Lachen maakt je dag leuker en het is ook nog eens reuzegezond. “Je hoeft niet schaterend door het leven te gaan, maar laat gewoon af en toe de ernst los.”
Madelijn Strick is sociaal psycholoog en hoofddocent aan de Universiteit Utrecht. Ze doet onderzoek naar de sociale impact van humor en is gespecialiseerd in humorwetenschappen, communicatie en gedragsverandering. Ze schreef het boek Humor is een van de vier pijlers onder het universum (de andere drie ben ik vergeten).
Lachen doet iets met je lijf
Een flinke lach brengt je lichaam in actie. “Je hartslag gaat omhoog en je bloeddruk ook”, zegt sociaal psycholoog en humor-onderzoeker Madelijn Strick. “Daarna neemt die lichamelijke opwinding weer af. Dat geeft een gevoel van opluchting. Het is een heel lekker gevoel en het gaat gepaard met ontspanning.” Ook worden beloningssystemen in de hersenen actief en speelt endorfine een rol, dat pijnstillend en ontspannend werkt. Humor verandert bovendien onze blik. “Je kijkt lichter naar dingen, je kunt relativeren en de positieve kant van iets inzien. Je kunt door humor letterlijk anders naar dingen kijken.”
Lachen en humor zijn niet hetzelfde
“Humor ervaren we als we ergens de lol van inzien. Dat kan zelfs bij hele erge dingen zijn. Cognitief en emotioneel valt er dan als het ware een kwartje.” Lachen kan daar het gevolg van zijn, maar lang niet altijd. Volgens onderzoek komt slechts één op de vijf lachmomenten voort uit humor. “Die andere vier keren is er gemiddeld genomen iets anders aan de hand. Vaak heeft het met sociale interacties te maken: dat je een ander probeert gerust te stellen of reageert op de lach van iemand anders. We kunnen lachen uit schaamte, spanning of ongemak.”
Een hoofd vol zorgen? Zoek de humor op
Wie een rotdag heeft, kan gemakkelijk in een kringetje van negatieve gedachten belanden. Humor kan dat onderbreken. “Humor kan stress doorbreken”, zegt Strick. “Je kijkt wat lichter tegen de situatie aan en het stresshormoon cortisol neemt af.” Dat heeft ook met het element verrassing te maken, een belangrijk ingrediënt van humor. “Je wordt even uit je patroon gehaald. Dat is net wat je nodig hebt als je in een piekerval bent beland.” Haar advies: zoek humor actief op. Bel een vriend of vriendin die je aan het lachen krijgt of zet je favoriete comedian op. “Hoe raar het ook voelt en ook al denk je: daar heb ik eigenlijk helemaal geen zin in, toch helpt het.”
Kun je nog lachen?
Kinderen lijken soms om de haverklap dubbel te liggen, terwijl veel volwassenen niet eens meer weten wanneer ze voor het laatst de slappe lach hadden. “Als je kijkt naar humor en lachen gedurende de levensloop, is er een gekke paradox”, zegt Strick. “Het meeste onderzoek suggereert dat het lachen minder wordt, maar de humor niet.” Een mogelijke verklaring is de sociale functie van lachen. Jongeren zijn veel bezig met groepsvorming, nieuwe mensen, daten en het vinden van hun plek. “Lachen laat zien: ik vind jou leuk, ik wil wel bij jou horen.” Als we ouder worden, wordt onze sociale omgeving vaak stabieler. “Je komt minder mensen tegen die je niet kent en je bent meer met mensen die je al wél kent. Dat is gemiddeld genomen wat rustiger. Daardoor zijn er mogelijk minder aanleidingen om uitbundig te lachen.”
Ja, dank je de koekoek
Onderzoekers analyseerden gegevens van 20.934 mensen van 65 jaar en ouder uit de Japan Gerontological Evaluation Study. Mensen die dagelijks lachten, hadden minder vaak hartziekten en beroertes dan mensen die vrijwel nooit lachten. Een beroerte bij de niet-lachers kwam 1,6 keer zo vaak voor. Het onderzoek laat een verband zien, maar bewijst niet dat lachen de oorzaak is. Het kan ook zijn dat mensen met gezondheidsproblemen minder vaak lachen.
Samen lachen schept een band
Lachen is bij uitstek sociaal gedrag. “Als je samen lacht, voel je je meer bij elkaar horen”, zegt Strick. “Wij begrijpen elkaar, wij hebben het leuk met elkaar, ik hoor erbij, ik voel me veilig.” Een gedeeld gevoel voor humor vertelt bovendien iets over normen, waarden en achtergrond. “Mensen die om dezelfde dingen lachen, begrijpen elkaar vaak ook beter op andere vlakken. Als je samen kan lachen, werkt het verbindend. Een heel ander gevoel voor humor kan – bijvoorbeeld tijdens een eerste date – een enorme afknapper zijn.”
