Ben je ziek en heb je koorts, dan kun je ineens heel vreemde, levendige of zelfs angstige dromen krijgen. Zulke ‘koortsdromen’ kunnen behoorlijk echt aanvoelen. Hoe komt dat? En wanneer is er meer aan de hand dan alleen een nare droom?
Je wordt wakker na een bizarre droom waarin kamers van vorm veranderen, voorwerpen ineens enorm groot zijn of je wordt achtervolgd. Als je tegelijkertijd met koorts in bed ligt, kan het om een koortsdroom gaan. Zo’n droom is geen officiële medische aandoening, maar het verschijnsel bestaat wel degelijk. Er is zelfs wetenschappelijk onderzoek naar gedaan.
Wat is een koortsdroom?
Een koortsdroom is een opvallend levendige of vreemde droom die je hebt wanneer je koorts hebt. Je hebt koorts als je lichaamstemperatuur 38 graden of hoger is. Koorts ontstaat meestal doordat het lichaam reageert op een infectie met een virus of bacterie.
Niet iedereen met koorts krijgt vreemde dromen en ook niet iedere koortsdroom is een nachtmerrie. Toch lijken deze dromen gemiddeld wel anders te zijn dan gewone dromen.
Duitse en Zwitserse onderzoekers vergeleken via een online enquête onder 164 deelnemers honderd koortsdromen met gewone dromen. Koortsdromen bleken vaker vreemd of onrealistisch te zijn en bevatten meer negatieve emoties. Ook kwamen onderwerpen die te maken hadden met gezondheid en warmte er vaker in voor.
Hoe herken je een koortsdroom?
Er bestaat geen officiële lijst met symptomen. Uit het onderzoek komen wel een aantal kenmerken naar voren. Zo kunnen koortsdromen:
- bijzonder levendig aanvoelen;
- vreemder en onrealistischer zijn dan normale dromen;
- angstig of onaangenaam zijn;
- vreemde vormen, afmetingen of ruimtes bevatten;
- over ziekte of gezondheid gaan;
- gevoelens van warmte bevatten.
In eerder onderzoek werden bijvoorbeeld dromen beschreven waarin muren bewogen of lichaamsdelen en voorwerpen onrealistisch groot waren. Ook bedreigende situaties kwamen voor. Dat betekent overigens niet dat iedere bizarre droom tijdens ziekte gelijk een koortsdroom is.
Waarom krijg je vreemde dromen van koorts?
Waarom koorts onze dromen precies verandert, is nog niet helemaal duidelijk. Daar is nog maar weinig onderzoek naar gedaan. Wel zijn er een paar mogelijke verklaringen. Koorts heeft niet alleen invloed op je lichaam, maar ook op je slaap, stemming en denkvermogen. Onderzoekers vermoeden daarom dat de lichamelijke toestand tijdens ziekte doorwerkt in onze dromen. Wie zich overdag beroerd voelt, kan bijvoorbeeld ’s nachts negatievere emoties ervaren in een droom.
Ook je verhoogde lichaamstemperatuur kan een rol spelen. In het onderzoek kwamen gevoelens van warmte vaker voor in koortsdromen dan in gewone dromen. Mogelijk verwerkt je brein het lichamelijke gevoel van warmte in de droom, net zoals geluiden of andere prikkels uit je omgeving soms in een droom terechtkomen. Dit is alleen nog niet voldoende onderzocht om daar harde conclusies aan te verbinden.
Daarnaast kan koorts de normale slaap verstoren. Onderzoek uit het verleden wijst erop dat koorts invloed kan hebben op de hoeveelheid remslaap: de slaapfase waarin veel levendige dromen voorkomen.
Wie heeft meer kans op koortsdromen?
Hierover weten wetenschappers nog weinig. Er is bijvoorbeeld onvoldoende bewijs dat ouderen, vrouwen of mannen vaker koortsdromen hebben. In hetzelfde eerdergenoemde onderzoek bleek leeftijd of geslacht niet samen te hangen met het rapporteren van koortsdromen. Mensen die vaker koorts hadden, rapporteerden wel vaker een koortsdroom. De onderzoekers benadrukken tegelijkertijd dat hun onderzoek beperkingen had. Zo waren de deelnemers relatief jong – gemiddeld rond de 23 jaar – en hadden ze bovengemiddeld veel belangstelling voor dromen.
Ook kinderen kunnen koorts hebben en daarbij vreemd dromen, maar er is te weinig goed onderzoek om te zeggen dat kinderen meer kans hebben op koortsdromen dan volwassenen. Wel komt koorts veel voor bij jonge kinderen, vooral onder de vijf jaar.
Is een koortsdroom gevaarlijk?
Een vreemde droom tijdens de slaap is op zichzelf meestal geen reden voor ongerustheid. De koorts en de ziekte die de koorts veroorzaakt, zijn belangrijker om in de gaten te houden. Er is bovendien een belangrijk verschil tussen vreemd dromen tijdens je slaap en verward zijn terwijl je wakker bent. In dat laatste geval kan dit wijzen op een delier. Iemand kan dan bijvoorbeeld niet goed weten waar hij is, warrig praten, de aandacht er niet bij kunnen houden of dingen zien die er niet zijn.
Een delier komt vooral voor bij ouderen en kan onder andere ontstaan tijdens een infectie, zoals een blaas- of longontsteking. Het risico is groter bij mensen vanaf 70 jaar, mensen met geheugenproblemen en mensen met een slechte lichamelijke conditie. Dat is dus iets anders dan alleen een vreemde droom.
- Lees ook: 7 vragen over het delier
Wanneer moet je de huisarts bellen?
Heb je alleen een vreemde droom gehad en word je daarna normaal wakker, dan is de droom op zichzelf geen reden om de huisarts te bellen. Raakt iemand tijdens een ziekte plotseling verward terwijl hij of zij wakker is, dan moet je direct contact op te nemen met de huisarts of huisartsenpost. Dat geldt ook wanneer iemand al geheugenproblemen heeft (bijvoorbeeld door dementie), maar opeens veel verwarder is dan normaal.
Let daarnaast op de ziekte die de koorts veroorzaakt en eventuele andere klachten. Koorts gaat bij volwassenen meestal binnen een week vanzelf over. Het advies is om voldoende te drinken en meer rust te nemen dan normaal. Paracetamol kan helpen als je pijn hebt of je erg ziek voelt, maar zorgt er niet voor dat de koorts sneller overgaat.
Kun je koortsdromen voorkomen?
Er bestaat geen behandeling speciaal tegen koortsdromen. Het belangrijkste is goed voor jezelf zorgen terwijl je ziek bent: neem voldoende rust en zorg dat je genoeg drinkt. Paracetamol nemen alleen om een koortsdroom te voorkomen is niet nodig. Je kunt paracetamol wel gebruiken wanneer je pijn hebt of je erg ziek voelt.
Word je midden in de nacht wakker na een bijzonder vreemde droom? Dan kan het geruststellend zijn om te weten dat koorts waarschijnlijk een rol speelt. Zodra je opknapt en de koorts verdwijnt, verdwijnen meestal ook de koortsdromen.
