Op 12 augustus is een gedeeltelijke zonsverduistering te zien. Onbeschermd hiernaar kijken kan ernstige schade aan de ogen veroorzaken. Hoe beschermt u uw ogen goed? Kunt u de zonsverduistering ook door een cd bekijken? Vijf vragen over oogbescherming bij een zonsverduistering.
1. Waarom is het gevaarlijk om tijdens een eclips richting de zon te kijken?
Recht in de zon kijken tijdens een eclips kan het netvlies onherstelbaar beschadigen, met blijvende blindheid of slechtziendheid tot gevolg. Het verraderlijke is dat je dat niet voelt: het netvlies heeft namelijk geen pijngevoelige zenuwen. U merkt het pas na een paar uur, maar dan is het natuurlijk al te laat.
Eclipsblindheid ontstaat door straling op het netvlies die de kegeltjes en staafjes in het oog beschadigt. Niet door te hoge temperatuur, maar omdat de straling gevaarlijke stoffen in het netvlies produceert. Dit proces is onomkeerbaar. De schade kan leiden tot blijvende vermindering van het gezichtsvermogen of een blijvende blinde vlek in het centrale zicht. In ernstige gevallen kan dit blijvend zijn.
2. Hoe beschermt u uw ogen goed tijdens een zonsverduistering?
Tjeerd de Faber, voormalig oogarts bij Het Oogziekenhuis Rotterdam: “Het menselijk oog is kwetsbaar voor verschillende soorten straling van de zon. Een gewone zonnebril beschermt de ogen niet voldoende bij het kijken naar de zonsverduistering. Het is belangrijk dat zowel kinderen als volwassenen zich bewust zijn van de gevaren en dat ze een eclipsbril gebruiken. Het onbeschermd blootstellen van de ogen aan de straling uit het zonlicht beschadigt de ogen en kan op latere leeftijd zelfs oogaandoeningen veroorzaken. Zeker kinderogen zijn zeer gevoelig voor zonlicht: de ogen zijn nog niet volledig ontwikkeld en bevatten minder pigmenten. Met een onbeschadigde eclipsbril die voldoet aan de internationale norm ISO 12312-2 kunt u veilig rechtstreeks naar de zon kijken tijdens de gedeeltelijke fasen van een zonsverduistering.”
3. Wat is zo bijzonder aan een eclipsbril?
Zo’n eclipsbrilletje is een kartonnen brilletje, waar een speciale zonnefilterfolie in is aangebracht. Het is belangrijk alleen brillen te gebruiken die speciaal voor de zon zijn ontwikkeld. Andere soorten brilletjes kunnen onzichtbare, schadelijke straling doorlaten (UV en infrarood). Gebruik een eclipsbril beslist niet om daarmee door een verrekijker of telescoop naar de zon te kijken. Het geconcentreerde zonlicht brandt onmiddellijk een gat in de folie en beschadigt uw ogen.
Veel opticiens en sterrenwachten verkopen eclipsbrilletjes. Ze zijn ook online te vinden. Let er op dat u een goedgekeurde eclipsbril aanschaft die speciaal is gemaakt voor het bekijken van een zonsverduistering en voldoet aan de internationale norm ISO 12312-2. Ook lasglas met een verduisteringsfactor van 14 is geschikt om een eclips te bekijken.
4. Je zag bij eerdere zonsverduisteringen ook mensen door een cd naar de zonsverduistering kijken, is dat veilig?
Peter Stalmans, oogheelkundige aan de Katholieke Universiteit in Leuven, heeft bij een eerdere zonsverduistering in samenwerking met de faculteit Landbouwkundige en Toegepaste Biologische Wetenschappen van die universiteit een onderzoek gedaan naar de veiligheid van die zelfgemaakte zonnefilters en ‘echte’ eclipsbrillen. Daaruit bleek dat enkel de eclipsbril en de zogenaamde mylarfolie die door de sterrenwacht uitgedeeld werd, een goede bescherming van de ogen kon garanderen.
Zelfgemaakte beschermers als beroet glas of een zwart stukje fotonegatief bleken een grote hoeveelheid infrarode straling door te laten en de meeste cd’s hadden een te laag absorberend vermogen.
5. Indirect kijken
Een andere manier om de zonsverduistering veilig te bekijken of te fotograferen, is indirect waarnemen. Het eenvoudigst is met een stuk karton met een kleine, ronde opening erin. Houd het karton ongeveer een meter boven de grond of voor een muur. Eventueel kunt u een wit laken voor de muur spannen of op de grond leggen. Het zonlicht valt door het gaatje in het karton op de grond of op de muur. Daarop zie je dan de zonsverduistering. Een gaatjescamera werkt zowel binnen als buiten. Buiten levert een schaduwrijke plek meestal het beste beeld op.
