En daar trok de rechter een grens.
€70.600 moet terug
Vier ontvangers moeten bedragen terugbetalen die variëren van €6.000 tot €51.000 per persoon. Samen gaat het om €70.600. De rechter gebruikte daarvoor de zogenoemde pauliana. Dat is een wettelijke mogelijkheid om bepaalde handelingen terug te draaien wanneer iemand daardoor een schuldeiser benadeelt en wist, of had moeten weten, dat dit zou gebeuren. De vier andere kinderen moeten dit bedrag overmaken aan de stiefbroer.
Mag je dan niet meer schenken als er nog vorderingen zijn?
Deze uitspraak betekent niet dat je in een samengesteld gezin geen geld aan je eigen kinderen mag schenken zolang een stiefkind nog een erfdeel tegoed heeft. De eerdere schenkingen in deze zaak bleven juist gewoon geldig. Maar het wordt riskant als je zoveel weggeeft dat er onvoldoende vermogen overblijft om een bestaande schuld uit de nalatenschap te betalen, en als er een testament is waardoor de erfdelen onder bepaalde omstandigheden eerder opeisbaar worden. Zoals een verpleeghuisclausule.