Lachen tegen de pijn
Amerikaanse onderzoekers lieten veertig volwassenen met opgewekte spierpijn een halfuur naar een comedy of een saaie documentaire kijken. Daarna maten ze met toenemende druk op de bovenbeenspier hun pijntolerantie. Na de comedy bleef die beter op peil; na de documentaire nam hij af.
Zelfspot is leuk, maar heeft grenzen
Kunnen lachen om je eigen onhandigheid of tekortkomingen is prima. “Het helpt ons om tegenslagen en tegenstrijdigheden in het leven te relativeren”, zegt Strick. Maar er is wel een grens. Wie zichzelf voortdurend naar beneden haalt om aardig gevonden of geaccepteerd te worden, gebruikt zelfspot verkeerd. Strick ziet dat bijvoorbeeld bij mensen die worden gepest of een heel laag zelfbeeld hebben. Gezonde zelfspot is iets anders dan jezelf afkraken.
Lachen werkt aanstekelijk
In 2026 onderzochten wetenschappers van de Technische Universiteit van Turijn hoe mensen reageren op het lachen van anderen. Bij 62,5 procent van de deelnemers lokten de lachstimuli in deze kleine studie een spontane gezichtsreactie uit, meestal een glimlach in plaats van een volle lach. Dat ondersteunt het idee dat lachen zich sociaal kan ‘verspreiden’, al reageert lang niet iedereen hetzelfde.
Humor steunt je hersenen
Humor kan helpen om informatie aantrekkelijker te maken en beter te onthouden. Maar gek genoeg kan een goede grap ook zorgen dat de informatie eromheen juist slechter blijft hangen. “Als je ergens heel hard om hebt gelachen, blijft het hangen”, zegt Strick. “Maar humor kan ook ten koste gaan van alle andere informatie in de omgeving van die humor.” Haar advies: verwerk de informatie die mensen moeten onthouden ín de grap. Anders blijft de grap hangen, maar niet de boodschap.
Slappe lach als het niet mag
Juist op bloedserieuze momenten kan de slappe lach toeslaan. “Op plekken waar spanning is, ligt ook de humor op de loer. Bijvoorbeeld op een begrafenis, waar lachen ongepast voelt. Dan krijg je juist de aanvechting om te lachen. Soms is zo’n lach een uiting van ongemak. Probeer jezelf af te leiden. Zolang je denkt: ik mag niet lachen, wordt het alleen maar erger.”
De lach wint
Ook in de omgang met mensen met dementie kan humor een belangrijke rol hebben, juist omdat verbinding niet altijd taal nodig heeft. Strick: “Mensen met dementie vergeten misschien veel, maar het gevoel dat je verbinding wilt maken met anderen door te lachen, dat blijft.” Soms zijn herinneringen van vroeger nog beschikbaar en kunnen daar grapjes uit ontstaan. Maar humor kan ook helemaal zonder woorden. “Samen een beetje gek doen, kan soms ook al verbindend zijn.”
Niks te lachen? Doe alsof
Bij lachworkshops wordt weleens beweerd dat ons brein geen verschil herkent tussen echt en nep lachen. “Dat is niet helemaal waar”, zegt Strick. “Je moet het wel echt voelen. Als je ongemakkelijk staat te lachen, werkt het niet.” Toch kan geforceerd lachen uiteindelijk wél in echt lachen overgaan, omdat zo’n groep mensen die staat te lachen zó absurd voelt dat je werkelijk de slappe lach krijgt. “Dan kun je echt een soort opluchting en verbinding ervaren.” Maar verwacht er geen wonderen van.
Maar of lachen het beste medicijn is…
Lachen geneest geen ziektes. “Maar humor kan ons wél helpen beter om te gaan met wat ons overkomt”, zegt Strick. “Als je leert om op een prettige, luchtige manier om te gaan met je eigen problemen, ja, dat helpt iedereen.” Misschien is dat uiteindelijk de grootste kracht van humor: niet dat we voortdurend schaterend door het leven moeten, maar dat we de ernst af en toe kunnen loslaten. “De dingen licht kunnen benaderen en contact met elkaar kunnen vinden via die luchtigheid. Dat is essentieel.”
Dit artikel verscheen eerder in Plus Magazine oktober 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
