In de nazomermaand september is het altijd prettig tuinieren. Alles is tot bloei gekomen. Toch moet er ook in deze maand het een en ander gepoot worden! Zoals bloembollen, narcissen, en sneeuwklokjes. Dan kun je over een paar maanden nog steeds genieten van de tuin.
Tuintips september
- De meeste eenjarigen worden in het voorjaar gezaaid. Ze bloeien van de zomer tot de eerste nachtvorst. Er zijn ook eenjarige planten die ’s winters niet bevriezen. Als je nu klaprozen, juffertje-in-het-groen of eenjarige riddersporen zaait, dan bloeien die al in mei van het volgende jaar.
- September is de ideale maand om bloembollen te planten. Verwilderingsbollen (zoals sneeuwroem en kievitsbloemen) kunnen nu worden geplant. Plant er geen tien maar honderd.
- Plant narcissen en sneeuwklokjes zo vroeg mogelijk in september. Met het planten van tulpen kun je beter nog een maand wachten. Zelfs november is voor tulpen niet te laat.
- Heb je ieder jaar veel last van blad dat in de vijver waait, dan is het misschien een goed idee om nu een net over de vijver te spannen.
- Stop in september met het bemesten van gras en tuin- en kuipplanten.
Planten van naam: wie was Williams Bon Chrétien?
Een enkele keer zie je hem nog wel: de fles perenbrandewijn waarin een peer zweeft. Die peer heet ‘Williams Bon Chrétien’. Het eerste deel van de naam – Williams – is makkelijk te verklaren, maar wat een peer met een goede christen te maken heeft, is lastiger uit te leggen.
De ‘Bon Chrétien’ gaat terug tot de Romeinse tijd. Het zou de peer zijn waarin Drusus, de zoon van keizer Claudius, zich verslikte.
Later werd de peer de favoriet van vorsten en prelaten.
Koning Clovis zou in de 6de eeuw de vrucht als eerste ‘Bon Chrétien’ hebben genoemd, omdat de peer in kloostertuinen door monniken werd gekweekt. Hij had de nasmaak van het paradijs, zou Clovis hebben gezegd.
De peer die later ‘Williams Bon Chrétien’ werd gedoopt, is door een schoolmeester, Stair Wheeler Aldermaston, in 1770 als zaailing van de ‘Bon Chrétien’ in het wild gevonden. Hij vond de rinse smaak van de peer zo bijzonder dat hij een boompje gaf aan de grote fruitdeskundige Richard Williams. Door diens toedoen raakte de peer over de wereld verspreid. Sindsdien wordt hij ‘Williams Bon Chrétien’ genoemd.
In Nederland is deze peer nooit op grote schaal geteeld omdat het klimaat in ons land eigenlijk net iets te koel is voor sommige perenvariëteiten. Maar in Engeland, Duitsland en Frankrijk is de ‘Willams’ nog altijd een van de populairste peren. Een glas perenbrandewijn wordt in Duitsland “ein Willi” genoemd, in Frankrijk “une verre de poivre”.
Stap voor stap: tuincyclamen planten
Tuincyclamen – kleinbloemige cyclamen die bedoeld zijn voor de tuin in plaats van voor de vensterbank – zijn er in verscheidene soorten. De makkelijkste soort heet Cyclamen hederifolium. Dat betekent: klimopbladige cyclaam. Cyclamen hederifolium wordt door de bollenhandel als droge knol verkocht, maar omdat cyclamen slecht tegen uitdrogen kunnen, is het planten van die knollen niet altijd een succes. Het komt vaak voor dat de meeste wegrotten in plaats van aan de groei te gaan. Daarom is het beter om de in september bloeiende Cyclamen hederifolium in potjes te kopen. Dan weet je in ieder geval zeker dat de plant aanslaat.
- Plant de cyclamen bij voorkeur in bosgrond onder bladverliezende bomen of struiken. Een droge standplaats is geen bezwaar.
- Plant de knollen niet te diep: een centimeter grond bovenop de knol is al voldoende.
- Wie eenmaal tuincyclamen heeft, zal er meestal meer willen. Je kunt knollen bijkopen maar je kunt de tuincyclamen ook zelf zaaien. Het zaad zit aan stengels die als een kurkentrekker gedraaid zijn. Als de kurkentrekker zich strekt, is het zaad rijp. Zaai buiten, in een bloempot, en dek het zaad af met een dun laagje fijn grind.
