We zijn geschrokken van de hoeveelheid erfbelasting die we moeten betalen. Kunnen we bij de aangifte erfbelasting ook een erfdeelschuld van de kinderen vanwege moeders overlijden in mindering brengen?
Onze ouders hadden een eigen woning zonder hypotheek en wat spaargeld. Moeder is in 2012 overleden en er is toen géén aangifte erfbelasting gedaan. Dat was blijkbaar niet nodig, omdat ze kort daarvoor een ‘Radar-testament’ op hadden laten stellen. Nu is vader onlangs overleden en moeten we aangifte erfbelasting doen. Er zijn twee kinderen en beide zijn erfgenaam. We zijn geschrokken van de hoeveelheid erfbelasting die we moeten betalen. Kunnen we bij de aangifte erfbelasting ook een erfdeelschuld van de kinderen vanwege moeders overlijden in mindering brengen?
Erik Bogaards, redacteur Geld&Recht
Nee, dat mag niet, en dat antwoord verdient een wat langere toelichting. In 2010 besteedde het consumentenprogramma Radar aandacht aan het volgende: als er veel geld in het huis zit en weinig geld op de bank staat, kan het gebeuren dat de ouder die achterblijft zo veel erfbelasting voor zichzelf én de kinderen moet betalen dat er een extra hypotheek nodig is, of zelfs de woning moet verkopen. De oplossing die toen werd gepresenteerd, was het ‘tweetrapstestament’, in de volksmond daarna ook wel een ‘Radar-testament’ genoemd.
Door een tweetrapstestament erven de kinderen in eerste instantie niets, maar gaat in principe alles naar de langstlevende ouder met een zeer ruime vrijstelling van zo’n zes tot acht ton, afhankelijk van het sterftejaar. Blijf je onder die vrijstelling, dan hoef je in principe geen aangifte te doen. Dat lijkt hier ook geval. De kinderen erven door een tweetrapstestament pas na het overlijden van de tweede ouder. Daardoor maken de kinderen bij het overlijden van de eerste ouder geen gebruik van een vrijstelling van € 20.000 tot € 25.000. Dat betekent dat de kinderen na het overlijden van de tweede ouder vaak (veel) meer erven en dus ook meer erfbelasting betalen.
Vijftien jaar na deze tv-uitzending worden deze gevolgen pas duidelijk. ‘Huisnotaris’ Jasper Nobel zegt: “U had na het overlijden van uw moeder de zogenoemde legitieme portie kunnen opeisen – een wettelijk minimumdeel waar je als kind altijd recht op hebt, ook als je bent onterfd in een tweetrapstestament. Maar dat moet binnen vijf jaar na het overlijden. Die termijn is inmiddels ruimschoots verstreken. In veel testamenten zoals dat van moeder staat een zogenoemde ‘tweetrapsmaking’. Dat houdt in dat vader het vermogen van moeder eerst mag gebruiken, maar dat wat er bij zijn overlijden nog van over is, alsnog naar de kinderen gaat. Een tweetrapsmaking bespaart op het eerste gezicht erfbelasting, want bij het overlijden van de eerste ouder betaalt de langstlevende partner weinig of niets. Maar bij het overlijden van de tweede ouder valt de rekening vaak hoger uit. Ook de kosten van de afwikkeling zijn bij een tweetrapsmaking doorgaans flink hoger dan bij een gewone wettelijke verdeling.
Regelmatig passen mensen hun tweetrapstestament aan. Ze kiezen weer voor een wettelijke verdeling, aangevuld met slimme clausules om de erfbelasting beter te verdelen over beide nalatenschappen. Dat is vaak eenvoudiger, goedkoper en fiscaal voordeliger.” Wie een Radar-testament heeft, doet er goed aan om samen met een notaris te controleren of dat nog wel de beste optie is.
Ook een vraag?
Heeft u een vraag? Stel uw vraag hier. Vergeet niet uw naam, leeftijd en geslacht te vermelden. Als uw vraag ook voor anderen interessant is, zal een van onze experts deze beantwoorden en publiceren in het tijdschrift Plus Magazine.
