Ieder jaar belanden meer dan 100.000 mensen in het ziekenhuis door een valpartij. Een grote boosdoener daarbij is de trap. Een gladde trede, losliggende bekleding, slechte verlichting of spullen op de trap vergroten de kans op struikelen en vallen.
Veilig de trap op en af kan soms fysiek al een uitdaging worden, maar in veel huishoudens krijgt veiligheid op de trap niet de aandacht die het verdient. Daarom zetten we deze maatregelen op een rij die het risico op een valpartij verkleinen.
Houd de trap vrij
Een van de belangrijkste risico’s is rommel op de trap. Schoenen, speelgoed, wasmanden, boeken, tassen of post op de treden kunnen gevaarlijke struikelpunten worden. Zeker bij het afdalen is een klein voorwerp al genoeg om het evenwicht te verliezen. Gebruik de trap daarom nooit als opbergplek. Zet spullen die naar boven moeten niet op de treden, maar bijvoorbeeld in een mand naast de trap. Zo blijft de looproute vrij en overzichtelijk.
Voorkom gladde treden
Ook de treden zelf kunnen een risico vormen. Glad hout, versleten trapbekleding, losse lopers of opkrullende randen vergroten de kans op uitglijden. Dat risico neemt toe bij het dragen van sokken of gladde pantoffels. Antislipstrips, rubber trapmatten of stevige trapbekleding kunnen het risico verkleinen. Controleer wel regelmatig of alles goed vastzit. Een los matje of versleten rand wordt anders juist een nieuw struikelgevaar. Losliggende lopers kunnen beter worden verwijderd. Stevige schoenen of pantoffels met een stroeve zool bieden meer grip dan sokken of zachte pantoffels.
Zorg voor goed zicht en licht
Slechte verlichting maakt de trap onnodig gevaarlijk. Als treden, randen of hoogteverschillen niet goed zichtbaar zijn, neemt de kans op een misstap toe. Dat geldt vooral in de avond, ’s nachts of op donkere dagen. Heldere verlichting boven en onder aan de trap is daarom belangrijk. Ledlampjes met bewegingssensor kunnen extra veiligheid bieden, omdat ze automatisch aangaan zodra iemand de trap nadert. Ook contrast op de trederanden kan helpen om diepte beter in te schatten.
Controleer de leuning
Een stevige leuning is onmisbaar. Veel oudere woningen hebben slechts aan één kant een leuning. Soms is die moeilijk vast te pakken of door de jaren heen losser gaan zitten. Controleer daarom regelmatig of de leuning stevig bevestigd is. Belangrijk is dat de leuning goed in de hand ligt en over de hele trap doorloopt.
Kijk verder dan de trap
Een goede trap is belangrijk, maar je kunt nog meer doen. Regelmatig bewegen helpt om sterker en stabieler te blijven. Wandelen, lichte krachttraining en balansoefeningen kunnen bijdragen aan meer zekerheid op de trap. Een fysiotherapeut of ergotherapeut kan adviseren welke oefeningen of aanpassingen passend zijn.
Maar blijf alert, want ook met extra oefeningen gaat de achteruitgang meestal geleidelijk en worden risico’s vaak pas laat herkend. Belangrijke signalen zijn: vaker de leuning nodig hebben, langzamer afdalen, vermoeid raken of onzeker worden op de trap. Kijk dan ook eens kritisch naar de trap. Niet na een val, maar juist daarvoor.
Wanneer een traplift nodig is
Kleine maatregelen zijn niet altijd voldoende. Als traplopen pijn doet, veel energie kost of angst oproept, kan een traplift een veilige oplossing zijn. Een traplift is niet alleen bedoeld voor mensen die nauwelijks meer kunnen lopen. Juist tijdige plaatsing kan helpen om langer zelfstandig thuis te blijven wonen en valpartijen te voorkomen. Soms betaalt de gemeente mee.
Een goede plaatsing is daarbij belangrijk. De trap moet ook veilig blijven voor andere gebruikers. Let daarom op de beschikbare loopruimte. Trapliften worden in de praktijk vaak aan de muurkant geplaatst, maar daardoor kan de doorgang smaller worden. Plaatsing in de spil van de trap kan in sommige situaties meer loopruimte vrijhouden. Voor de goede plaatsing van een traplift, is goed advies onmisbaar. Zo zorg je ervoor dat de traplift weinig ruimte inneemt en de trap goed toegankelijk blijft.
De trap is een dagelijkse route, maar mag geen dagelijkse hindernisbaan worden. Door risico’s vroeg te herkennen en gericht aan te pakken, kan je langer, veiliger thuis wonen.
Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met de lift-experts van TKE Trapliften.