Nader verklaard: Guichelheil
De azuurblauwe guichelheil uit Zuid-Europa, Anagallis monelli, is een populaire eenjarige plant. De naam verwijst naar de vermeende heilzame werking bij de behandeling van gekte; guichelen – gek maken – is een Oudnederlands woord dat wij nog altijd tegenkomen in goochelen en begoocheling. Heil spreekt voor zich.
Guichelheil heeft eigenzinnige sluitingstijden. De bloemen zijn open van acht uur ’s morgens tot drie uur ’s middags. Als er regen dreigt, gaan zij dicht en daarom wordt de guichelheil ook als plantaardige barometer gebruikt. Rood guichelheil is een onkruidje van akkers en tuinen. Omdat er maar weinig wilde planten zijn met scharlakenrode bloemen valt de plant ondanks zijn geringe grootte toch op. Rood guichelheil wordt niet als sierplant gekweekt.
Bijzondere kwekerij: tuingoed Foltz in Meeden
Tuingoed Foltz, genoemd naar eigenaar Bob Foltz, is een specialiteitenkwekerij en een tuinwinkel tegelijk. Je kunt er planten bezichtigen en kopen, maar ook workshops volgen of brocante aanschaffen. Ook voor een tuinontwerp kun je bij Tuingoed Foltz terecht. Wie altijd gedacht heeft dat de salvia een oubollige perkplant was, kan hier op andere gedachten komen. Tuingoed Foltz biedt huisvesting aan een enorme collectie salvia’s in kleuren die variëren van brandweerautorood tot azuurblauw. Ook tuingeraniums zijn een speerpunt van het assortiment.
De kwekerij en de tuinen zijn geopend van 1 maart tot half november: woensdag t/m zaterdag van 10 tot 17 uur (na deze datum beperkt open). Elke eerste en derde zondag van de maand van 10 tot 17 uur geopend.
Adres: Tuingoed Foltz
Bob Foltz en Andries Bierling
Hereweg 346, Meeden (Groningen).
T 0598-63 50 00 of www.tuingoedfoltz.nl
Agenda
De Liefhebbersmarkt – zaterdag 5 september
Op zaterdag 5 september 2026 is de Liefhebbersmarkt terug van weggeweest in de Botanische Tuinen Universiteit Utrecht. Met zo’n 70 gespecialiseerde kwekers uit binnen- en buitenland belooft het opnieuw een van de grootste en meest diverse plantenmarkten van Nederland te worden. Met lezingen, foodtrucks en de Tuinen zelf als inspiratiebron valt er volop te ontdekken.
De Liefhebbersmarkt heeft een groot assortiment aan planten: van sterke vaste planten die weinig zorg nodig hebben tot bijzondere, soms zeldzame soorten die meer aandacht vragen. De standhouders delen graag hun kennis en enthousiasme, zodat je niet alleen gezonde planten koopt, maar ook goed advies krijgt over de juiste plek en verzorging. Meer informatie op: www.uu.nl/agenda/liefhebbersmarkt.
Hoe snoei je een fruitboom? – meerdere data in november, december 2026 en januari 2027
Het nadeel van foto’s van vruchtbomen is dat de vruchtboom op de foto er bijna altijd heel anders uitziet dan de vruchtboom in de tuin. Wie het snoeien van fruitbomen grondig onder de knie wil krijgen, kan terecht bij pcbomen.nl.
Ambachtelijke plantenmarkt 2026 – zaterdag 26 en zondag 27 september 2026
Ben je een plantenliefhebber? Ga dan naar de Ambachtelijke Plantenmarkt op Landgoed De Wiersse in Vorden (Gelderland). Ontdek een bijzonder aanbod van duurzame kwekers met biologische rozen, onbespoten vaste planten, zaden, bollen, (fruit)bomen en nog veel meer. Daarnaast zijn er inspirerende lezingen, workshops, ambachten, heerlijk eten en drinken én kun je genieten van de prachtige tuinen van De Wiersse in herfstkleur. Een groen dagje uit dat je niet wilt missen! Meer informatie op: www.dewiersse.com/plantenmarkt.
